Ik voel me aan het einde van de dag steeds vaker hulpeloos en moedeloos. Is dit een gevolg van de ziekte van parkinson? Van een tekort aan dopamine, de motivatie drug? Of ben ik moegestreden in mijn persoonlijke en sociale strijd? Begin ik alles wat ik doe te relativeren? Of nader ik het verstilde moment tussen leven en dood? Het moment waarop je jezelf ten volle bewust bent van het niet te vermijden lijden in het leven. Het moment dat komt en gaat.
Categorie: dood *
Willem was hier
Ik geniet minder lang van een resultaat dan in het verleden. Het is alsof ik opgejaagd word door het gevoel van: snel, nu kan het nog. Onder die druk heb ik hard gewerkt om de uitstraling en stabiliteit van de website te verbeteren en de dwarsverbanden tussen de columns te laten zien. Het is alsof ik alles opgeruimd en duidelijk wil achterlaten voor een volgende generatie.
Het gevoel van ‘snel, nu kan het nog’ schuurt en schrijnt. Waarom stop ik niet met schrijven en publiceren? Het idee om te stoppen is aanlokkelijk, maar toch ga ik door. Ik schrijf de boodschap van het leven op de muren van de dood. Muren die zich niets aantrekken van wat ik schrijf. Zij weten dat mijn tekens van leven een kort leven beschoren zullen zijn. Dat ze zullen worden overschreven met de graffiti van volgende generaties.
Zie ook:
wie schrijft die blijft
dit is het
mijn laatste woorden
einde verhaal
Geloof je in een leven na de dood?
Waarom schrijf ik nog?
logboek
afscheid van een geliefde
De betekenis van afscheid nemen is ‘het verwijderen of verliezen van iets of iemand aan wie je jezelf gehecht hebt, met wie je jezelf verbonden voelt’. Het gedwongen afscheid moeten nemen van een geliefde bij een scheiding of overlijden is als de amputatie van een deel van je diepste wezen. Het laat een gat achter, een gevoel van verlies, leegte, wanhoop en verdriet.
Het gevoel van verbondenheid reikt echter verder dan de hechte band die je had. Het gevoel reikt tot in de ruimtetijd. Hier kun je jezelf niet hechten, kun je niets verliezen. Hier besef je dat verlies een illusie is en dat dit de oorzaak is van je lijden. Door de illusie los te laten en je over te geven aan het hier en nu ervaar je dit diepe gevoel van verbondenheid. Niet alleen met je geliefde maar met alles en iedereen.
Zie ook:
afscheid
een kwestie van timing
plotseling overlijden
hechten
de derde primaire emotie
Dit was de laatste in een selectie van twaalf columns over overspel en liefde.
plotseling overlijden
Een van de meest heftige gebeurtenissen in een mensenleven is het plotseling overlijden van een geliefde. De onverwachte dood van een partner, een kind, een familielid, een vriend.
In eerste instantie kun je er alleen maar met ongeloof op reageren en ontkennen. Dan dringt het verwoestende besef van het verlies tot je door. Het barre feit van ‘nooit meer’. Nu eens maakt dit je woedend dan weer intens verdrietig.
De woede kan diverse vormen aannemen, van onverwachte uitbarstingen tot verbeten naar een verklaring zoeken of iets doen. Je verdriet is dooraderd met gevoelens van machteloosheid, wanhoop, verwarring, onzekerheid en schuld.
Terwijl woede en verdriet je leven lijken te bepalen dringt het besef van het alleen zijn steeds sterker tot je door. Je geliefde is er niet meer, komt nooit meer terug, zal nooit meer door die deur naar binnen komen wandelen.
Om met de leegte van het alleen zijn om te kunnen gaan zul je de band met het leven moeten herstellen. Je bijdrage aan het leven weer oppakken en genieten van de vreugdevolle momenten. ‘Er zijn’ in wie je bent en in wat je doet.
Zie ook:
Gertjan
afscheid
afscheid van een geliefde
de kleine dood
er alleen voor staan
verbondenheid
de vreugde van het zijn
hier en nu momenten
einde gesprek
De mortuis nil nisi bene.
Het Latijnse gezegde ‘De mortuis nil nisi bene.’ wordt vaak vertaald met ‘over de doden niets dan goeds’. Er staat echter niet bonum ‘het goede’ maar bene ‘op een goede gepaste manier’. Een betere vertaling is ‘Zeg niets over de doden tenzij op een gepaste manier.’ Wanneer je tijdens een herdenking iets wilt zeggen over de overledene, vertel dan bijvoorbeeld hoe hij omging met de tegenstellingen in het leven, zoals de afstemming van sociaal vriendelijk en sociaal krachtig gedrag. Plaats dit in de context van zijn leven. Kijk naar het geheel, niet naar een deel. Het geeft geen pas om vanuit je tijdsgebonden waarheidsstreven de tekortkomingen te accentueren terwijl er voor de overledene geen toekomst meer is, alleen het nu. Geen toekomst, dan ook geen verleden. Beter is het om stil te staan bij wat je van de overledene kunt leren over de kunst van leven in het nu.
Zie ook:
de kunst van leven
levenskunstenaar
de film van mijn leven
wie zonder zonde is
over de doden niets dan goeds
Gertjan
In de nacht van 30 op 31 december is onze schoonzoon Gertjan op 41 jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van een hersenaneurysma. Hij laat zijn vrouw Nanna en dochtertje Yara achter. Een meisje van achttien maanden oud. Gertjan was een man met een gouden hart. Hij wilde je alles geven en alles voor je doen, liep daarin regelmatig aan zichzelf voorbij. Gelukkig leerde hij steeds beter om ‘geen parels voor de zwijnen te werpen’ en zich te richten op degenen die zijn liefde konden waarderen en laten groeien. Zij hebben een prachtig voorbeeld gekregen van onbaatzuchtige en onvoorwaardelijke liefde.
Zie ook:
schoonzoon en schoondochter
Yara
het gevoel dat blijft
dankbaar
een zinvol leven
de regisseur van zijn leven
liefde is …
een ongemakkelijk gevoel
Ik voel me soms ongemakkelijk wanneer ik trots ben. Bijvoorbeeld wanneer ik trots ben op mijn kinderen en dit aan anderen vertel. Ik krijg dan het idee dat ik de eer claim voor wie ze zijn en wat ze doen. Ik heb daar geen recht op. Het is hun verdienste, niet die van mij. Ik heb hen hoogstens enkele mogelijkheden aangereikt.
Ik voelde me ook trots en ongemakkelijk toen ik een bericht las over een 4000 jaar oude grafheuvel bij ons in de buurt. Een grafheuvel met een greppel er omheen en doorgangen die als zonnekalender hadden gediend. Ik voelde me trots omdat ik meende dat ik als Nederlander een verre bloedverwant was van degenen die dit stukje menselijk vernuft hadden aangelegd. Ik voelde me ongemakkelijk omdat, als er al een bloedlijn was, deze na 4000 jaar en immigratie is verwaterd en verdampt.
Ik laat het begrip bloedverwant los en denk aan het begrip zielsverwant ‘iemand met wie je inzichten en gevoelens deelt’. Wanneer ik onbeschroomd trots ben op mijn kinderen ervaar ik zowel hun vreugde als hun verdriet. Ik laat dit bezinken en begrijp waarom ik, wanneer ik trots op hen ben, de drang voel om te vertellen dat ze het niet voor niets hebben gekregen, dat ze er veel voor hebben moeten doen en laten. Dat ze bereid waren de prijs ervoor te betalen.
Ik denk terug aan de grafheuvel en besef dat ik als mens trots mag zijn op de prehistorische mens die in de cyclus van de opkomst en ondergang van de zon, van leven en dood, van vreugde en verdriet de stuwende kracht in de schepping herkende en een instrument creëerde waarin dit inzicht zich manifesteerde. Ik ben trots op hen omdat zij bereid waren de prijs ervoor te betalen.