Categorie: emotioneel zelfonderzoek

Veel van onze gedachten komen voort uit emoties. Gedachten en emoties houden elkaar vervolgens in stand en versterken elkaar in een ogenschijnlijk eindeloze loop. Om deze loop te doorbreken dien je niet alleen je gedachten vragenderwijs te onderzoeken maar ook de onderliggende emoties te herkennen en erkennen. Lees eerst de column emotioneel zelfonderzoek.

Zie ook de categorieën herkennen en erkennen, Wat drijft ons voort? en voelen.

uitputting

Ik heb geen ander woord voor wat ik voel dan ‘paniek’. Paniek is ‘een plotselinge hevige angst of schrik’. Ik voel geen angst, ben niet geschrokken. Laat ik proberen te beschrijven wat er, voorafgaande aan het paniekgevoel, gebeurt. Ik heb altijd over een grote wilskracht beschikt. Ik bepaalde mijn doel, liet me leiden door mijn passie en ging door totdat het doel was bereikt. Wanneer ik dat nu doe, raak ik door mijn ziekte de controle over mezelf kwijt en voel me uitgeput door de lichamelijke en mentale gevolgen van stress. Eigenlijk zegt het woord uitputting nog wel het beste wat ik voel. Een ander woord voor uitputten is leegmaken. Ik voel me leeg, een donker gevoel dat achter paniek en angst verborgen ligt. Ik concentreer me op het gevoel van leegte. Ik voel hoe ik terugga in de tijd. Hoe ik als kind in bed lag nadat ik zwaar was gestraft. Ik voel mijn door tranen schraal geworden wangen. De leegte van niet begrepen verdriet, van verdriet zonder troost. De leegte waar ik, verlaten door alles en iedereen, uitgeput in slaap viel.

Zie ook:
paniek
het is allemaal zo gewoon
de knop omzetten
uitgeblust
Job
ontwaken

van losmaken naar loslaten

Je maakt los wat vast zit. In je hersenen liggen gedachten vast, dogma’s die een belemmering vormen voor je aandacht ofwel ‘het gericht over iets denken’.

Om je aandacht te bevrijden, dien je de dogma’s los te laten. Je kunt dit doen door ze vragenderwijs tot op de bodem te onderzoeken. Hierbij ontdek je dat gedachten vaak gekoppeld zijn aan gevoelens. Door de gevoelens ‘in de ogen en onder ogen te zien’ verliezen ze hun grip op je denken en kun je ze loslaten.

Van ‘gericht over iets denken’ transformeert aandacht in beschouwen. Beschouwen heeft behalve de betekenis ‘oplettend bezien’ ook de overdrachtelijke betekenis ‘jezelf openstellen voor en het tot je door laten dringen van wat je zintuigen kunnen registreren en je hersenen kunnen vertalen maar niet kunnen bevatten’.

Door jezelf en de wereld te beschouwen wordt kennis inzicht en gevoel liefde.

Zie ook:
los-laten
bereidheid
kijken en zien
in de ogen en onder ogen zien
meditatief proces
onzelfzuchtig
de grip verliezen

Dit was de zevende in een selectie van elf columns met voorbeelden over de betekenis van woorden binnen een context.

Ben ik melancholisch?

Had je mij enkele jaren geleden gevraagd of ik melancholisch ben dan had ik ja gezegd. Nu ben ik minder overtuigd. Melancholisch heeft voor mij te veel de betekenis van zwartgallig. Ik ben niet verbitterd en heb niet het gevoel in een zwart gat te zitten. Wat ik voel heeft iets weemoedigs, een droefgeestige stemming. Toch beschrijft ook het woord weemoed niet wat ik voel. Wat ik voel heeft met verlangen te maken. In eerste instantie denk ik nu aan het woord heimwee, het droefgeestig verlangen naar je geboortegrond. Dit is het ook niet. Een ander woord waar ik aan denk is nostalgie, het verlangen naar hoe het was. Ook dat is het niet. Wat ik voel is een droefgeestig verlangen naar thuis. Het thuisgevoel dat ik de eerste vier jaar van mijn leven moet hebben gehad toen mijn ouders met vijf kinderen bij mijn oma woonden. Een periode waarvan mijn moeder zei dat, terwijl zij het huishouden deed, mijn oma op ons paste waarbij ze ons vaak op schoot nam. Ik heb nog altijd de stoel waarin zij zat. Ik denk dat ik onbewust naar deze tijd terugverlang.

Zie ook:
zwaarmoedig
thuisgevoel
Ben ik depressief?
onze band

gemakkelijke of moeilijke weg

Ieder mens heeft in zijn leven de keuze tussen een gemakkelijke en een moeilijke weg. De gemakkelijke weg is jezelf laten leiden door emoties als haat, begeerte en romantiek en door religieuze dogma’s en sociale standpunten. Wanneer je voor deze weg kiest loop je het risico dat je op een dood spoor belandt waar je jezelf mentaal vergiftigt en uitput. Er is een andere maar moeilijker weg. Hier beschouw je zelfreflecterend en zelfkritisch je emoties en standpunten. Dit kost zeker in het begin veel moeite en roept weerstand op omdat het je soms pijnlijk met jezelf confronteert en omdat het lastig is om je aandacht niet-reactief vast te houden. De winst van de moeilijke weg is dat je voorkomt dat je op een dood spoor belandt en dat je ontdekt wat het betekent om geestelijk en spiritueel vrij te zijn.

Zie ook:
niet-reactief
reflecteren

van verdieping naar verbinding

Ik ben jaloers. Als introvert en rationeel persoon ben ik jaloers op het gevoel dat extraverte personen uitstralen. Het is niet zo dat ik zelf geen gevoel heb maar het spat er bij mij niet van af. Het zit bij mij voor een groot deel verborgen in de passie waarmee ik me op de kern van het leven richt. Nu ik dit zeg, besef ik dat ik niet jaloers hoef te zijn. Mijn gevoel heeft een ander doel dan dat van veel extraverte personen. Mijn primaire doel is niet verbinding maar verdieping. Op het moment dat ik doordring in de kern van het leven voel ik me verbonden met alles en iedereen. Dit gevoel is weidser en reikt dieper dan mijn dagelijks gevoel van verbondenheid dat ik bij veel extraverte personen zie.

Zie ook:
jaloers
charisma

emotioneel zelfonderzoek

Veel van onze gedachten komen voort uit emoties. Gedachten en emoties houden elkaar vervolgens in stand en versterken elkaar. Om dit proces te doorbreken dien je niet alleen je gedachten vragenderwijs te doorgronden maar dien je ook de onderliggende emoties te herkennen en erkennen.

Bij een gevaar of onbekende gebeurtenis/situatie reageert je lichaam met angst. Dit roept een van de volgende drie emoties op: vechten (boosheid, woede, agressie), vluchten (verstarren, wegrennen, walging, verdriet) en verbinden (liefde, vertrouwen, collectivisme, schaamte, spijt, berouw). De derde primaire emotie ‘verbinden’ helpt je niet alleen om bij acuut gevaar de steun van anderen te krijgen maar vergroot ook je overlevingskansen op lange termijn (voortplanting).

Naast angst en de daaraan gekoppelde emoties kent de mens nog twee andere basis emoties. De eerste is nieuwsgierigheid (hoop, verbazing, verwondering). Ze helpt je om de wereld te verkennen en nieuwe overlevingskansen te ontdekken. De tweede emotie is genot (fysieke bevrediging, euforie). Zij beloont positieve interacties met de omgeving en motiveert je om verder te gaan.

Herken welke emotie achter een gedachte schuil gaat en richt je aandacht niet-reactief op de plaats in je lichaam waar je deze emotie voelt. Bijvoorbeeld in je buik, borst, armen, benen of gezicht. Voel het fysieke effect van de emotie: benauwdheid, druk, steken, trillingen, huilen enz. Houd je aandacht hier niet-reactief op gericht en blijf rustig ademhalen totdat het gevoel wegebt. Meestal heb je aan enkele minuten genoeg. Soms moet je dit in de loop van de tijd herhalen.

Dit was de twaalfde van een selectie van vijftien columns over zelfreflectie en zelfkritiek

onderdrukte passie

Het kan zijn dat je passie is onderdrukt door je ouders, de mensen om je heen of door de cultuur waarin je leeft. Bij de een leidt dit tot opstandigheid en een kort lontje. Bij een ander tot controlerend gedrag en een verbeten inzet. Onderzoek of en in welke mate je passie is onderdrukt en ontdek waarom je bij medewerkers volgzaamheid, afkeer en verzet oproept

Zie ook: hij haalt het slechtste in mij naar boven

zoeken vinden loslaten

'Waar het denken eindigt, begint het zien.'