Categoriearchief: angst

Samen met genot is angst de basis van de primaire emoties: vechten, vluchten en verbinden. Lees ook de categorie ‘primaire emoties’.

Lees eerst de column: angst

emotionele bijeffecten angst

Maatschappelijke onrust veroorzaakt meer dan alleen angst. Ze wekt emoties op die we het liefst ontkennen, zoals woede, wraak, jaloezie en hebzucht. Met woede en wraak richten we ons op de echte en vermeende veroorzakers van onze angst. Met jaloezie richten we ons op degenen die er geen last van lijken te hebben of die ervan lijken te profiteren. Met hebzucht proberen we de praktische gevolgen van een leven in angst ten gunste van onszelf te keren. Alleen door je angst en de emotionele bijeffecten te herkennen en erkennen voorkom je dat je persoonlijk en maatschappelijk wordt meegesleept in een emotionele draaikolk.

Zie ook: de mens is van nature goed

emotioneel zelfonderzoek

Veel van onze gedachten komen voort uit emoties. Gedachten en emoties houden elkaar vervolgens in stand en versterken elkaar. Om dit proces te doorbreken dien je niet alleen je gedachten vragenderwijs te doorgronden maar dien je ook de onderliggende emoties te herkennen en erkennen.

Bij een gevaar of onbekende gebeurtenis/situatie reageert je lichaam met angst. Dit roept een van de volgende drie emoties op: vechten (boosheid, woede, agressie), vluchten (verstarren, wegrennen, walging, verdriet) en verbinden (liefde, vertrouwen, schaamte, spijt, berouw). De derde emotie ‘verbinden’ helpt je niet alleen om bij acuut gevaar de steun van anderen te krijgen maar vergroot ook je overlevingskansen op lange termijn (voortplanting).

Naast angst en de daaraan gekoppelde emoties kent de mens nog twee andere basis emoties. De eerste is nieuwsgierigheid (hoop, verbazing, verwondering). Ze helpt je om de wereld te verkennen en nieuwe overlevingskansen te ontdekken. De tweede emotie is genot (vreugde, euforie). Zij beloont positieve interacties met de omgeving en motiveert je om verder te gaan.

Herken welke emotie achter een gedachte schuil gaat en richt je aandacht niet-reactief op de plaats in je lichaam waar je deze emotie voelt. Bijvoorbeeld in je buik, borst, armen, benen of gezicht. Voel het fysieke effect van de emotie: benauwdheid, druk, steken, trillingen, huilen enz. Houd je aandacht hier niet-reactief op gericht en blijf rustig ademhalen totdat het gevoel wegebt. Meestal heb je aan enkele minuten genoeg. Soms moet je dit in de loop van de tijd herhalen.

Titanic

Ik heb soms het gevoel dat ik op de Titanic zit, alsof de wereld een schip is dat in aanvaring is gekomen met een ijsberg. Staand in het gangboord kijk ik naar de schade. Is deze echt zo erg als ik denk of spelen de gevolgen van mijn ziekte mij parten? Meer dan 50% van de Parkinsonpatiënten heeft last van angst en somberheid. Maar als het mijn ziekte niet is en het is echt zo erg als ik denk, waarom gaat iedereen dan door met feesten? Willen ze niet weten wat er gebeurt of kiezen ze ervoor om feestend ten onder te gaan?

Zie ook:
geniet zolang het nog kan
genieten met een zwart randje
achtervoegsel -loos

smeltkroes

Bang voor onzekerheid hechten we ons aan alles wat een gevoel van zekerheid geeft, zoals cultuur, godsdienst en tradities. Zekerheden die ons opsluiten in een bubbel van eigenwaan en die ertoe leiden dat we onszelf moreel superieur voelen. Het is dit superioriteitsgevoel waartegen ik me sinds mijn jeugd verzet. Niet door me tegen personen te keren maar door me te verdiepen in hun zekerheden. In de smeltroes van zekerheden ontdekte ik vervolgens de rijkdom van de onzekerheid, van mogelijkheden in plaats van feiten, van ideeën in plaats van standpunten, van vragen in plaats van antwoorden, van verbinding in plaats van tegenstelling.

Zie ook: mogelijkheden

het geluk dat je overvalt

Het geluk overvalt je op het moment dat je geest haar grip op de door haar gecreëerde werkelijkheid verliest. Soms gebeurt dit wanneer je overladen wordt door positieve gevoelens, je vol overgave met iets bezig bent, mediteert of wanneer je vragenderwijs de grens van je denken hebt bereikt. Het geluk openbaart zich in een stortvloed van helder weten en voelen. De kans dat dit gebeurt is groter wanneer je open en onbevangen in het leven staat dan wanneer je angstig en dogmatisch bent.

groepsimmuniteit en economie

Bij groepsimmuniteit is een grote groep mensen door een virus besmet en heeft er weerstand tegen opgebouwd. Hierdoor kan het virus zich niet verder verspreiden en verdwijnt. Zolang er geen vaccin is realiseer je groepsimmuniteit door iedereen in lockdown te plaatsen of door het virus zijn gang te laten gaan. In het eerste geval lijdt de economie op korte termijn schade. In het tweede geval sterft een grote groep mensen en groeit de doodsangst bij degenen die dan nog leven. Dit remt de economie op lange termijn doordat consumenten minder durven uit geven. De vraag welke prijs wij in de coronacrisis willen betalen wordt bepaald door onze cultuur. Het leven van een mens weegt daarin zwaarder dan de economische schade door een lockdown. Historisch gezien is dit bijzonder. In de eerste wereldoorlog werden de levens van miljoenen mensen opgeofferd om het virus van het kwaad, de vijand te bestrijden. Toen er na de oorlog een pandemie uitbrak die aan nog eens miljoenen mensen het leven kostte veroorzaakte de angst een wereldwijde economische recessie. Angst als gevolg van het verlies van mensenlevens leidt echter niet altijd tot een recessie. Ook dit blijkt uit de geschiedenis. Na de tweede wereldoorlog schoven de overlevenden hun angst terzijde en richtten zich, met de trots van de overwinnaar en met het schuldgevoel van de verliezer, op de wederopbouw. Onze economie teert nog altijd op hun inzet.

primaire emotie

We spreken altijd in het meervoud over primaire emoties. Toch is er eigenlijk maar één primaire emotie: angst. Angst zet ons ertoe aan om te vechten of te vluchten. We hebben een dubbel gevoel bij angst. Enerzijds proberen we angstige situaties te vermijden, anderzijds zijn we gefascineerd door de angstige opwinding bij een onverwacht, onbekend of sluipend gevaar. Zonder angst zou de wereld er anders uitzien. De media en populisten zouden zich op andere onderwerpen richten en we zouden minder zwart-wit denken, minder in termen van goed en kwaad, positief en negatief. Ook zouden we een groot deel van onze passie verliezen, de opwinding die je voelt wanneer je de risico’s in het dagelijks leven probeert te bestrijden of te vermijden. Ondanks dit verlies zouden we in een wereld zonder angst ook iets bijzonders winnen: We zouden meer ontspannen zijn en genieten van een vredelievend bestaan. Of is dit te gemakkelijk gedacht? Zonder angst zou misschien een grote groep mensen, net als seriemoordenaars en psychopaten, geen mededogen en berouw hebben.

Zie ook:
primaire angsten
kijkersfile
horror vacui