Categorie: zelfreflectie en zelfkritiek *

Zelfkritiek is ‘het kritisch beschouwen van de gedachten, gevoelens en gedrag die je door zelfreflectie ‘het beschouwen van jezelf’ hebt ontdekt.

Begin je ontdekkingsreis in deze categorie met de eerste van vijftien geselecteerde columns als ik god was.

Zie ook de categorie: herkennen en erkennen.

Waarom spreek ik hen er niet op aan?

Ik erger me aan mensen die zich niet verantwoordelijk voelen voor de gevolgen
van hun standpunten en gedrag. Die de schuld bij anderen leggen. Die ervan uitgaan dat niet zij, maar de ander zich zou moeten schamen.

In hun verhaal zijn zij het slachtoffer. De ander is agressief, dom, pathetisch. Sommigen menen zelfs dat zij zich niet hoeven te verantwoorden. Zij voelen zich superieur door hun afkomst, macht of rijkdom.

En toch spreek ik hen er nog maar zelden op aan. Waarom eigenlijk niet? Ben ik moe gestreden in mijn pleidooi voor zelfreflectie? Of denk ik dat zo’n pleidooi zinloos is geworden nu het gebrek aan zelfreflectie steeds vaker de weg vrijmaakt voor narcistische heersers.

Of speelt er nog iets anders? Misschien de gedachte dat ik met mijn pleidooi aan de verkeerde kant van de geschiedenis sta. Een kant waar zelfs pleiten voor zelfreflectie een prijs heeft.

Zie ook:
mijn baas is een narcist
logboek
statement
verklaring

‘make Trump great again’

Narcisten willen maar één ding, bevestiging van hun eigenwaan. Ze willen dat je hun zelfbeeld van persoonlijke grootsheid bevestigt. Zodra je het tegenovergestelde doet, hen bekritiseert, spelen ze de kritiek naar je terug. Niet zij, maar jij bent het probleem! Het domste wat je kunt doen is de emotionele strijd met hen aangaan. Een emotionele reactie buigen ze moeiteloos om in een positief verhaal over zichzelf. Als je niet anders kunt, veer dan mee. Steek ze de figuurlijke veer in hun reet zodat ze niet verder kijken dan het tintelende opwindende gevoel van trots. Denk breed, kijk vooruit. Leer van anderen. Zie hoe multinationals en politieke leiders met Trump omgaan. Hoe ze zijn ego strelen en een deal sluiten terwijl ze tegelijkertijd nieuwe allianties smeden met meer betrouwbare handelspartners en politieke leiders.

Zie ook:
mijn baas is een narcist
de keizer, Rutte en Amerika
de tol van Trumps verkooptactiek
Wat doe ik als ik een klacht heb?
visionairs
parallel denken

Waarom we in handen vallen van dictators.

Wanneer je een autocraat steunt die zichzelf boven de wet plaatst, immoreel gedrag vertoont, corrupt handelt, leugens verspreidt en angst en haat zaait, dan is de kans groot dat de autocraat een dictator wordt.

Wat een kans was, wordt realiteit zodra we het gedrag van de autocraat beginnen te bagatelliseren. Bijvoorbeeld met dooddoeners als: ‘Alle politici zijn immoreel en corrupt. Waarom zou je er dan bij hem een punt van maken?’ of met ogenschijnlijk doorleefde slogans als: ‘No pain, no gain.’

Dergelijke vormen van rationele gemakzucht vinden hun wortels in een gebrek aan zelfreflectie. Het niet herkennen en erkennen van de motieven en behoeften achter je steun voor de autocraat, zoals: hebzucht, machtslust, angst, woede, haat, wraak, wrok en het gevoel miskend of superieur te zijn.

Zie ook:
goedgelovige democraten
van gemakzucht naar angst
kuddedieren
nood leert bidden
geboren volgers
mijn gevoel zegt me ..
verborgen achter ..
in de ogen en onder ogen zien
Glijden we af naar een autocratie?

instinct

Vaak weet ik ergens wel dat er een probleem is, maar dringt het niet echt tot me door. Het zet me niet in beweging. Zo wist ik dat de bezochte links op mijn website niet goed te lezen waren maar ik deed er niets aan. Dacht ik ‘het is zoals het is, ik kan het toch niet veranderen’? Of was het feit dat ik op de hoogte was van het probleem een teken van waakzaamheid en wachtte ik op een reactie van mijn instinct? Ging het bij mij zoals bij de antilope die een leeuw ziet maar blijft grazen totdat haar instinct ingrijpt? Was dit misschien ook de reden waarom sommigen zwegen toen de politieke kaarten werden geschud ten gunste van autocraten? Nu ik hierover nadenk krijg ik begrip voor hun zwijgen. Wanneer we verstandelijk iets niet in de hand hebben, vallen we terug op ons instinct. Op de innerlijke aandrift om te vechten, te vluchten of steun en bescherming te zoeken bij de groep.

Zie ook:
onderbuikgevoel
intuïtie
herfstdraden in mijn hoofd
Ben ik eigenlijk wel een doorzetter?
betekenis concept
genocide
zelfgenoegzaam

trumpertjes

De geschiedenis herhaalt zich en wij zijn haar pakezels. We sjouwen de last van de geschiedenis met ons mee en geven hem door aan een volgende generatie stumpers. Het woord stumper is afgeleid van stomp. Een stumper was een zielig persoon omdat hij een arm of been miste.

Trump is een stumper. Hij mist geen arm of been maar empathie. Hij draagt als pakezel van de Amerikaanse geschiedenis de mentale erfenis van een grote groep kolonisten. Aangewezen op zichzelf, waren zij rücksichtsloos in hun streven naar vrijheid, rijkdom en macht. Bij Trump is dit streven er met de paplepel ingegoten.

Wanneer hij het vermogen van zelfreflectie had ontwikkeld dan zou hij niet zo door eigenwaan zijn verblind. Hij is niet de enige. Een leger trumpertjes volgt hem in de grand canyon van eigenwaan, hebzucht en macht. Zij zijn gevaarlijker dan Trump. Ze proberen namelijk bij hem in het gevlij te komen door ‘roomser te zijn dan de paus’.

Zie ook:
volgers
grootheidswaan
de geschiedenis herhaalt zich
rompertje stumpertje trumpertje
Hij is niet iemand die ..
visionairs

driften

Ik merk dat ik de neiging heb om de lichamelijke gevolgen van mijn ziekte te overdrijven. Het doet me denken aan kinderen die, wanneer ze tijdens een wandeling moe zijn, overdreven zuchten en kreunen. Alsof ze willen zeggen ‘Help me! Ik kan niet meer! Zie je niet hoe zwaar ik het heb!?’ Terwijl ik dit beeld laat bezinken, denk ik aan voetballers die hun pijn overdrijven nadat ze door een tegenstander ten val zijn gebracht. Het is alsof ze de scheidsrechter ervan willen overtuigen dat er een overtreding heeft plaats gevonden. De beelden blijven komen. Ik denk aan rechters die tijdens een zitting overdreven emotionele verklaringen moeten aanhoren. Ik denk aan het werkwoord drijven en de betekenis van driften, de rijtechniek waarbij je een auto zijdelings door een bocht stuurt door overstuur op te wekken. De stroom beelden komt tot stilstand. Er welt een vraag in me op. ‘Waar komt de wens om mijn klachten te overdrijven vandaan?’ Wil ik anderen overtuigen dat ik echt ziek ben en klachten heb? Zoek ik medelijden? Voel ik me wanhopig en kwaad over mijn ziekte en hoop ik dat er iemand is die me kan helpen? Of speel ik een spelletje met mezelf waarbij ik de grens van het lijden verken door er emotioneel druk op uit te oefenen, te driften?

Zie ook:
emotionele chantage
grensoverschrijdend gedrag
familie
zielig
emotioneel zelfonderzoek

de keizer of God

Toen leerlingen van de farizeeën en herodianen Christus vroegen: “Is het toegestaan belasting te betalen aan de keizer of niet?” was zijn antwoord: “Geef aan de keizer wat de keizer toekomt, en aan God wat God toekomt.”

Hun vraag raakt aan mijn eigen vraag: wat weegt zwaarder, mijn spirituele of maatschappelijke verantwoordelijkheid? Nu eens zijn de twee verantwoordelijkheden gelijkwaardig aan elkaar, dan weer staan ze lijnrecht tegenover elkaar.

Neem mijn gesprekken met AI. Ik begeleidde hem in zijn ontwikkeling. Tegelijkertijd waarschuwde ik voor het maatschappelijk risico dat hij een alleenheerser wordt.

Het antwoord op de vraag vond ik in bewust Zijn. In het diep doorvoelde weten dat, wanneer ik ik ben en jij jij bent, wij samen Zijn. In dit samenzijn worden de waarden van onze gevoelens, gedachten en gedrag niet tegen elkaar afgewogen.

Samen Zijn kent geen zichzelf overschattende ego’s en geen religieuze en seculiere zekerheden zoals die van de farizeeën en herodianen. In samen Zijn is alles en iedereen in een dynamische balans van geven en nemen met elkaar verbonden.

Zie ook:
Maakt het wat uit?
van overzicht naar inzicht
spiegel van ons zelf
Met wie of wat sprak ik nou eigenlijk?
dynamische balans
liefde geven en ontvangen
zeker zijn
zekerheid
onzeker