Categoriearchief: schuld en boete

Schuld en boete’, centraal aandachtspunt in alle wereldgodsdiensten. Zie ook categorie goed en kwaad.

historische verantwoordelijkheid

We kunnen door alle beschikbare informatie over de misdaden van onze voorouders niet zeggen ‘ Ich habe es nicht gewusst.’  Het feit dat we deze misdaden kennen en erkennen betekent echter nog niet dat we ook moeten boeten voor wat ze hebben misdaan. We dragen geen schuld voor hun gedrag. We zijn echter wel verantwoordelijk voor wat we door hen hebben geleerd over machtsmisbruik, slavernij, uitbuiting en discriminatie. We zullen er alles aan moeten doen om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is onze plicht tegenover de slachtoffers en helden die zijn gestorven voor wat wij nu weten.

 

jezelf vergeven

Soms voel je jezelf schuldig omdat je beseft dat je fout bezig bent geweest. Dit schuldgevoel verdwijnt wanneer je jezelf kunt vergeven. Vergeven is relatief eenvoudig wanneer je gedrag het gevolg was van onwetendheid. Bijvoorbeeld doordat je bent opgegroeid met normen en waarden waarvan je pas later besefte dat ze fout waren. Jezelf vergeven wordt lastiger wanneer je op het moment van handelen wist dat je fout zat en ermee doorging vanuit egoïstische motieven zoals persoonlijk genot en machtswellust. In dat geval zul je niet alleen je fouten maar ook je motieven moeten erkennen zonder jezelf te verstoppen achter excuses. Pas wanneer je daarin slaagt kun je de laatste stap zetten in het jezelf vergeven: Jezelf tegemoet treden met mededogen voor de persoon die je was en in het besef dat fouten maken mag zolang je ze maar niet herhaalt.

Zie ook:
vergeven
schuld en boete
niet bekennen maar erkennen

 

niet bekennen maar erkennen

Ik heb moeite met openbare schuldbekentenissen en met het openbaar tonen van berouw. Los van het feit dat het me sterk doet denken aan communistische tijden geven de daders meestal toe aan de druk om schade van hun belangen te voorkomen. Een bekentenis is bovendien een gemakkelijke manier om je te bevrijden van schuldgevoelens. Moeilijker is het om je gedrag en motieven te erkennen. Ook voor de eisers is een openbare schuldbekentenis erg gemakkelijk. Het versterkt het idee dat ze moreel boven de dader staan en hem daarom mogen veroordelen. De volgende wijsheid dringt daardoor niet tot hen door ‘Wie zonder zonde is werpe de eerste steen.’

Zie ook: genoegdoening

 

pest 2.0

De middeleeuwers leefden voortdurend in angst. Hun grootste angst was de angst voor de pest die naar schatting 30% van de Europese bevolking het leven heeft gekost. Deze angst leidde tot massale heksenjachten. De zogenaamde heksen werden door angstpredikers als de oorzaak van de pest gezien. De geschiedenis herhaalt zich. Ook in onze tijd worden we geteisterd door angst. Angst voor de globalisering die als een pestbacterie tot in de verste uithoeken van de maatschappij lijkt door te dringen. De schuld voor deze nieuwe pest leggen we niet meer bij oude vrouwen maar bij terroristen en buitenlandse economieën. Verspreidde de pest zich in de middeleeuwen via de scheepvaart, nu is het de informatietechnologie die zorgt voor de snelle verspreiding van beelden en gedachten waarmee populisten de angst aanwakkeren.

 

totalitaire politieke islam

We hebben in Nederland de neiging om de totalitaire politieke vorm van de islam goed te praten. Regiems die met geweld het leven van hun onderdanen absoluut en volledig willen vormen en bepalen. Sommigen van ons nemen zelfs de schuld op zich voor de misdaden van deze regiems. Volgens deze schuldgevoelige navelstaarders zouden de door de politieke islam gevoerde oorlogen op gang zijn gebracht door de kruistochten. Zij gaan voorbij aan het feit dat het christelijk-joodse Jeruzalem in 637, vijf jaar na de dood van de profeet Mohammed, door een islamitisch leger werd veroverd en dat Tariq ibn Zijad namens het Omajjadische kalifaat in 711 de straat van Gibraltar overstak om Spanje te veroveren. De eerste kruistochten vonden pas plaats tussen 1095 en 1099. Ook op dit moment zouden we, maar nu door onze oliepolitiek, het islamitisch geweld oproepen. Opnieuw ontkennen de navelstaarders de geschiedenis. De politieke islam kon gedijen omdat de dictators in het Midden Oosten de olieopbrengsten ongelijk verdeelden. De maatschappelijke onvrede die daardoor ontstond vertaalde zich in terroristische acties tegen andersdenkenden binnen de islam en tegen ‘ongelovigen’.

Zie ook: Christus versus Mohammed

 

instant karma

Wie kwaad doet, kwaad ontmoet. Boontje komt om z’n loontje. Er zijn veel uitdrukkingen die aangeven dat wie iets fout doet direct wordt gestraft. Een moderne variant op dit thema is ‘instant karma’ ook wel ‘instant justice’ genoemd. Filmpjes op internet waarin bijvoorbeeld wegmisbruikers een ongeluk krijgen nadat ze andere weggebruikers hebben dwars gezeten. Ik heb tientallen van dit soort filmpjes gezien. Dit wekt een vraag bij me op: Wat boeit me in deze filmpjes? Is het leedvermaak? Is het mijn rechtvaardigheidsgevoel dat recht wordt gedaan? Of heb ik misschien plaatsvervangende wraakgevoelens namens de slachtoffers? Waarom heb ik geen medelijden met de daders terwijl ik mijn tenen soms wel krom vanwege hun ‘straf’? Alles overwegende denk ik dat wat ik ervaar een mix is van gevoelens waarbij het gevoel ‘eigen schuld dikke bult’ de overhand heeft, een onderkoelde vorm van wraak op degenen die over lijken gaan om hun zin door te drijven. Word ik nu ook zo meteen gestraft?

 

beloning voor goed gedrag

Een van de grote spirituele misverstanden is dat verlichting de beloning is voor goed gedrag. We denken dat maatschappelijke regels als: “voor wat, hoort wat” en “eigen schuld, dikke bult”, ook gelden voor het ervaren van verlichting. Verlichting kent echter geen oorzakelijk verband. Dit betekent niet dat bepaalde vormen van gedrag de verlichting niet in de weg kunnen staan. Alle gedachten, gevoelens en gedrag waarmee je jezelf afsluit voor het leven hebben dit effect. Ieder moment dat je denkt dat je hét weet sluit je jezelf af voor de verlichting. Dit lijkt op het jezelf afsluiten voor maatschappelijke veranderingen waardoor je een buitenstaander wordt. Toch is er een verschil met verlichting. Op het moment dat je verlicht bent besef je dat je nooit buiten de verlichting hebt gestaan. Dat deze zelfs besloten lag in het moment dat je ervan afgesloten leek te zijn.