Categoriearchief: maatschappij

Binnen het brede onderwerp maatschappij vind je hier columns over: cultuur, economie, geschiedenis, kuddegedrag, macht, politiek, recht en nog veel meer.

erfgenaam

Het feit dat je de erfgenaam bent van een bijzonder stukje geschiedenis betekent niet dat je het alleenrecht hebt op alles wat ermee verbonden is. Het feit dat wij erfgenamen zijn van de vrijheid die generaties vóór ons hebben bevochten, betekent niet dat wij het alleenrecht hebben op alle revenuen van die vrijheid. Ander voorbeeld: Het feit dat Israël is ontstaan uit het lijden van de Joden die werden gemarteld en vermoord tijdens de tweede wereldoorlog, betekent niet dat Israëliërs de Palestijnen met lijden mogen overladen door hen van hun grondrechten te beroven. Dat zou wel een erg cynische toepassing zijn van het begrip erfgenaam ‘hij die het erf nam’.

Zie ook:
over grenzen heen stappen
historische verantwoordelijkheid

de val van het westen

Het West-Romeinse Rijk ging ten onder aan verminderde belasting opbrengsten, binnenlandse onlusten en invallen door vijandige volken. Het vertrouwen in de Romeinse overheid brokkelde daardoor af en plaatselijke autocraten werden sterker. Leg dit plaatje naast de ontwikkelingen in Amerika en Europa en je schrikt van de overeenkomsten. Multinationals en superrijken betalen steeds minder belasting. Ook wij hebben te maken met binnenlandse onlusten en druk op de buitengrenzen. Net als in de nadagen van het Romeinse Rijk leveren ook wij ons over aan machtsbeluste autocraten omdat we het vertrouwen kwijt zijn in de politiek, de rechtsstaat en in onze vroegere bondgenoten.

Zie ook:
de geschiedenis herhaalt zich
nood leert bidden

de liberaal democratische rechtsstaat

Het liberalisme kent drie uitgangspunten: individuele vrijheid, scheiding van kerk en staat en economische en technologische vooruitgang. Bij de uitvoering van deze uitgangspunten bepaalt de wil van het volk het beleid van de overheid en beschermen wetten de rechten van het individu. In Amerika en Europa lopen we tegen de grenzen aan van dit staatsbestel. De individuele vrijheid verzandt in hebzucht, het democratisch proces in politieke polarisatie en de natuurlijke hulpbronnen raken uitgeput en vervuild door de vooruitgang. In de daardoor ontstane sociale onrust grijpen autocraten de macht. De rechtsstaat die ons tegen hen zou moeten beschermen is te complex geworden om nog op onze steun te kunnen rekenen. Met de uitdijende wet- en regelgeving is de grens van ons bevattingsvermogen bereikt.

leven in angst

Hoe gaan groepen om met angst wanneer ze dagelijks worden geconfronteerd met dreiging en geweld? Als individu hebben we geleerd om gevaren in te schatten en op grond daarvan te vluchten of te vechten. Terwijl ik hierover nadenk, besef ik dat groepen op dezelfde manier reageren. In plaats van op de vlucht te slaan verstoppen sommigen zich echter diep in de kudde waar de kans om op te vallen en te worden aangevallen het kleinst is. Hier in het kalme midden leiden ze een ogenschijnlijk veilig leven.

empathie

Empathie is een nuttig overlevingsinstrument. Door je in te leven in de gevoelens van anderen kun je zien of zij zich bijvoorbeeld bewust zijn van een gevaar dat je zelf nog niet hebt opgemerkt. Ons verlangen en streven naar empathie is zo sterk dat we blind zijn voor de valkuilen ervan. We verwarren bijvoorbeeld empathie met charme. Psychopaten en narcisten weten dit en maken misbruik van deze blinde vlek. Zij weten dat ze je met charme kunnen manipuleren. Het verlangen naar empathie maakt ons niet alleen blind, we zijn er ook verslaafd aan. De entertainment industrie misbruikt haar om er financieel beter van te worden. Zij betovert ons met in illusies verpakte empathie.

Zie ook:
mijn baas is een psychopaat
lang leve de psychopaat
mijn baas is een narcist
rattenblues

leedvermaak

Ik kijk met leedvermaak naar de Brexit. Niet naar het drama dat het voor veel Britten is maar naar de puinhoop die ontstaat wanneer je het democratisch proces misbruikt en het niet goed toepast. Het begon toen Cameron het referendum misbruikte om zijn macht in het parlement te vergroten. Daarna werd het ingezet voor een probleem dat er te complex voor is. Niet alleen voor de bevolking maar zelfs voor politici die hun gebrek aan kennis opvulden met leugens. Zij reduceerden de Brexit tot een enkele ja-nee vraag terwijl de diverse aspecten feitelijk om aparte referenda vroegen. Ook is het statistisch raar om de uitslag van een ja-nee referendum rechtsgeldig te laten zijn bij 50% van de stemmen + 1. Je zou er een statistische afwijking van tenminste 5% bij op moeten tellen. Gelet op het ingrijpende gevolg van de beslissing dien je jezelf af te vragen of de uitslag zelfs niet 75% had moeten zijn zoals bij een grondwetsherziening in onze eerste en tweede Kamer.

Zie ook: referendum

the winner takes it all

Economie kan niet zonder ambitie, zonder mensen die de beste willen zijn. Als beloning krijgt de beste het meeste geld en de meeste macht. ‘The winner takes it all.’ Deze tekst die ABBA gebruikte voor een emotioneel nummer over scheiding, zou je kunnen gebruiken voor de wereldwijde economische scheiding die momenteel plaats vindt. Door de globalisering stromen geld en macht naar een kleine groep superrijken, multinationals en landen. Waar winnaars zijn, zijn echter ook verliezers. De groep verliezers wordt steeds groter. Dit besefte ik toen ik hoorde hoe Trump de Brexiteers steunde. In zijn visie als ondernemer-politicus onderwerp je landen aan je macht door hen tot voorkeursleverancier te benoemen. Dat hij de Britten in armoede stort zodra hij hen heeft losgeweekt van de Europese Unie en een andere leverancier voor de Britten vindt, vertelt hij er niet bij en het is maar de vraag of zij dit beseffen.

Zie ook: politieke slavernij