Categorie: het recht *

Hoe recht is het recht?

Begin je ontdekkingsreis in deze categorie met de eerste van een selectie van vijftien columns over rechtvaardigheid en recht: eerlijk en rechtvaardig.

Zie ook de categorieën waarden en normen en kerk en staat.

hoe ik reageer als ik een klacht heb

Op mij is het gezegde van toepassing ‘Klanten klagen niet, ze blijven weg.’ Ik reageer eigenlijk alleen wanneer ik word geconfronteerd met grote financiële gevolgen, afspraken die niet worden nagekomen en machtsmisbruik. Ik reageer niet direct. Ik probeer eerst grip te krijgen op de woede die in me is opgewekt.

In het krachtveld van beheerste woede floreert vervolgens mijn tactisch denkvermogen. De confrontatie ga ik aan onder het motto ‘Je kunt oorlog met me krijgen, maar ik bepaal het moment, de plaats en de wapens.’ Ik ga bijvoorbeeld niet de strijd met je aan op het moment dat je jezelf sterk waant door omstanders.

Dit alles vrijwaart me niet van onzekerheid en angst op het moment dat ik moet handelen. Ik herinner me wat ik ooit deed toen ik me onzeker voelde. Ik zag de angst in de ogen, liet verleden en toekomst los en handelde ‘cool and clean’. Niet vanuit woede of angst, maar vanuit de vanzelfsprekendheid van oorzaak en gevolg.

Zie ook:
conflicten
in de ogen en onder ogen zien
rechtvaardigheidsgevoel
zo voel ik dat
wraakgevoel
de keizer, Rutte en Amerika
pluk de dag

de keizer, Rutte en Amerika

In het sprookje De nieuwe kleren van de keizer durft niemand te erkennen dat de keizer niets aan heeft, behalve een kind dat eerlijk roept wat iedereen denkt maar niemand zegt. Dat beeld drong zich aan me op toen ik luisterde naar de recente toespraak van Marc Rutte, secretaris-generaal van de NAVO. Hij bedankte Donald Trump voor diens jarenlange aandringen op hogere defensie-uitgaven.

Zijn dankwoord past in de juridische traditie die sinds het Romeinse recht wordt gehanteerd ‘Suum cuique tribuere’ ofwel ‘ere wie ere toekomt. Rutte is als voorzitter en hoogste vertegenwoordiger van de NAVO verantwoordelijk voor het versterken van het bondgenootschap. Het is niet aan hem om openlijk uitspraken te doen over de tekortkomingen van Trump. De vraag of Trump president kan blijven is de verantwoordelijkheid van de Republikeinse Partij en van het Amerikaanse volk.

Door de druk van Trump is bij de NAVO-landen het besef doorgedrongen dat zij te veel hebben vertrouwd op de Amerikaanse bescherming en financiering. De vraag is waarom de VS dit liet gebeuren. Een deel van het antwoord ligt in het Amerikaanse zelfbeeld. Dit is gevormd door de overlevingsdrang van immigranten, succes in twee wereldoorlogen, verbeterde productie- en assemblagetechnieken, technologie en economische voorspoed.

Het beeld van grootsheid dat hierdoor is ontstaan heeft een blinde vlek gecreëerd. Terwijl Amerika zich economisch en militair als de wereldleider bleef zien, zijn andere landen opgestaan. Zij hebben de kansen benut die de geglobaliseerde productie, logistiek en kennis hen bood. Amerika staat nu voor de vraag: Wat is in de wereldwijde productie, dienstverlening, technologie en artificiële intelligentie ons specialisme en wat is onze nieuwe rol en positie in de wereld?

Zie ook:
grootheidswaan
trumpertjes
ikke ikke ikke en de rest kan stikke
het Amerika van Trump
the American Bubble
derde generatie
‘make Trump great again’
hoe ik reageer als ik een klacht heb

Waarom we in handen vallen van dictators.

Wanneer je een autocraat steunt die zichzelf boven de wet plaatst, immoreel gedrag vertoont, corrupt handelt, leugens verspreidt en angst en haat zaait, dan is de kans groot dat de autocraat een dictator wordt.

Wat een kans was, wordt realiteit zodra we het gedrag van de autocraat beginnen te bagatelliseren. Bijvoorbeeld met dooddoeners als: ‘Alle politici zijn immoreel en corrupt. Waarom zou je er dan bij hem een punt van maken?’ of met ogenschijnlijk doorleefde slogans als: ‘No pain, no gain.’

Dergelijke vormen van rationele gemakzucht vinden hun wortels in een gebrek aan zelfreflectie. Het niet herkennen en erkennen van de motieven en behoeften achter je steun voor de autocraat, zoals: hebzucht, machtslust, angst, woede, haat, wraak, wrok en het gevoel miskend of superieur te zijn.

Zie ook:
goedgelovige democraten
van gemakzucht naar angst
kuddedieren
nood leert bidden
geboren volgers
mijn gevoel zegt me ..
verborgen achter ..
in de ogen en onder ogen zien
Glijden we af naar een autocratie?

de grens van het recht

Door de oorlogen in Oekraïne en Gaza ben ik me sterker bewust geworden van de grens van het recht. Waar in vredestijd zware straffen staan op doodslag en moord ontkomen in oorlogen duizenden aan de juridische consequenties. Misschien dat er, om aan het gevoel van gerechtigheid tegemoet te komen, juridische stappen zullen worden ondernomen tegen de aanstichters van het oorlogsgeweld en tegen de ergste geweldplegers.

Maar wat zal er gebeuren met de duizenden anonieme geweldplegers die, gedreven door machtswellust en wraak, misdaden pleegden? Bij wie, wat en waar ligt de grens? Klaag je in principe iedereen aan op grond van deelname aan een criminele organisatie of richt je jezelf op de enkele pechvogel die in je vizier komt?

Wanneer ik kijk naar de aanklachten en straffen na de tweede wereldoorlog dan weet ik één ding zeker. We zullen beide oorlogen en onze persoonlijke rol en positie daarin zo snel mogelijk willen vergeten. Die wens is de grens van het recht. Het keerpunt waarop je de last van het door schuld en boete beladen verleden loslaat om je over te kunnen geven aan een vrije onbelaste toekomst.

Zie ook de selectie columns over rechtvaardigheid en recht die begint met de column: eerlijk en rechtvaardig.

Zie ook:
collectief geweld
de macht van de kudde
genocide
gerechtvaardigd geweld
geen oorlog zonder geweld
in de ban van geweld
gewoon omdat het kan
begrip mededogen en vergeving
vergeven

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

Het heeft in Nederland twee eeuwen strijd gekost voordat we in 1848 een parlementair stelsel en een grondwet kregen. Het heeft daarna nog eens 135 jaar geduurd voordat we onze huidige grondwet hadden. Pas in 1922 werd het algemeen kiesrecht in de grondwet opgenomen. En pas in 1983 zijn er sociale grondrechten aan toegevoegd. Al deze jaren waren nodig om het vertrouwen op te bouwen op basis waarvan we de grondwet hebben versterkt. Van dit vertrouwen hebben we de afgelopen veertig jaar de vruchten geplukt. In een crisis of door een verkeerde politieke keuze kan dit vertrouwen echter omslaan in wantrouwen. Dit zie je in Amerika waar Trump denkt dat hij als president de grondwet eenzijdig naar zijn hand kan zetten. Hopelijk beseffen de Amerikanen op tijd dat het meer tijd heeft gekost om vertrouwen in elkaar en in de grondwet te krijgen dan om het te verliezen. ‘Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.’

Zie ook:
vertrouwen
blind vertrouwen
afspraak is afspraak
totalitair regime
in de ban van autocraten
Internationale Democratische Grondwet
de tol van Trumps verrkooptactiek

afspraak is afspraak

Zonder communicatie en communicatiemiddelen zouden we onze kennis niet kunnen overdragen aan elkaar en aan volgende generaties. De kennis over onze omgang met elkaar ligt bijvoorbeeld vast in de grondwet en in de daarop aansluitende wetten en regels. Voor een niet onbelangrijk deel ligt ze ook vast in waarden en normen die we uiten in gezegdes als:

afspraak is afspraak – zorg dat je op tijd bent – zorg dat je het goed regelt – let op dat je niet teveel uitgeeft – draai er niet omheen, zeg wat je te zeggen hebt – kun je niet of wil je niet – dat beslis ik zelf wel – eigen schuld, dikke bult – je leeft niet alleen om te werken, je werkt ook om te leven – het leven is geven en nemen – houd rekening met elkaar – laten we het gezellig houden – we zijn allemaal gelijk, jij bent niet meer dan ik – doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg

Gezegdes als deze zijn diep in onze Nederlandse aard doorgedrongen. We zijn ermee opgevoed. Zonder de waarden en normen die ze vertolken zouden we maatschappelijk en zakelijk niet zo succesvol zijn. Dit succes is niet vanzelfsprekend. We kunnen het kwijt raken. Zo zullen veel gezegdes hun waarde verliezen wanneer het Nederlands niet meer de voertaal is. Wanneer het niet meer een levende taal is met een eigen sociaal-filosofische erfenis.

Zie ook:
communicatiewaarden
1. spaarzaamheid
1648 – 1848
normen

Glijden we af naar een autocratie?

Glijden we af naar een autocratie? (Autocratie is de regeringsvorm waarbij alle macht bij één persoon ligt.) Ik heb de neiging om ontkennend te antwoorden. Ik twijfel omdat ik aan landen denk die al op de glijbaan zitten, Amerika, Polen, Turkije, Hongarije, Israël. Hier worden wetten aangepast ten gunste van autocraten. Zo ver is het bij ons nog niet maar is er misschien wel een voedingsbodem voor autocraten? Terwijl ik hierover nadenk besef ik hoeveel mensen er zijn die de minister president verantwoordelijk houden voor alles wat er mis gaat in de politiek. Alsof hij de machtigste persoon in Nederland is, een alleenheerser. Die macht heeft hij niet. Als voorzitter van de ministerraad stelt hij de vergaderagenda vast. Zijn invloed als opsteller en bewaker van de agenda is groot, zijn macht niet. Hij is ‘de eerste onder zijn gelijken’. Zijn stemgewicht is gelijk aan dat van andere ministers. Gelukkig hebben we regels en wetten die moeten voorkomen dat een minister president een alleenheerser wordt. Zodra geprobeerd zou worden de wet te veranderen ten gunste van autocraten, moeten we, als erfgenamen van de door onze voorouders bevochten wetten, strijdbaar en luid onze stem laten horen.

Zie ook:
Wilders compromisloze oplossingen
Waarom we in handen vallen van dictators.

zoeken vinden loslaten

'Waar het denken eindigt, begint het zien.'