Categoriearchief: schuld en boete

Schuld en boete’, centraal aandachtspunt in alle wereldgodsdiensten. Zie ook categorie goed en kwaad.

eigen schuld, dikke bult

‘Eigen schuld, dikke bult.’ ‘Dat had je kunnen weten.’ Met dit soort uitdrukkingen en zegswijzen geven we aan dat iemand zelf verantwoordelijk is voor de fouten die hij maakt en dat hij de gevolgen daarvan moet dragen. Maar ben je wel in alle gevallen verantwoordelijk voor de fouten die je maakt? Waarom leggen we de lat zo hoog? Waarom zouden we volmaakt moeten zijn? Is het streven naar volmaaktheid wel het belangrijkste doel in het leven? Is een ander doel niet even belangrijk? Leren accepteren dat het leven onvolmaakt is.

Zie ook:
leven met beperkingen
voor het maximale gaan
instant karma

eten van de boom van kennis van goed en kwaad

Ik moet denken aan het verhaal van Adam en Eva die door god uit het paradijs werden verjaagd omdat ze hadden gegeten van de boom van kennis van goed en kwaad. Ik zie een relatie met de legende van de ongelovige Thomas. De apostel die in de wonden van Christus peuterde omdat hij niet kon geloven dat hij dood was. Je leert goed en kwaad pas echt kennen door je erin te verdiepen. Door beschouwend tot de kern van goed en kwaad door te dringen verlaat je de wereld van tegenstellingen en ontdek je dat alles met elkaar is verbonden. De oorspronkelijke Oudperzische betekenis van paradijs is ‘het ommuurde’. Je ontdekt dat het ware paradijs geen muren heeft en nooit heeft gehad.

Zie ook:
onthecht handelen
statement

beloning en straf

Iedere groep kent groepsregels. Het overtreden van de regels wordt bestraft en het volgen van de regels wordt beloond. Het principe van beloning en straf lag tot nu toe stevig verankerd in de maatschappij. Dit kwam doordat het was geassimileerd door alle godsdiensten. In het Jodendom, Christendom en Islam is god degene die beloont en straft. In het Hindoeïsme en Boeddhisme geldt de wet van actie en reactie. ‘Wie goed doet, goed ontmoet en wie kwaad doet, kwaad ontmoet.’, nu of in een volgend leven. Door de afnemende invloed van godsdienst legt de angst voor straf het nu af tegen het persoonlijk eergevoel en de eer van de clan. Dit leidt ertoe dat sommigen het plegen van een moord minder erg vinden dan eerverlies. Criminele bendes laten zien wat de gevolgen hiervan zijn.

Zie ook:
stel dat ..
beloning voor goed gedrag

 

historische verantwoordelijkheid

We kunnen door alle beschikbare informatie over de misdaden van onze voorouders niet zeggen ‘ Ich habe es nicht gewusst.’  Het feit dat we deze misdaden kennen en erkennen betekent echter nog niet dat we ook moeten boeten voor wat ze hebben misdaan. We dragen geen schuld voor hun gedrag. We zijn echter wel verantwoordelijk voor wat we door hen hebben geleerd over machtsmisbruik, slavernij, uitbuiting en discriminatie. We zullen er alles aan moeten doen om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is onze plicht tegenover de slachtoffers en helden die zijn gestorven voor wat wij nu weten.

 

jezelf vergeven

Soms voel je jezelf schuldig omdat je beseft dat je fout bezig bent geweest. Dit schuldgevoel verdwijnt wanneer je jezelf kunt vergeven. Vergeven is relatief eenvoudig wanneer je gedrag het gevolg was van onwetendheid. Bijvoorbeeld doordat je bent opgegroeid met normen en waarden waarvan je pas later besefte dat ze fout waren. Jezelf vergeven wordt lastiger wanneer je op het moment van handelen wist dat je fout zat en ermee doorging vanuit egoïstische motieven zoals persoonlijk genot en machtswellust. In dat geval zul je niet alleen je fouten maar ook je motieven moeten erkennen zonder jezelf te verstoppen achter excuses. Pas wanneer je daarin slaagt kun je de laatste stap zetten in het jezelf vergeven: Jezelf tegemoet treden met mededogen voor de persoon die je was en in het besef dat fouten maken mag zolang je ze maar niet herhaalt.

Zie ook:
vergeven
schuld en boete
niet bekennen maar erkennen

 

niet bekennen maar erkennen

Ik heb moeite met openbare schuldbekentenissen en met het openbaar tonen van berouw. Los van het feit dat het me sterk doet denken aan communistische tijden geven de daders meestal toe aan de druk om schade van hun belangen te voorkomen. Een bekentenis is bovendien een gemakkelijke manier om je te bevrijden van schuldgevoelens. Moeilijker is het om je gedrag en motieven te erkennen. Ook voor de eisers is een openbare schuldbekentenis erg gemakkelijk. Het versterkt het idee dat ze moreel boven de dader staan en hem daarom mogen veroordelen. De volgende wijsheid dringt daardoor niet tot hen door ‘Wie zonder zonde is werpe de eerste steen.’

Zie ook: genoegdoening

 

pest 2.0

De middeleeuwers leefden voortdurend in angst. Hun grootste angst was de angst voor de pest die naar schatting 30% van de Europese bevolking het leven heeft gekost. Deze angst leidde tot massale heksenjachten. De zogenaamde heksen werden door angstpredikers als de oorzaak van de pest gezien. De geschiedenis herhaalt zich. Ook in onze tijd worden we geteisterd door angst. Angst voor de globalisering die als een pestbacterie tot in de verste uithoeken van de maatschappij lijkt door te dringen. De schuld voor deze nieuwe pest leggen we niet meer bij oude vrouwen maar bij terroristen en buitenlandse economieën. Verspreidde de pest zich in de middeleeuwen via de scheepvaart, nu is het de informatietechnologie die zorgt voor de snelle verspreiding van beelden en gedachten waarmee populisten de angst aanwakkeren.