Categoriearchief: primaire emoties

Primaire emoties, de meesten kennen het begrip maar wat zijn primaire emoties en wat doen ze met ons?

Wie is er nou eigenlijk bang?

Volgens sommige opiniemakers wordt het debat over terrorisme bepaald door angst. Gedreven door angst kiest het grote publiek volgens hen voor populisten die een simpele en snelle oplossing zeggen te hebben. Je zou voordat je deze conclusie trekt moeten onderzoeken óf en hoe je zelf wordt beïnvloed door angst. Een mens reageert op angst door te vechten of te vluchten. Vecht je door te pleiten voor een harde aanpak of vlucht je in een oproep om rustig te blijven? Pas wanneer je je eigen angst en reactie onder ogen hebt gezien heb je recht van spreken en kun je bepalen wat de beste oplossing is, een harde en/of zachte aanpak.

 

geen etiket voor geluk

Bij gevaar worden de primaire emoties, vechten of vluchten, geactiveerd. Vervolgens gaat je denken aan de slag. Het analyseert de gebeurtenis en vergelijkt deze met eerdere gebeurtenissen. Op basis van deze afweging stuurt het denken de emoties bij. Het gebruikt daarvoor mentale etiketten die het aan vroegere gebeurtenissen toekent, zoals: goed en kwaad, oorzaak en gevolg. Het denken plakt overal etiketten op, zelfs op het geluk. Er is echter geen etiket voor geluk. Geluk kan niet worden vergeleken met iets anders. Geluk heeft geen betekenis of zin. Het heeft alleen het nu.

 

vlucht vooruit

Een van de manieren waarop we een crisis te lijf gaan is de vlucht vooruit. De overheid die in tijden van crisis kiest voor meer regels, de dictator die kiest voor meer onderdrukking. Of wat we zelf doen wanneer we een discussie dreigen te verliezen, meer argumenten aandragen om ons gelijk te halen. Wat we niet doen is stil blijven staan en de crisis in de ogen zien. In plaats daarvan versterken we de muur van gedachten en gevoelens waarachter we ons verschuilen.

 

primaire angsten

Er zijn twee primaire angsten. De eerste welt op in gevaarlijke situaties. Het is het ijzige, alarmerende gevoel voordat je wegvlucht van een gevaar of voordat je de strijd aangaat. Om het gevaar een volgende keer te vermijden probeert je denken de ontstane situatie te analyseren. Het verbindt oorzaak en gevolg, verleden en toekomst met elkaar. Dit leidt tot een bewustzijn dat niet is gegrondvest in het hier en nu maar in een denkbeeldige wereld. Een bewustzijn dat de dood in zich draagt. Dat verandert en wordt afgebroken door de tijd die het creëert. Dit leidt tot een tweede angst. De angst dit denkbeeldige ik te verliezen.

 

emotie verslaafd

De primaire emoties staan voortdurend klaar om ons uit een gevaarlijke situatie te redden. De staat van paraatheid stijgt zodra we met iets onbekends worden geconfronteerd. Niet iedere onbekende situatie is echter een gevaarlijke situatie. De fysieke spanning wordt in dat geval niet gebruikt. Zij stapelt zich op.

We hebben allerlei manieren om deze spanning kwijt te raken. Zo kunnen we ons fysiek inspannen en ontspannen om haar kwijt te raken. Ook kunnen we de spanning ontkennen door ze te overstemmen met emotionele prikkels, zoals: eten, drinken, lezen, muziek, televisie kijken, bellen, twitteren enz.

Al deze activiteiten confronteren ons met onbekende zaken die op hun beurt ook weer spanningen opwekken waar nieuwe prikkels voor nodig zijn om ze kwijt te raken. Door het grote aanbod van emotionele prikkels belanden we vervolgens in een vicieuze cirkel waar we als verslaafden op zoek zijn naar steeds weer nieuwe prikkels.

 

stress

Stress is de verzamelnaam voor de fysieke en geestelijke verschijnselen die ontstaan wanneer de primaire emoties vechten, vluchten en verbinden niet tot het gewenste doel leiden: het bezweren van een gevaarlijke situatie. Je raakt daardoor overbelast. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer je prestaties moet leveren die je niet kunt realiseren of wanneer je sociaal wordt afgewezen. De beste manier om met stress om te gaan is het aanpakken van de problemen waar je grip op hebt en de problemen waar je geen grip op hebt te accepteren als een feit. Overigens kan het bepalen of je ergens grip op hebt of dient te accepteren als een feit al reden zijn voor stress.

 

de derde emotie

In crisissituaties overleeft het dier door te vechten of te vluchten. Een derde mogelijkheid is dat het zich verbindt met anderen, zich aan hen hecht. Door zich te hechten aan anderen kan een dier genetisch overleven en plaatst het zich onder de bescherming van de groep.

Hechting is een primair, alles bepalend gevoel. De drang om zichzelf te hechten lijkt bij de mens sterker dan bij enig ander dier. De evolutionaire verklaring hiervoor is dat onze kinderen zwak ter wereld komen en jarenlang ondersteuning nodig hebben om te kunnen overleven. Hechting uit zich niet alleen in de relatie met anderen. Het uit zich ook in het verzamelen van dingen, het vasthouden aan gevoelens, gedachten en gedrag.

Hechting bewijst haar nut wanneer het jonge dier zijn moeder kwijt is. Zonder hechting zou de moeder zich te ver van haar jong verwijderen. Gehecht aan haar kind blijft ze op de plaats waar ze het uit het oog heeft verloren. Dit proces heeft ook een een nadeel. Om te zorgen dat ze in de buurt blijft, wordt haar vitaliteit afgeremd. Als mens heb je op zo’n moment het gevoel dat je wordt neergedrukt in de tijd, het leven verliest haar betekenis.

Dit nadeel van de hechting openbaart zich niet alleen bij het overlijden van een partner, echtscheiding of het vertrek van een kind uit het ouderlijk huis. Het kan zich ook openbaren wanneer een vakantie, waar je naar uitkijkt, niet doorgaat, wanneer je ontslagen wordt, wanneer je dingen kwijt raakt of wanneer je opvattingen moet loslaten. Je zult daarom moeten leren onthechten. Het kunnen omgaan met hechting en onthechting is echter een van de moeilijkste opgaven in een mensenleven.