Categoriearchief: geschiedenis

‘De geschiedenis herhaalt zich’ betekent niet dat alles zich tot in detail herhaalt. Wat zich herhaalt zijn patronen in ons denken, voelen en handelen.

erfgenaam

Het feit dat je de erfgenaam bent van een bijzonder stukje geschiedenis betekent niet dat je het alleenrecht hebt op alles wat ermee verbonden is. Het feit dat wij erfgenamen zijn van de vrijheid die generaties vóór ons hebben bevochten, betekent niet dat wij het alleenrecht hebben op alle revenuen van die vrijheid. Ander voorbeeld: Het feit dat Israël is ontstaan uit het lijden van de Joden die werden gemarteld en vermoord tijdens de tweede wereldoorlog, betekent niet dat Israëliërs de Palestijnen met lijden mogen overladen door hen van hun grondrechten te beroven. Dat zou wel een erg cynische toepassing zijn van het begrip erfgenaam ‘hij die het erf nam’.

Zie ook:
over grenzen heen stappen
historische verantwoordelijkheid

de val van het westen

Het West-Romeinse Rijk ging ten onder aan verminderde belasting opbrengsten, binnenlandse onlusten en invallen door vijandige volken. Het vertrouwen in de Romeinse overheid brokkelde daardoor af en plaatselijke autocraten werden sterker. Leg dit plaatje naast de ontwikkelingen in Amerika en Europa en je schrikt van de overeenkomsten. Multinationals en superrijken betalen steeds minder belasting. Ook wij hebben te maken met binnenlandse onlusten en druk op de buitengrenzen. Net als in de nadagen van het Romeinse Rijk leveren ook wij ons over aan machtsbeluste autocraten omdat we het vertrouwen kwijt zijn in de politiek, de rechtsstaat en in onze vroegere bondgenoten.

Zie ook:
de geschiedenis herhaalt zich
nood leert bidden

verhalen die verbinden en verdelen

Sinds de oertijd vertellen mensen elkaar verhalen die de onderlinge band moeten versterken. Verhalen over een gezamenlijk verleden en over goden die alles bestieren. Deze verhalen versterken de onderlinge band en stimuleren de groepsleden om het gemeenschapsbelang boven het eigenbelang te stellen. Verhalen versterken niet alleen de onderlinge band maar veroorzaken ook strijd. Een strijd om het eigen gelijk. Het verhaal wordt belangrijker dan de boodschap van verbondenheid. Er komen predikers die de verhalen dwingend opleggen aan anderen en vechtjassen die andersdenkenden bestrijden. Zij vormen stof voor nieuwe verhalen.

geschiedenisles?

Na de tweede wereldoorlog dachten we dat ons economisch en democratisch systeem overal in de wereld welvaart en welzijn zou brengen. Landen als de Sovjet Unie en China die zich tegen ons verzetten, werden economisch en politiek geïsoleerd. Vanaf het moment dat hun economieën instortten waanden we ons zelfs oppermachtig. Verblind door het grote geld zagen we wereldwijd nieuwe kansen. We hadden echter buiten de waard gerekend. In de ingestorte economieën grepen radicale autocraten de macht. Zij kopieerden ons economisch systeem en schoven het democratisch gedachtegoed terzijde. Een belangrijk principe van de democratie, individuele vrijheid en verantwoordelijkheid, werd aan hun machtsstreven ondergeschikt gemaakt. Verblind door de nieuwe rijkdom veranderde op dat moment de westerse economie in een graai-economie. Degenen die onderaan de economische ladder belandden, verloren hun geloof in de politiek en leverden zich over aan radicale autocraten die beloofden de westerse positie en macht te herstellen.

 

historische verantwoordelijkheid

We kunnen door alle beschikbare informatie over de misdaden van onze voorouders niet zeggen ‘ Ich habe es nicht gewusst.’  Het feit dat we deze misdaden kennen en erkennen betekent echter nog niet dat we ook moeten boeten voor wat ze hebben misdaan. We dragen geen schuld voor hun gedrag. We zijn echter wel verantwoordelijk voor wat we door hen hebben geleerd over machtsmisbruik, slavernij, uitbuiting en discriminatie. We zullen er alles aan moeten doen om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is onze plicht tegenover de slachtoffers en helden die zijn gestorven voor wat wij nu weten.

Zie ook: erfgenaam

vrijheid gelijkheid broederschap

De Franse revolutie kan niet los worden gezien van de strijd om macht en geld die vanaf 1750 werd gevoerd tussen de adellijke parlementen en de koning. Hun aanzien en dat van de kerk, die zwaar op hen leunde, verzwakte daardoor. De revolutie zelf begon met de bestorming van de Bastille in 1789 en eindigde in 1799 met de staatsgreep door Napoleon. Opgehitst in pamfletten en aangevoerd door autocraten als Robespierre streed het volk tijdens de revolutie voor ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’. Ook nu bevinden wij ons in een revolutionaire periode. Wereldwijd komen mensen in opstand tegen het politieke establishment en tegen de nieuwe adel van zelfverrijkers. Autocraten en terroristen misbruiken de maatschappelijke onrust om hun macht en bezit te vergroten. Tegenstanders worden monddood gemaakt met pamfletachtige teksten in de sociale media. Ook nu speelt de geestelijkheid een dubieuze rol en ook nu wordt gestreden voor vrijheid, gelijkheid en broederschap.

de geschiedenis herhaalt zich

De politieke ontwikkelingen in onze tijd vertonen grote overeenkomsten met de opkomst van het nationaal socialisme in Duitsland waar Hitler de prille democratie in de Weimarrepubliek gebruikte om aan de macht te komen. Met emotionele overtuigingskracht benoemde hij de pijnpunten van het Duitse volk, wees zondebokken aan in en buiten Duitsland en beloofde in naam van het Duitse volk de problemen op te lossen. Toen hij eenmaal aan de macht was misbruikte hij zijn positie om het parlement en de wet buiten spel te zetten, de media te muilkorven en zijn tegenstanders met geweld te onderdrukken. Ook in onze tijd misbruiken populisten de democratie om aan de macht te komen. Met bombastische retoriek en nep-nieuws binden ze grote groepen van de bevolking aan zich. Net als de nazi’s richten ook zij hun giftige pijlen op minderheden, de gevestigde politiek, de wet, de media en het buitenland.