Categoriearchief: angst

Samen met genot is angst de basis van de primaire emoties: vechten, vluchten en verbinden. Lees ook de categorie ‘primaire emoties’.

groepsimmuniteit en economie

Bij groepsimmuniteit is een grote groep mensen door een virus besmet en heeft er weerstand tegen opgebouwd. Hierdoor kan het virus zich niet verder verspreiden en verdwijnt. Zolang er geen vaccin is realiseer je groepsimmuniteit door iedereen in lockdown te plaatsen of door het virus zijn gang te laten gaan. In het eerste geval lijdt de economie op korte termijn schade. In het tweede geval sterft een grote groep mensen en groeit de doodsangst bij degenen die dan nog leven. Dit remt de economie op lange termijn doordat consumenten minder durven uit geven. De vraag welke prijs wij in de coronacrisis willen betalen wordt bepaald door onze cultuur. Het leven van een mens weegt daarin zwaarder dan de economische schade door een lockdown. Historisch gezien is dit bijzonder. In de eerste wereldoorlog werden de levens van miljoenen mensen opgeofferd om het virus van het kwaad, de vijand te bestrijden. Toen er na de oorlog een pandemie uitbrak die aan nog eens miljoenen mensen het leven kostte veroorzaakte de angst een wereldwijde economische recessie. Angst als gevolg van het verlies van mensenlevens leidt echter niet altijd tot een recessie. Ook dit blijkt uit de geschiedenis. Na de tweede wereldoorlog schoven de overlevenden hun angst terzijde en richtten zich, met de trots van de overwinnaar en met het schuldgevoel van de verliezer, op de wederopbouw. Onze economie teert nog altijd op hun inzet.

primaire emotie

We spreken altijd in het meervoud over primaire emoties. Toch is er eigenlijk maar één primaire emotie: angst. Angst zet ons ertoe aan om te vechten of te vluchten. We hebben een dubbel gevoel bij angst. Enerzijds proberen we angstige situaties te vermijden, anderzijds zijn we gefascineerd door de angstige opwinding bij een onverwacht, onbekend of sluipend gevaar. Zonder angst zou de wereld er anders uitzien. De media en populisten zouden zich op andere onderwerpen richten en we zouden minder zwart-wit denken, minder in termen van goed en kwaad, positief en negatief. Ook zouden we een groot deel van onze passie verliezen, de opwinding die je voelt wanneer je de risico’s in het dagelijks leven probeert te bestrijden of te vermijden. Ondanks dit verlies zouden we in een wereld zonder angst ook iets bijzonders winnen: We zouden meer ontspannen zijn en genieten van een vredelievend bestaan. Of is dit te gemakkelijk gedacht? Zonder angst zou misschien een grote groep mensen, net als seriemoordenaars en psychopaten, geen mededogen en berouw hebben.

Zie ook:
primaire angsten
kijkersfile
horror vacui

goed voorbeeld doet goed volgen

Slecht voorbeeld doet slecht volgen. Neem Trump, het slechte voorbeeld dat hij geeft als autocratisch leider van de Verenigde Staten vindt navolging onder dictators als Poetin, Erdogan, Bolsonaro, Orbán, Xi Jinping en Duterte. Wanneer we het gedrag van Trump niet ter discussie stellen moeten we het ergste vrezen voor de democratie. Wanneer we zijn gedrag goedpraten of erover zwijgen dan doen we dat indirect ook ten aanzien van deze dictators. Goedpraten doe je niet alleen door Trump te steunen maar ook door jezelf te laten misleiden door de momenten dat hij zich ‘presidentieel’ lijkt te gedragen. Kijk naar de manier waarop hij probeert zijn macht te consolideren: angst en haat onder de bevolking aanwakkeren door minderheden te demoniseren en door ‘fake news’ en complottheorieën te verspreiden. Bedenk dat zijn voorbeeld een steeds grotere impact zal krijgen wanneer we ons niet uitspreken tegen zijn gedrag. Door je uit te spreken breng je de uitdrukking tot leven ‘goed voorbeeld doet goed volgen’.

Zie ook: schaamteloos

de mens is van nature goed

We zijn als dier voortdurend alert op gevaar, op alles wat slecht voor ons kan aflopen, op alles wat afwijkt van het normale. Hierdoor verliezen we de ware aard van het normale uit het oog. Het normale is goed. Ook de mens is van nature goed. Dit neemt niet weg dat het goede het soms verliest van de angst voor gevaar. De angst die ons in paniek doet vluchten en anderen onder de voet doet lopen. De angst die het roofdier tot leven wekt dat denkt dat de aanval de beste verdediging is. De angst die onze hebzucht voedt en anderen laat verhongeren. De angst die de tegenstellingen in ons aanwakkert waardoor we anderen discrimineren en onderdrukken. De angst die ons echter ook in elkaars armen drijft en elkaar doet helpen en troosten.

Zie ook:
absurd
kijkersfile
discriminatie en racisme

buiksprekers

Er zijn veel mensen die de bestaande politiek niet kunnen doorgronden. Zij kunnen de rationele afwegingen en emotionele nuances niet overzien en vertrouwen daarom liever op hun onderbuikgevoel. Als er maatschappelijk iets angstwekkends gebeurt gaan ze dit uit de weg of vallen het aan. Politici die de angstige gebeurtenis relativeren en van emotionele nuances voorzien, kletsen volgens hen uit hun nek. Ze luisteren liever naar politici die de taal van de onderbuik spreken, die hun angst bevestigen. Ze hebben niet in de gaten dat deze politieke buiksprekers niet het achterste van hun tong laten zien.

Zie ook:
denken en voelen
de gewone mens

doolhof

Ben je jezelf ook wel eens lam geschrokken? Herkende en erkende je toen je angst of ontkende je dat je bang was? In dat laatste geval is de kans groot dat de angst een volgende keer sneller zal toeslaan. Uiteindelijk zal de angst op iedere situatie reageren die maar enigszins op de eerste lijkt. Je belandt in het doolhof van de angst waar het monster van de angst je besluipt en toeslaat.

leven in angst

Hoe gaan groepen om met angst wanneer ze dagelijks worden geconfronteerd met dreiging en geweld? Als individu hebben we geleerd om gevaren in te schatten en op grond daarvan te vluchten of te vechten. Terwijl ik hierover nadenk, besef ik dat groepen op dezelfde manier reageren. In plaats van op de vlucht te slaan verstoppen sommigen zich echter diep in de kudde waar de kans om op te vallen en te worden aangevallen het kleinst is. Hier in het kalme midden leiden ze een ogenschijnlijk veilig leven.