Categoriearchief: de kunst van het denken

Denken wordt door degenen die op zoek zijn naar de spirituele beleving vaak weggezet als iets dat je zoveel mogelijk moet vermijden. Echter ook het denken, op de juiste manier toegepast, leidt naar verlichting. Belangrijkste is dat je tot op de kern van een onderwerp leert door te vragen. Zie daarom ook de categorie de yoga van het vragen.

Hoe waar is de waarheid?

De betekenis van waarheid is ‘de vaststaande, zuivere, slechts op één manier te interpreteren werkelijkheid’. Maar staat de waarheid wel vast en wat is de zuivere waarheid? Is de waarheid niet slechts een illusie die we creëren om niet geconfronteerd te hoeven worden met onzekerheid en is het niet zo dat we iets voor waar aannemen omdat nepnieuws, complottheorieën en emotionele opwinding minder moeite kosten dan nadenken over wat waar is? Wat maakt het nadenken over wat wel of niet waar is de moeite waard? Zul je door het vinden van de waarheid meer controle krijgen op het leven of zul je ontdekken dat de waarheid meerdere gezichten heeft en is dat de enige waarheid, de zuiverende waarheid?

Zie ook:
waarheid
vooronderstelling
rationeel of emotioneel
mindfucker

zelfbewustzijn

Met ons denken controleren en corrigeren we de instinctieve impulsen en emotionele processen in onze hersenen. We kunnen met ons denken meer dan dat. Door zelfreflectie en zelfkritiek worden we ons ook bewust van het individuele karakter van onze gedachten en gevoelens, van ons ‘zelf’. Door dit zelfbewustzijn in een steeds breder perspectief te plaatsen worden we ons zelfs bewust van de grens van ons fysieke bestaan. Soms overschrijden we deze grens en worden we ons bewust van het zelf, van dat wat ons bevat en omvat.

aandacht

Ik heb regelmatig het woord aandacht gebruikt zonder me te verdiepen in de betekenis. Deze blijkt te lopen van geconcentreerd je gedachten op iets richten tot oplettend luisteren en observeren. Deze twee betekenissen vertegenwoordigen twee fases in de spirituele bewustwording. In de eerste fase denken we geconcentreerd na over vragen als Wie ben ik? en Waarom leef ik? In de tweede fase verlaten we de wereld van gedachten en richten ons, luisterend en observerend, op de wereld binnen en buiten ons. De aandacht verschuift van denken naar contemplatie en beschouwing.

Zie ook: contemplatie

ethisch reveil

Wereldwijd veranderen de opvattingen over moreel verantwoord handelen. Wetten die LHBT’ers beschermden, verdwijnen onder druk van conservatieven en populisten. Dictators verkrachten de vrije meningsuiting en vermoorden degenen die deze proberen te beschermen. Er is een ethisch reveil nodig. We zullen opnieuw vorm moeten geven aan onze morele uitgangspunten. Bijvoorbeeld: Neem de verantwoordelijkheid voor je geestelijk en sociaal welzijn ter hand door middel van zelfreflectie en zelfkritiek. Stel jezelf vragen over wat je denkt, voelt en doet. Vraag door en laat de antwoorden die je vindt los totdat je kennis is vervangen door inzicht. Inzicht in de samenhang van alle aspecten van een onderwerp. Handel op grond van dit inzicht. Zorg voor een omgeving waarin anderen dit recht ook kunnen beoefenen.

Zie ook:
een nieuw religieus bewustzijn
schaamteloos
gewetenloze maatschappij
moraliserend

betekenis vanzelfsprekend

Soms lijkt de betekenis van een woord vanzelfsprekend. Neem het woord vanzelfsprekend. De algemene betekenis is: hoeft niet te worden uitgelegd, is logisch, ligt voor de hand. Er is echter nog een andere, minder voor de hand liggende, betekenis. Deze openbaart zich tijdens het diepste weten, in inzichten die niet kunnen worden uitgelegd, niet logisch zijn te bevatten en niet kunnen worden betwist. Inzichten waar geen spreker voor nodig is omdat ze vanuit en voor zichzelf spreken.

Zie ook: vanzelfsprekend

doorvragen

Ik gebruik in mijn columns regelmatig de techniek van het doorvragen. Een belangrijk aspect van het doorvragen heb ik nog niet toegelicht. Zodra ik vragenderwijs de grens van mijn denken heb bereikt, word ik overvallen door onzekerheid. In eerste instantie klem ik me dan vaak vast aan bekende antwoorden. Het is een uitdaging om hier niet aan toe te geven en mezelf vragenderwijs open te blijven stellen voor het onbekende. Erop te vertrouwen dat het meest waardevolle antwoord wordt gevonden door vol te houden en mezelf niet te hechten aan wat in woorden of formules is te vatten. De echt waardevolle antwoorden vind ik niet, ze komen naar me toe in de vorm van inzichten en gevoelens zodra ik, aangekomen bij de grens van mijn denken, het denken loslaat.

Zie ook:
Socrates
de rede
de yoga van het denken

vooronderstelling

In de wetenschap heet het een hypothese, in de wiskunde een axioma. Een axioma is een niet bewezen maar als uitgangspunt geaccepteerde stelling. Bijvoorbeeld nul is een natuurlijk getal, elk natuurlijk getal heeft een opvolger, zelf is nul niet de opvolger van enig natuurlijk getal. Axioma’s zoals deze vormen de basis van wiskundige theorieën. Het formuleren van axioma’s en vooronderstellingen zit ons in het bloed gegoten. Helaas verzanden ze soms in vooroordelen en complottheorieën. Om dit te voorkomen kun je net als in de wetenschap regels voor de bewijsvoering opstellen. Wat je ook kunt doen is de wereld op je af laten komen zonder de indrukken en ervaringen in een stelling te willen gieten. Hierdoor ervaar je een waarheid die in geen vooronderstelling of theorie kan worden vervat.

Zie ook:
de slang die in haar eigen staart bijt
Hoe waar is de waarheid?