Categoriearchief: denken

Boeiender en belangrijker dan veel spirituele zoekers denken.

het enige dat ik weet ..

Ondanks al mijn vragen en antwoorden weet ik niet wat de oerknal in beweging heeft gezet of hoe vervolgens helium en waterstof zijn ontstaan en hoe daarin complexe en levende verbindingen ontstonden die zichzelf konden voortplanten. Stel dat het ontstaan van de eerste gassen toeval was. Hoe kan toeval dan tot zo’n samenhangend geheel als het menselijk lichaam hebben geleid? Ook verbaas ik me nog altijd over de cyclus van leven en dood en over de betrekkelijkheid van het mooie en goede in de wereld. Terwijl ik dit schrijf besef ik: Het enige dat ik weet is dat ik niets weet.

Zie ook:
‘Het enige dat ik weet is dat ik niets weet.’
Is god een algoritme?
oerkracht
toeval of niet

 

rationeel of emotioneel

Wanneer het rationeel te lastig wordt om een keuze te maken, kiezen we voor iets wat een goed gevoel geeft. Een verkoper weet dit en zal daarom op zoek gaan naar wat zijn klant emotioneel raakt. Niet alleen verkopers doen dat. We doen het allemaal. Wanneer een keuze te moeilijk wordt schuiven we rationele argumenten terzijde en richten ons op emotionele argumenten. Politici schuiven rationele argumenten als nepnieuws terzijde en richten zich op de onzekerheid en angst van de kiezer.

Zie ook: backfire effect

 

crisis

Op het moment dat je snel moet reageren, verliest het verstand het vaak van het gevoel maar juist dan bewijst het verstand haar nut. Dit nut komt je niet aanwaaien. Je dient jezelf voor te bereiden, van tevoren na te denken over hoe je het best in een crisis kunt handelen en hoe je een oplossing snel en gedisciplineerd kunt uitvoeren. De inspanning die voor deze voorbereiding nodig is maakt het voor velen onaantrekkelijk om ermee bezig te zijn. Zij denken ‘Ik zie wel wat er gebeurt.’ Ze rechtvaardigen hun gemakzucht met argumenten als: ‘Ik leef nu.’ en ‘Ik ben geen pessimist.’

 

eudaimonía

Doorvragend op de opvattingen van zijn gesprekspartners legde Socrates de essentie van hun moraal en opvattingen bloot. Voor hemzelf leidde deze reflectie tot de uitspraak ‘Het enige wat ik weet, is dat ik niets weet.’ Zijn leerling Plato ging minder ver. Volgens hem leven we in een ruimtelijk gebonden wereld die de schaduw is van de echte wereld, een wereld van ongebonden abstracte ideeën. Volgens Aristoteles was de natuur de enige werkelijkheid en waren abstracties het product van de manier waarop we de natuur waarnemen en met ons denken categoriseren. Moderne wis- en natuurkundigen gaan verder op de door deze filosofen ingeslagen weg. Zij onderzoeken empirisch en logisch redenerend de natuur en proberen de abstracties te benoemen van waaruit de natuur zich heeft gevormd. Waar zij zich voor lijken af te sluiten is wat Aristoteles eudaimonía een ‘goede ziel’ ofwel geluk noemt. Volgens hem kan het geluk worden gevonden tussen uitersten. Wanneer je dit toepast op de gecombineerde visie van Socrates, Plato en Aristoteles dan kun je het geluk vinden tussen aan de ene kant het weten dat is gebaseerd op de concrete werkelijkheid welke is gevormd vanuit abstracties en aan de andere kant dat wat zelfs Socrates niet wist.

Zie ook:
het enige dat ik weet ..
schaduwwereld

 

je moet maar denken

Wanneer er in mijn werk een training moest worden geannuleerd waardoor ik een commercieel verloren dag had, was de reactie van mijn vrouw vaak ‘Je moet maar denken, het zal wel goed voor me zijn.’ Deze uitspraak betekent dat je door teleurstelling en tegenslag te accepteren ruimte schept voor iets goeds. Dit klopte altijd. Op een commercieel verloren dag deed ik dingen waarvoor ik tot op dat moment geen tijd had of ik kreeg de rust die ik hard nodig bleek te hebben.

 

binnenwereld buitenwereld

Zonder een binnenwereld zou ik me niet bewust zijn van de buitenwereld. Maar geldt dit ook omgekeerd? Zou ik zonder de buitenwereld me bewust zijn van mijn binnenwereld? Logisch redenerend zou je kunnen zeggen dat het een niet zonder het ander kan. Hoe logisch dit ook klinkt, het is in strijd met wat ik ervaar. Mijn ervaring zegt me dat mijn bewustzijn onafhankelijk is van binnen- en buitenwereld. Dit zet niet alleen de logica buiten spel maar maakt mijn ervaring ook ongrijpbaar en geheimzinnig. Hier verzet mijn gevoel zich tegen. Het bewustzijn dat ik ervaar is namelijk niet geheimzinnig. Het is helder en fonkelend als glas waar ik doorheen kijk alsof het er niet is en waarvan ik tegelijkertijd weet dat het er wel is.

 

schuivende panelen

Je beeld van de werkelijkheid bestaat uit twee lagen. De eerste laag wordt gevormd door wat je met je zintuigen waarneemt. De tweede laag bestaat uit de conclusies die je hieruit trekt. Deze tweede laag bevat niet alleen lichtvoetige interpretaties van de werkelijkheid maar ook loodzware, beklemmende oordelen en dogma’s. De twee lagen schuiven als houten panelen over elkaar. Soms ontstaan er gaten in de panelen. De gaten in het eerste paneel ontstaan wanneer je de wereld ontspannen en aandachtig observeert. De gaten in het tweede paneel ontstaan wanneer je de conclusies over wat je waarneemt loslaat. Zodra vervolgens twee gaten over elkaar heen vallen doorzie je niet alleen jezelf maar krijg je ook een dieper inzicht in andere mensen en situaties.