Categoriearchief: maatschappij

Binnen het brede onderwerp maatschappij vind je hier columns over: cultuur, economie, geschiedenis, kuddegedrag, macht, politiek, recht en nog veel meer.

groepsimmuniteit en economie

Bij groepsimmuniteit is een grote groep mensen door een virus besmet en heeft er weerstand tegen opgebouwd. Hierdoor kan het virus zich niet verder verspreiden en verdwijnt. Zolang er geen vaccin is realiseer je groepsimmuniteit door iedereen in lockdown te plaatsen of door het virus zijn gang te laten gaan. In het eerste geval lijdt de economie op korte termijn schade. In het tweede geval sterft een grote groep mensen en groeit de doodsangst bij degenen die dan nog leven. Dit remt de economie op lange termijn doordat consumenten minder durven uit geven. De vraag welke prijs wij in de coronacrisis willen betalen wordt bepaald door onze cultuur. Het leven van een mens weegt daarin zwaarder dan de economische schade door een lockdown. Historisch gezien is dit bijzonder. In de eerste wereldoorlog werden de levens van miljoenen mensen opgeofferd om het virus van het kwaad, de vijand te bestrijden. Toen er na de oorlog een pandemie uitbrak die aan nog eens miljoenen mensen het leven kostte veroorzaakte de angst een wereldwijde economische recessie. Angst als gevolg van het verlies van mensenlevens leidt echter niet altijd tot een recessie. Ook dit blijkt uit de geschiedenis. Na de tweede wereldoorlog schoven de overlevenden hun angst terzijde en richtten zich, met de trots van de overwinnaar en met het schuldgevoel van de verliezer, op de wederopbouw. Onze economie teert nog altijd op hun inzet.

virtuele wezens in een virtuele wereld

Zijn we virtuele wezens in een virtuele wereld? Voor een grote groep mensen is het een serieuze vraag of we de levende logaritmen zijn in een computersimulatie. Leven we in een digitaal model van de werkelijkheid waarin wordt onderzocht hoe een organisme zich binnen een bepaalde context ontwikkelt? Hoe sciencefictionachtig de vraag ook lijkt, ze is niet vreemd. Eigenlijk is het de digitale vertaling van het scheppingsverhaal. In dit verhaal creëerde God een paradijs met twee spelers, Adam en Eva. Op het moment dat hij de grip op het spel kwijt raakte, liet hij hen vrij om hun eigen spelregels, lees logaritmes, te bedenken. Hij stelde daarbij een beperking: Als het misloopt dan heb je dat aan jezelf te wijten, als je wint dan beloon ik je. Ik help je niet. Van de maker van het spel werd hij een toeschouwer die met belangstelling en mededogen toekeek hoe het spel zich ontwikkelde. Volgens latere verhalen hield hij dit niet vol en greep zo nu en dan toch in. Dit kwam de duidelijkheid van het spel niet ten goede. Veel spelers begrepen en begrijpen niet waarom hij de ene keer wél en een andere keer niet ingrijpt. Is hij een wetenschappelijk onderzoeker die kil de resultaten van zijn simulatie observeert?

Zie ook:
Is god een algoritme?
de artificiële mens
de schepper van god
god moet wel hartstikke gek zijn
toeval of niet

Is Trump een moordenaar?

Strafrechtelijk ben je een moordenaar wanneer je iemand hebt gedood, dat opzettelijk hebt gedaan en met voorbedachte rade. Het verschil met doodslag is dat bij moord sprake is van voorbedachte rade en bij doodslag niet. Bij de afweging of er sprake is van voorbedachte rade onderzoekt de rechter of je van tevoren wist wat je ging doen en of je een motief had dat voorbedachte rade onderbouwt. Trump wist dat hij besmet was met het coronavirus, dat hij daardoor anderen kon besmetten en dat zij daardoor zouden kunnen overlijden. Willens en wetens nam hij dit risico toen hij, ondanks dat hij besmettelijk was voor anderen, zich vanuit het ziekenhuis in triomftocht liet rondrijden door zijn lijfwachten. Voor hem geldt als extra belastend argument dat van hem als president mag worden verwacht dat hij zich bewust is van de risico’s. Wat een rechtszaak tegen hem zou kunnen bemoeilijken is de vraag of onomstotelijk kan worden bewezen dat er mensen door hem zijn overleden. In breder verband is de vraag niet alleen of Trump een moordenaar is, we zouden onszelf allemaal de vraag moeten stellen: Ben ik een moordenaar wanneer ik, terwijl ik weet dat ik besmettelijk ben, naar een feestje ga en daar iemand besmet die door mij overlijdt?

gelijke monniken, gelijke kappen

Voor de wet zijn we allemaal gelijk ‘gelijke monniken, gelijke kappen’. Toch is de kans kleiner dat vandalen worden vervolgd wanneer zij zich als groep misdragen dan wanneer zij alleen zouden zijn geweest. Dit wekt de indruk dat je aan vervolging kunt ontkomen door je aan te sluiten bij een groep. Waarom maken we geen einde aan deze rechtsongelijkheid? Willen we zelf zo graag bij een groep horen dat we de risico’s van groepen onderschatten? Eén ding is zeker, wanneer we ons niet bewust worden van de risico’s zullen er criminele bendes blijven bestaan en zullen mensen corrupt blijven omdat anderen dat ook zijn.

Zie ook:
recht
vluchtelingenprobleem
betekenis corrumperen

energie

Volgens wetenschappers zijn energie en materie twee kanten van één en dezelfde medaille. Energie verdwijnt niet maar neemt verschillende vormen aan. Wanneer bijvoorbeeld deeltje en antideeltje elkaar vernietigen dan komt er een hoeveelheid energie vrij die overeenkomt met de massa van beide deeltjes. De eerste ons bekende vormen van energie zoals waterstof en helium ontstonden tijdens de big bang. Vervolgens ontstond in de botsing van sterrenstelsels het element ijzer. Zonder waterstof en ijzer zou de mens niet bestaan. IJzer is bijvoorbeeld nodig om je hart te laten functioneren. Misschien zullen we ooit het hele proces van de big bang tot aan de mens determinerend kunnen beschrijven. We zullen echter nooit de volledige manifestatiekracht van de oer energie kunnen beschrijven. Je kunt haar wel ervaren door niet-reactief je aandacht te richten op je gedachten, gevoelens en gedrag. Wanneer je deze aandacht weet vast te houden ontdek je de diepere betekenis van het begrip bewustzijn. Je wordt je bewust van het ‘zijn’, van de werkzame kracht in je. Het woord energie stamt van het Griekse enérgeia ‘werkzaamheid’.

Zie ook: gewaarzijn

geen optelsom

Ik schrik wanneer ik denk aan de mogelijke gevolgen van de coronacrisis, zoals: een muterend virus waar geen vaccin tegen opgewassen is, economische recessie, een groeiende kloof tussen arm en rijk, opkomst van autocratische leiders. Ik laat de schrik bezinken en denk aan de geschiedenis van de mensheid, oorlogen, natuurrampen en ziektes die hele volken naar de afgrond hebben gevoerd. Waarom zou ons lot anders zijn? Dan bedenk ik: Jij hebt makkelijk praten, je bent zeventig maar al die jonge mensen dan die de schoonheid van het leven nog willen ervaren? Onzin, zelfs een kind kan deze schoonheid ervaren. Zij is geen optelsom van kennis en ervaring, je ervaart haar ieder moment dat je je gedachten loslaat en je openstelt voor het hier en nu. Ik glimlach, stap uit de stroom van gedachten en geniet van de tuin.

Zie ook:
gewoon ‘n verhaal
le moment suprême

gerechtvaardigd geweld

Ik worstel met de vraag of geweld in bepaalde situaties gerechtvaardigd is. Ik ben niet een vanzelfsprekend bewonderaar van Gandhi of van christelijke martelaren die zich zonder verzet lieten afslachten in het Colosseum. Ik vind dat je als mens het recht hebt jezelf te verdedigen. Uitgangspunt is geweldloos verzet maar wat doe ik als iemand met geweld reageert? Heb ik dan begrip en mededogen omdat hij zich misschien laat leiden door angsten en trauma’s die te groot voor hem zijn om onder ogen te zien? Zal hij door mijn begrip en mededogen tot inkeer komen en zijn trauma’s alsnog verwerken of zal het een aansporing zijn om gewelddadiger te worden? Hoeveel machthebbers zijn er niet geweest die steeds gewelddadiger werden en hele volken uitmoordden louter en alleen omdat het kon? Waarom zou ik niet proberen hun geweld te stoppen? Dat kan ook op de manier die Krishna in de Bhagavad Gita aangeeft, door onthecht de strijd aan te gaan.

Zie ook:
genocide
statement
onthecht handelen

gewoon omdat het kan
strijd
verlichting 2.0