een kwestie van timing

Het lijkt er soms op alsof we menen dat we tot het bittere eind door moeten gaan met leven. Deze gedachte ontstaat niet alleen door maatschappelijke en religieuze dogma’s maar ook omdat we angstig worden wanneer we aan het einde van ons leven denken. Deze angst ontstaat doordat we ervan uitgaan dat ruimte en tijd twee gescheiden werelden zijn. Ruimte en tijd horen echter bij elkaar, zijn in een eindeloze wisselwerking met elkaar verbonden binnen de ruimtetijd. De kunst van leven is de kunst van het soepel en alert omgaan met deze wisselwerking. De momenten leren vaststellen waarop je je activiteiten uitzet op een tijdspad en de momenten waarop je van dit pad afstapt en opgaat in de ruimtetijd. Wanneer je deze kunst beheerst blijkt zelfs het einde van het leven een kwestie van timing te zijn.

 

progressief of conservatief

Op de vraag ‘Ben je progressief of conservatief?’ zou ik tot nu toe altijd hebben gezegd: progressief. Spreekwoorden als ‘Stilstand is achteruitgang.’ staan in mijn hart geschreven. Leven is bewegen, is manifesteren, is verder gaan. Het lijkt er echter steeds vaker op dat ik ook een conservatieve kant heb. Zo merk ik dat ik een rem wil zetten op de politieke ontwikkelingen in de wereld. Wanneer ik dit nu zo zeg schrik ik van mezelf. Ik concentreer me op wat ik zeg en besef dat ik niet tegen verandering ben maar dat ik rust wil. De rust van de kluizenaar die afgesloten van de wereld tot zichzelf wil komen. Dit betekent niet dat ik wil behouden, bewaren. Ik wil tot bezinning komen om daarna verder te kunnen gaan.

 

wraak

Ik heb diverse reportages gezien over Amerikaanse gevangenissen met een ‘zero tolerance’ regiem. In combinatie met het beeld dat ik heb van de Amerikaanse cultuur begin ik mijn belangstelling voor deze strenge gevangenissen te begrijpen. In een land waar het principe van de survival of the fittest wordt vertaald in het recht van de sterkste lijkt toegeven aan wraak normaal. Vergelden van het je aangedane leed. De straffen die in het verlengde daarvan worden gegeven overschrijden echter de noodzaak om de maatschappij preventief te beschermen tegen bewezen kwaad. Ze zijn geworteld in haat en wrok. Gevoelens die niet alleen criminelen maar ook de maatschappij in de ‘death row’ plaatsen.

 

van kwaad tot erger

Ik denk wel eens: Laat ieder volk haar eigen problemen oplossen. Er zijn echter situaties waarin de bevolking van een land zodanig wordt onderdrukt dat ze alleen nog maar kan denken: Hoe krijg ik te eten en hoe kan ik voorkomen dat ik word gemarteld en vermoord? Wanneer je vanaf je geboorte onder een dictatuur hebt geleefd verdwijnt het besef dat je jezelf ertegen kunt en moet verzetten. Het meest schrijnende voorbeeld hiervan is Noord Korea. Hier heeft de huidige generatie niets anders dan onderdrukking gekend. Los daarvan zijn er tal van landen zoals Rusland en Turkije waar de bevolking uit gemakzucht en economisch belang het kwaad lijkt te accepteren. Ze reageert niet wanneer het kwaad zich nestelt in politiek en religie. Van hen denk ik: los je problemen zelf maar op. Tegelijkertijd besef ik dat wanneer we niet onze uiterste best doen om hen bewust te laten worden van wat er in hun land gebeurt dat we dan straks worden opgezadeld met problemen zoals in het Midden Oosten.

 

laatste avondmaal

Na de triomfantelijke intocht van Christus in Jeruzalem en zijn confrontatie met de geestelijkheid in de tempel sloeg de onzekerheid en angst bij zijn leerlingen toe. Dit leidde tot een bijzondere gebeurtenis toen zij op de avond voor zijn gevangenneming gezamenlijk het Joodse Pesach feest vierden. Christus deed daar niet alleen de voorspelling dat een van zijn leerlingen hem zou verraden en een ander hem zou verloochenen maar hij had ook een belangrijke spirituele boodschap voor hen: Besef dat wanneer ik er niet meer ben dat ik er dan nog altijd ben in wat je eet en drinkt. Deze boodschap is na talloze theologische discussies uitgemond in een vermakelijk stukje theater waarbij het avondmaal wordt nagespeeld en de suggestie wordt gewekt dat het brood dat je nuttigt het lichaam van Christus is. Terwijl ik hier over nadenk moet ik glimlachen omdat de oorspronkelijke betekenis tot me doordringt.

 

controle

We willen als mens zelf kunnen bepalen wie we zijn en wat we doen. Dit verlangen groeit vanaf onze kindertijd totdat we onszelf in de pubertijd afzetten tegen iedereen die ons hierbij in de weg staat. Het verlangen naar controle krijgt in de pubertijd een extra boost door het ontwaken van de seksualiteit. Soms wordt de behoefte aan controle hierdoor een obsessie die uitmondt in anorexia of geweld. Ook leidt het in sommige gevallen tot radicale ideeën waarmee pubers grip proberen te krijgen op zichzelf en hun omgeving.

Zie ook: controlefreak

 

angst en twijfel

De machtsverhoudingen in de wereld veranderen. Dit roept angst en twijfel bij me op. Komt dit door mijn leeftijd? Zou ik toen ik jong was anders hebben gereageerd? Het voordeel van ouderdom is dat je hebt geleerd om rationeel afstand te nemen. Wanneer ik de veranderingen rationeel beschouw dan zijn de gevaren die ik zie reëel. Ik weet ook dat de maatschappij soms moet worden opgeschud om ruimte te creëren voor iets nieuws. Dit brengt risico’s met zich mee. Zo is er een grote kans dat we zullen worden meegesleept in een spiraal van onbegrip en geweld. Toen ik jong was besefte ik dit alles niet en koos ik vaak emotioneel en impulsief voor verandering. Ik kon dit doen omdat ik in een roes leefde van jeugdige overmoed. Bovendien leken welvaart en welzijn vanzelfsprekend te zijn. Intussen weet ik wel beter. Het is dit inzicht dat me bang maakt. De twijfel ontstaat doordat ik op de scheidslijn sta van jong en oud.