Categorie: stress en burn-out

Aanhoudende mentale druk kan tot stress en burn-out leiden. Maar is het wel altijd alleen de omgeving die de bron is van de druk of ben je het ook zelf?

Zie ook de categorieën voelen en vastzitten.

contactvermoeidheid

Contactvermoeidheid is de geestelijke uitputting die ontstaat wanneer je in een contact veel energie geeft maar weinig of geen energie ontvangt. Bijvoorbeeld: Deelnemers in een communicatietraining die me aankeken alsof ze wilden zeggen: Zeg wat je te zeggen hebt, ik luister, maar betrek mij er niet bij! Contact is meer dan alleen luisteren en informatie opnemen of afwijzen. Het is een interactief proces waarbij je energie geeft en energie ontvangt. In een goed contact is ruimte voor vertellen, (door)vragen en informatie laten bezinken en verwerken. Na een goed contact voel je jezelf moe maar voldaan. ‘Vermoeidheid met een glimlach.’ Een diep in je binnenste opwellende glimlach van dankbaarheid en geluk.

Zie ook: emotionele overbelasting

onder druk verdampt de geest

Mijn geest dreigt te bezwijken onder de druk die ik ervaar. Het doet me denken aan de uitdrukking ‘Onder druk wordt alles vloeibaar.’ Ik laat de uitdrukking los en onderzoek wat er op me drukt: klimaatcrisis, oorlog in Oekraïne, energiecrisis, inflatie, ziekte van Parkinson, de kou. Het drukt allemaal op mijn geest. De problemen in de wereld schreeuwen om mijn aandacht. De ziekte van Parkinson maakt dat ik de regie over mijn lichaam verlies. De kou maakt dat ik met ijskoude handen en voeten onder een fleecedekentje lig. Ik voel hoe mijn geest verdampt.

Zie ook:
een kat in het nauw
het gevecht van de eeuw
in het oog van de cycloon

kracht

Wat is de betekenis van kracht in het woord scheppingskracht? Kracht wordt vaak geassocieerd met macht. Dit is niet vreemd. De mens legt dit verband al duizenden jaren. In de religie heeft het geleid tot het beeld van een machtige straffende god. De etymologische betekenis van kracht is ‘sterkte, het vermogen iets te verrichten’. Ik richt me op deze betekenis en denk aan het begrip ‘drang’ in overlevingsdrang. Drang stamt van dringen ‘het door druk uitoefenen een weg banen’. Vertaald naar een metafoor is drang ‘de aanhoudende zachte druk waarmee water een steen polijst, de druk waarmee het zich een weg baant’. Wanneer ik deze metafoor toepas op de betekenis van kracht in scheppingskracht dan is scheppingskracht de harde en zachte druk waarmee ze zichzelf manifesteert in wat ze creëert.

Zie ook:
het fort
zelfvertrouwen
scheppen
macht
imprisonment
de bron
Ben ik eigenlijk wel een doorzetter?

Dit was de tweede van een selectie van twaalf columns bij het onderwerp overlevingsdrang.

  1. overlevingsdrang
  2. kracht
  3. over leven
  4. het leven gaat door
  5. gevoelsonderzoek
  6. begeerte
  7. angst en genot
  8. intieme en hartstochtelijke seks
  9. emotie verslaafd
  10. verslaafd aan het leven
  11. levensdoel
  12. overlevers

uitputting

Ik heb geen ander woord voor wat ik voel dan ‘paniek’. Paniek is ‘een plotselinge hevige angst of schrik’. Ik voel geen angst, ben niet geschrokken. Laat ik proberen te beschrijven wat er, voorafgaande aan het paniekgevoel, gebeurt. Ik heb altijd over een grote wilskracht beschikt. Ik bepaalde mijn doel, liet me leiden door mijn passie en ging door totdat het doel was bereikt. Wanneer ik dat nu doe, raak ik door mijn ziekte de controle over mezelf kwijt en voel me uitgeput door de lichamelijke en mentale gevolgen van stress. Eigenlijk zegt het woord uitputting nog wel het beste wat ik voel. Een ander woord voor uitputten is leegmaken. Ik voel me leeg, een donker gevoel dat achter paniek en angst verborgen ligt. Ik concentreer me op het gevoel van leegte. Ik voel hoe ik terugga in de tijd. Hoe ik als kind in bed lag nadat ik zwaar was gestraft. Ik voel mijn door tranen schraal geworden wangen. De leegte van niet begrepen verdriet, van verdriet zonder troost. De leegte waar ik, verlaten door alles en iedereen, uitgeput in slaap viel.

Zie ook:
paniek
het is allemaal zo gewoon
de knop omzetten
uitgeblust
Job
ontwaken

in het oog van de cycloon

Het is alsof ik gevangen zit in een cycloon waar ik word meegesleurd in een maalstroom van berichten over de oorlog in Oekraïne, stijgende inflatie, klimaatverandering, energietekorten en problemen met mijn gezondheid en huis. Ondanks verwoede pogingen om grip te krijgen op de problemen lukt het me niet om ze allemaal te overzien en te bepalen wat ik zal doen. Het enige dat ik kan doen is de verbetenheid waarmee ik me erin vastbijt loslaten en me overgeven aan het hier en nu. Mezelf overgeven aan de rust en stilte in het oog van de cycloon. Hier, omgeven door het geraas, zal ik de diverse problemen niet-reactief moeten beschouwen, bepalen waar ik grip op heb en wat ik ga doen.

Zie ook:
spinnenweb
stress storm
in de schaduw van het kwaad
gewoon lijden
pluk de dag
een feit

Dit was de negende van twaalf geselecteerde columns in de categorie crisis.

  1. crisis
  2. het gevecht van de eeuw
  3. pragmatisch collectivisme
  4. in de ban van geweld
  5. zij gaan de confrontatie met zichzelf uit de weg
  6. Titanic
  7. vlucht vooruit
  8. Hoe overleven we de coronacrisis?
  9. in het oog van de cycloon
  10. het einde der tijden
  11. onheilsprofeet
  12. klimaatverandering

vertrouw nou maar

‘Vertrouw nou maar dat het goed komt.’ is een advies dat me regelmatig in mijn leven is gegeven. Bijvoorbeeld wanneer ik het gevoel had dat er niet goed over een technische klus was nagedacht. De eerste keer dat ik me overgaf aan dit advies was toen een aannemer zei ‘Dat lossen de jongens straks in het werk wel op.’ Gisteren drong dit advies pas echt tot me door toen ik nadacht over een klus die ik vandaag zou gaan doen. Ik merkte dat ik me zorgen maakte. Ik stond stil bij de spanning die dit veroorzaakte en hoorde mezelf denken ‘Vertrouw nou maar dat het goed komt. De problemen los je in het werk wel op.’ Nu ik hieraan terugdenk besef ik dat mijn vertrouwen in de loop van de jaren is geëvolueerd van ‘Het lost zich in het werk wel op.’ naar ‘Het komt wel goed.’

Zie ook:
vertrouwen
vertrouwen op kennis en ervaring
Ben ik eigenlijk wel een doorzetter?

overprikkeling

Door de ziekte van Parkinson neemt de hoeveelheid dopamine in mijn hersenen af. Het medicijn Levodopa vult dit aan maar heeft niet de flexibiliteit van de natuurlijke afgifte van dopamine. Hierdoor ontstaat er regelmatig een tekort. Als er een tekort is merk ik dit doordat ik bijvoorbeeld last krijg van overprikkeling. Ik kan dan de prikkels die op me afkomen niet goed verwerken. Dit kan al gebeuren wanneer de omstandigheden veranderen, zoals bij een bezoek. De tremor in mijn kaak en hand wordt dan sterker, ik krijg een droge mond, voel me hondsmoe en heb moeite om een gesprek aan te knopen. Communicatie is op zo’n moment überhaupt moeilijk omdat ik door de ziekte steeds meer een maskergelaat krijg en boos overkom. Op het moment dat ik overprikkeld ben ontstaat er bovendien een druk in mijn hoofd waardoor ik het gevoel krijg de grip op mezelf kwijt te raken. Deze druk kun je het best vergelijken met wat er met jezelf gebeurt wanneer je geconcentreerd bezig bent en iemand stoort je: Je stopt met wat je aan het doen bent, probeert je concentratie vast te houden, hoopt dat de ander vertrekt maar zegt dat niet. De druk die je dan ervaart voel ik wanneer ik in een andere omgeving kom of wanneer de omstandigheden veranderen. Bekenden weten dit en laten me dan even met rust zodat ik kan acclimatiseren. Zij weten dat ik niet apathisch ben ‘lusteloos, onverschillig, ongevoelig, ongeïnteresseerd’ maar dat ik last heb van mijn ziekte.

Zie ook:
off moment
informatievloedgolf