Categoriearchief: filosofie

Filosofie, is het een wetenschap of is het de kunst van gezond denken, logisch en nuchter?

levensdoel

Doel van leven is overleven en voortplanten. Naast deze fysieke doelen hebben we als mens ook geestelijke doelen met activiteiten als kunst en filosofie. Wat willen we met deze activiteiten bereiken? Sommigen kiezen voor een geestelijk doel omdat ze er aanzien mee hopen te verwerven. Anderen kiezen voor het creatieve plezier dat ze eraan beleven. Deze laatste groep probeert door middel van creativiteit de fysieke grens van het leven op te rekken naar dimensies buiten ruimte en tijd. Alhoewel zij het bestaan van deze dimensies niet kunnen bewijzen, kunnen ze je deze soms wel laten ervaren. Wanneer dit gebeurt besef je dat leven meer is dan overleven en voortplanten.

godsbeeld

Voor onze voorouders waren de beelden en gedachten die spontaan in de hersenen opwellen een teken van goden en demonen. Later concludeerden filosofen op basis van zelfreflectie dat we zelf deze gedachten en beelden creëren. Met onze huidige kennis van de hersenen kunnen we deze conclusie verder aanscherpen. De hersenen zoeken voortdurend naar verbanden in de informatie die via de zintuigen wordt ontvangen en zetten deze om in gedachten en beelden. Ook de beelden van goden en demonen zijn een product van de hersenen. Door ze los te laten ontdek je het ware goddelijke dat het bevattingsvermogen van de hersenen overstijgt.

Zie ook:
waarheid
Hoe waar is de waarheid?

Hoe waar is de waarheid?

De betekenis van waarheid is ‘de vaststaande, zuivere, slechts op één manier te interpreteren werkelijkheid’. Maar staat de waarheid wel vast en wat is de zuivere waarheid? Is de waarheid niet slechts een illusie die we creëren om niet geconfronteerd te hoeven worden met onzekerheid en is het niet zo dat we iets voor waar aannemen omdat nepnieuws, complottheorieën en emotionele opwinding minder moeite kosten dan nadenken over wat waar is? Wat maakt het nadenken over wat wel of niet waar is de moeite waard? Zul je door het vinden van de waarheid meer controle krijgen op het leven of zul je ontdekken dat de waarheid meerdere gezichten heeft en is dat de enige waarheid, de zuiverende waarheid?

Zie ook:
waarheid
vooronderstelling
rationeel of emotioneel
mindfucker
godsbeeld

eudaimonía

Doorvragend op de opvattingen van zijn gesprekspartners legde Socrates de essentie van hun moraal en opvattingen bloot. Voor hemzelf leidde deze reflectie tot de uitspraak ‘Het enige wat ik weet, is dat ik niets weet.’ Zijn leerling Plato ging minder ver. Volgens hem leven we in een ruimtelijk gebonden wereld die de schaduw is van de echte wereld, een wereld van ongebonden abstracte ideeën. Volgens Aristoteles was de natuur de enige werkelijkheid en waren abstracties het product van de manier waarop we de natuur waarnemen en met ons denken categoriseren. Moderne wis- en natuurkundigen gaan verder op de door deze filosofen ingeslagen weg. Zij onderzoeken empirisch en logisch redenerend de natuur en proberen de abstracties te benoemen van waaruit de natuur zich heeft gevormd. Waar zij zich voor lijken af te sluiten is wat Aristoteles eudaimonía een ‘goede ziel’ ofwel geluk noemt. Volgens hem kan het geluk worden gevonden tussen uitersten. Wanneer je dit toepast op de gecombineerde visie van Socrates, Plato en Aristoteles dan kun je het geluk vinden tussen aan de ene kant het weten dat is gebaseerd op de concrete werkelijkheid welke is gevormd vanuit abstracties en aan de andere kant dat wat zelfs Socrates niet wist.

Zie ook:
dansen op een ijsschots
het enige dat ik weet ..
schaduwwereld
the ballad of Lucy Jordan

filosofische middenweg

Je kunt de essentie van wat is ontdekken door de filosofische middenweg te volgen. Vermijd, wanneer je hiertoe besluit, de holistische weg waar alles in vrede en liefde met elkaar lijkt verbonden. Vermijd ook de systematische weg waar alles een rationele wedijverende orde lijkt te hebben. Bewandel in plaats daarvan de middenweg. Stel vragen over wat je ervaart bij de dingen die op je pad komen. Vraag door totdat je over de grens van je gedachten en gevoelens reikend de essentie ziet van wat is.

confucianisme

Waar het denken in het westen is gebaseerd op een begin en een einde, de schepping van het leven en een hemels uiteinde ervan, is het denken in het oosten meer cyclisch en verbindend van aard zoals bij Confucius. In de visie van deze Chinese wijsgeer heeft het leven een eigen orde waarin tegenstellingen zoals verleden en heden met elkaar zijn verbonden. De kunst van leven is te leven in harmonie met deze orde, in deugdzaamheid en met wederzijds respect. Ook in het westen zijn er steeds meer mensen die zich openstellen voor een verbindende orde. Zo hebben fysici een verbindende orde ontdekt in de natuur. Deeltjes en golven blijken elkaar niet uit te sluiten. Deeltjes gedragen zich als golven en golven gedragen zich als deeltjes. Deeltjes blijken gelijktijdig op verschillende plaatsen te kunnen bestaan. Hopelijk leidt dit verbindende denken tot een opleving van het wederzijdse respect van Confucius. Maar dan wel zonder de kleinburgerlijkheid die het confucianisme in het verleden heeft verstikt. Of is ook deze kleinburgerlijkheid slechts een fase in een cyclisch proces?

de theorie van alles

Het is de natte droom van veel natuurkundigen om als eerste een theorie te formuleren waarin de vier fundamentele natuurkrachten worden verenigd, de sterke en zwakke kernkracht, de elektromagnetische kracht en de zwaartekracht. Zelfs Einstein is het niet gelukt om deze krachten in één theorie samen te vatten. Dit betekent niet dat het de mens nooit zal lukken. De vraag is of je daarop moet wachten. We hebben dan wel geen theorie van alles maar wel een besef van alles. Een besef dat voor een deel al door de natuurkunde in begrippen en wetten is vertaald zoals in het begrip ruimtetijd. Door je opvattingen over ruimte en tijd los te laten ervaar je dat ruimte en tijd één geheel vormen. Binnen de filosofie stond deze ervaring aan de basis van het pantheïsme, het idee dat geest en stof één zijn, dat het de eigenschappen zijn van een goddelijke substantie die op en door zichzelf bestaat.

Zie ook:
de slang die in haar eigen staart bijt
cirkel