Categoriearchief: geschiedenis

De geschiedenis herhaalt zich totdat…

historische verantwoordelijkheid

We kunnen door alle beschikbare informatie over de misdaden van onze voorouders niet zeggen ‘ Ich habe es nicht gewusst.’  Het feit dat we deze misdaden kennen en erkennen betekent echter nog niet dat we ook moeten boeten voor wat ze hebben misdaan. We dragen geen schuld voor hun gedrag. We zijn echter wel verantwoordelijk voor wat we door hen hebben geleerd over machtsmisbruik, slavernij, uitbuiting en discriminatie. We zullen er alles aan moeten doen om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is onze plicht tegenover de slachtoffers en helden die zijn gestorven voor wat wij nu weten.

 

vrijheid gelijkheid broederschap

De Franse revolutie kan niet los worden gezien van de strijd om macht en geld die vanaf 1750 werd gevoerd tussen de adellijke parlementen en de koning. Hun aanzien en dat van de kerk, die zwaar op hen leunde, verzwakte daardoor. De revolutie zelf begon met de bestorming van de Bastille in 1789 en eindigde in 1799 met de staatsgreep door Napoleon. Opgehitst in pamfletten en aangevoerd door autocraten als Robespierre streed het volk tijdens de revolutie voor ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’. Ook nu bevinden wij ons in een revolutionaire periode. Wereldwijd komen mensen in opstand tegen het politieke establishment en tegen de nieuwe adel van zelfverrijkers. Autocraten en terroristen misbruiken de maatschappelijke onrust om hun macht en bezit te vergroten. Tegenstanders worden monddood gemaakt met pamfletachtige teksten in de sociale media. Ook nu speelt de geestelijkheid een dubieuze rol en ook nu wordt gestreden voor vrijheid, gelijkheid en broederschap.

 

de geschiedenis herhaalt zich

De politieke ontwikkelingen in onze tijd vertonen grote overeenkomsten met de opkomst van het nationaal socialisme in Duitsland waar Hitler de prille democratie in de Weimarrepubliek gebruikte om aan de macht te komen. Met emotionele overtuigingskracht benoemde hij de pijnpunten van het Duitse volk, wees zondebokken aan in en buiten Duitsland en beloofde in naam van het Duitse volk de problemen op te lossen. Toen hij eenmaal aan de macht was misbruikte hij zijn positie om het parlement en de wet buiten spel te zetten, de media te muilkorven en zijn tegenstanders met geweld te onderdrukken. Ook in onze tijd misbruiken populisten de democratie om aan de macht te komen. Met bombastische retoriek en nep-nieuws binden ze grote groepen van de bevolking aan zich. Net als de nazi’s richten ook zij hun giftige pijlen op minderheden, de gevestigde politiek, de wet, de media en het buitenland.

 

pest 2.0

De middeleeuwers leefden voortdurend in angst. Hun grootste angst was de angst voor de pest die naar schatting 30% van de Europese bevolking het leven heeft gekost. Deze angst leidde tot massale heksenjachten. De zogenaamde heksen werden door angstpredikers als de oorzaak van de pest gezien. De geschiedenis herhaalt zich. Ook in onze tijd worden we geteisterd door angst. Angst voor de globalisering die als een pestbacterie tot in de verste uithoeken van de maatschappij lijkt door te dringen. De schuld voor deze nieuwe pest leggen we niet meer bij oude vrouwen maar bij terroristen en buitenlandse economieën. Verspreidde de pest zich in de middeleeuwen via de scheepvaart, nu is het de informatietechnologie die zorgt voor de snelle verspreiding van beelden en gedachten waarmee populisten de angst aanwakkeren.

 

Colonne Henneicke

Het bijzondere van het verleden is dat het inzicht geeft in het heden. Dit gebeurde bij mij met de oproep aan Turkse Nederlanders om beledigingen tegen Erdogan te melden bij de Turkse regering. De geschiedenis leert dat je niet alert genoeg kunt reageren op dit soort oproepen. In de tweede wereldoorlog konden de nazi’s hun misdaden begaan omdat ze beschikten over de informatie van duizenden verklikkers. Onder hen waren honderden die zich verrijkten ten koste van hun slachtoffers. Dit gebeurde bijvoorbeeld in Nederland door de Colonne Henneicke, een groep van plus minus 50 nazi-collaborateurs die voor een premie van zeven en een halve gulden per persoon jacht maakten op Joodse onderduikers. In het halve jaar dat deze groep bestond was ze verantwoordelijk voor de deportatie van 8500 Joden naar de vernietigingskampen.

 

zeventig jaar later

Joseph Goebbels gebruikte eerst als uitgever en later als minister van propaganda pers, radio en film om zijn nazi ideeën te verkondigen. Er is sinds de tweede wereldoorlog veel veranderd. Er zijn nieuwe communicatiemiddelen gekomen: televisie, internet en de sociale media. En niet te vergeten de vakantieganger die met zijn gedrag en fysieke presentatie een beeld opdringt van rijkdom en vrijheid. De informatie die op deze manier over de wereld wordt verspreid bereikt hen die in armoede leven en worden onderdrukt. Zij willen ook putten uit wat een onuitputtelijke bron van welvaart en welzijn lijkt te zijn. Hebben niet in de gaten dat hun verlangen via de media wordt misleid en misbruikt door een nieuwe generatie propagandisten.

Zie ook: zestig jaar later

 

genocide

Ik erger me soms aan het flegmatieke karakter van de Nederlander. Het gelaten, kalme karakter dat ons belemmert om in actie te komen wanneer het moet. Door ons flegmatieke karakter wennen we aan mistoestanden en zien niet hoe situaties escaleren en uitmonden in bijvoorbeeld genocide. Volgens de internationaal befaamde deskundige, dr Stanton, doorloopt het proces van genocide acht stadia: classificatie, symbolisatie, dehumanisatie, organisatie, polarisatie, voorbereiding, vernietiging en ontkenning. Bestudeer de geschiedenis in de twintigste eeuw en je zult deze stadia herkennen in de Armeense genocide door de Jong-Turken, de Holocaust door de Duitsers, de genocide in de Sovjet Unie door de Russen, de genocide in Cambodja, Rwanda, Burundi, Joegoslavië, en Soedan. Kalm zijn is niet fout. Het is wel fout wanneer het je blind maakt voor de tekenen van genocide zoals de vervolging van homo’s en wanneer je voorbijgaat aan hetgeen aan de acht stadia voorafgaat: Het oergeweld dat genetisch in ieder van ons is verankerd en dat zich het best laat illustreren door het volgende filmpje: chimpansee oorlog.

Zie ook: zelfgenoegzaam