Categorie: blind en verblind

Met de gezegdes ‘verblind door..’ en ‘blind voor..’ geven we aan dat iemand zelf verantwoordelijk is voor het feit dat hij geestelijk of emotioneel vastzit.

Zie ook de categorie kijken en zien.

religieuze samenzang

Ik heb moeite met religieuze dogma’s. Toch zijn er miljarden mensen die ze blind accepteren. Wat trekt hen erin aan? Worden ze aangetrokken door het kant en klare karakter van dogma’s waardoor het lijkt alsof ze zich er niet in hoeven te verdiepen? Of worden ze aangetrokken door het saamhorigheidsgevoel dat ontstaat doordat je iets met anderen deelt? Terwijl ik me dit afvraag moet ik denken aan godsdienstige bijeenkomsten waar een gevoel van saamhorigheid wordt opgewekt door samen te zingen, bidden en bewegen. Dit beeld roept op haar beurt weer een ander beeld bij me op. Soldaten die marcherend en zingend zichzelf en anderen overtuigen van hun kameraadschap, kracht en macht. Plotseling besef ik dat ik niet alleen moeite heb met dogma’s maar ook met het idee dat de dogma’s die je deelt met anderen beter zijn dan je eigen inzichten en gevoelens.

Zie ook:
waarheid
religieus kordon

Dit was de zestiende van twintig geselecteerde columns over het denken.

geschiedenisles

Na de tweede wereldoorlog dachten we dat ons economisch en democratisch systeem overal in de wereld welvaart en welzijn zou brengen. Landen als de Sovjet Unie en China die zich tegen ons verzetten, werden economisch en politiek geïsoleerd. Vanaf het moment dat hun economieën instortten waanden we ons zelfs oppermachtig. Verblind door het grote geld zagen we wereldwijd nieuwe kansen. We hadden echter buiten de waard gerekend. In de ingestorte economieën grepen radicale autocraten de macht. Zij kopieerden ons economisch systeem en schoven het democratisch gedachtegoed terzijde. Een belangrijk principe van de democratie, individuele vrijheid en verantwoordelijkheid, werd aan hun machtsstreven ondergeschikt gemaakt. Verblind door de nieuwe rijkdom veranderde op dat moment de westerse economie in een graai-economie. Degenen die onderaan de economische ladder belandden, verloren hun geloof in de politiek en leverden zich over aan radicale autocraten die beloofden de westerse positie en macht te herstellen.

Dit was de achtste van twaalf geselecteerde columns in de categorie democratie.

referendum

Ik schaam me er voor dat ik mens ben. Dat ik bij een kudde hoor die bij het minste of geringste op hol slaat. Een kudde waar emoties hoogtij vieren en waar het beheerst overdenken van een situatie wordt bedolven onder de hoeven van door onzekerheid en blinde angst voortgedreven kuddedieren. Misleid en opgehitst door populisten stort de kudde zich in referenda waar het gezonde verstand ten onder gaat in een stortvloed van emoties. Zelfs nadat de overlevenden uit het emotionele ravijn zijn ontsnapt blijkt dat ze er niets van hebben geleerd. Ze kijken misschien nog een keer beduusd achterom, vergeten wat ze hebben gezien en grazen verder, wachtend op de volgende stampede.

Zie ook:
de democratie buitenspel gezet
maatschappelijke drijfjacht

kosmopolitische idealisten

We bereizen de hele wereld en denken dat we overal kunnen integreren. Beseffen niet dat onze contacten in de landen die we bezoeken zich meestal beperken tot de natuur, folklore, plaatselijke keuken, nationaal erfgoed en obers. We leren de mensen die er wonen niet echt kennen. We zijn niet opgegroeid met hun sociale verbanden, tradities, religie, overheid, normen en waarden. We zijn ons niet eens bewust van de cultuur in ons eigen land waar iedereen zijn mening mag geven, waar we ons gelijkwaardig voelen aan elkaar, waar we direct zijn naar elkaar, waar we een uitgebreid stelsel van sociale voorzieningen hebben en waar we op basis van gelijkheid gestalte geven aan onze geaardheid en persoonlijkheid. Deze cultuur is ons overgedragen door ouders die ervoor hebben gestreden en ermee waren doordrenkt. Je moet wel een wereldvreemde idealist zijn die verblind is door culturele hoogmoed wanneer je denkt dat alle immigranten zich in een paar jaar tijd deze cultuur eigen willen en kunnen maken. In de meeste gevallen zal het decennia duren voordat ook hun kinderen ermee zijn doordrenkt.

Zie ook:
cultuur relativisme
vluchtelingenprobleem
open huis
segregatie

denken en geloven

Volgens onderzoekers van Case Western University en British Columbia wordt je vermogen om te geloven verzwakt door je analytisch denken en wordt het versterkt door je empathie. Dit geldt misschien voor de wetenschap en voor de godsdienst maar niet voor de rede en spiritualiteit. In de wetenschap doe je aannames en toets je deze met je analytisch denkvermogen. Om te kunnen geloven dien je precies het tegenovergestelde te doen. Je dient jezelf in te kunnen leven in bepaalde aannames en jezelf er blind aan over te geven zonder ze analytisch te toetsen. Waar wetenschap en godsdienst tegenover elkaar staan, liggen rede en spiritualiteit in elkaars verlengde. Doel van de rede is om vragenderwijs door te dringen in de kern van het bestaan met vragen als: Wie ben ik? Wat ben ik? Waarom leef ik? Op het moment dat je de kern raakt neemt de spirituele ervaring het van je over. Een ervaring waar geen analytische gedachten en empathische gevoelens voor bestaan.

Zie ook:
Wat ben ik?
Wie ben ik?
religie of hedonisme
de drie d’s
vertrouwen
existentie en essentie

alles of niets

Je mobiliseert alle kracht die je in je hebt en zegt ‘Ik doe het!’ Je bent op dieet en plotseling denk je ‘Wat maakt het ook uit?‘ Het alles of niets gevoel heeft een belangrijke plaats in ons leven. Op zoek naar de zin van het leven zet het je ertoe aan om je impulsief en blind over te geven aan het gedachtegoed van anderen of zelfs aan de dood. ‘Liever dood dan zo verder te moeten leven!’ In de veronderstelling dat we moeten kiezen tussen alles of niets vergeten we dat tussen alles en niets het onnoembare schuil gaat. Om dit te ervaren hoef je je krachten niet te mobiliseren maar dien je ze juist weg te laten vloeien in het hier en nu.

Fijne vakantie gehad?

Hoe kon je? Hoe kon je op vakantie gaan naar een land waar andersdenkenden creperen in een cel? Zeg nou niet dat de eigenaar van het hotel en zijn medewerkers het fijn vonden dat je kwam. Natuurlijk vonden ze het fijn. Het is hun boterham. Maar ook zij zouden afstand moeten nemen van de haat jegens andersdenkenden. Wanneer je hen blijft bevestigen in het idee dat er niks aan de hand is dan zullen ze nooit in opstand komen tegen de vervolgingen. Of behoor je tot de groep mensen die zegt dat wanneer je niet zou gaan dat je dan nergens meer naartoe kunt gaan, want ‘er is altijd en overal wel iets’? Hoe verblind ben je in dat geval door je verlangen naar vakantie? Was dit verlangen ook de reden waarom je de afgelopen jaren zweeg over de vervolgingen in Turkije? Was je willens en wetens blind en doof voor het feit dat Erdogan al vóór de couppoging bezig was zijn tegenstanders en de media monddood te maken?

zoeken vinden loslaten

'Waar het denken eindigt, begint het zien.'