macht

Het woord macht komt van het begrip mogen. Er zijn mensen die denken meer te mogen dan anderen omdat ze lid zijn van een grote organisatie, een bepaalde positie hebben of omdat de wet het niet verbiedt. De buurman die een kast van een huis bouwt en zegt: ‘Ik sta in mijn recht, jammer voor jullie.’ Ik heb lang gedacht dat de Verlichting ons had bevrijd van dit soort irrationaliteiten. Niets is minder waar. Een deel blijkt in onze genen te zijn ingebakken zoals het oeroude kuddeprincipe: ‘Als jij het mag dan mag ik het ook.

Een ander aspect van macht vind je in de Engelse vertaling: power. Dit komt van het Latijnse begrip posse: kunnen. Door mogen en kunnen samen te voegen wordt macht: ‘Ik kan het dus ik mag het.’ Het is de macht van het peloton waar alles en iedereen voor moet wijken. Van de effectenhandelaar die bonussen bij elkaar graait omdat hij het kan en meent dat het daarom ook mag. Een mening die wordt gesterkt door irrationaliteiten als optimisme en zelfoverschatting: ‘Het is de eerste keer gelukt, waarom nu niet?’