Categorie: leven in onderdrukking

Op dit blog schrijf ik regelmatig over de geestelijke en emotionele druk die we onszelf opleggen. In deze categorie vind je columns over leven in landen met maatschappelijke en politieke onderdrukking.

Zie ook de categorieën machteloos, druk en vreemdeling vluchteling.

Russisch gif

Ik had kunnen voorzien wat er in Oekraïne gebeurt wanneer ik meer geïnteresseerd was geweest in Rusland en in de Russische politiek. Wanneer ik daar meer oog voor had gehad dan had ik het totalitaire gifmengsel zien ontstaan: de angst en de politieke afzijdigheid van het Russische volk, de bewondering voor Stalin, de machtshonger van Poetin, zijn ideologie van een groot Russisch Rijk, zijn desinformatie en censuur, zijn onderdrukking van tegenstanders, zijn kliek van ja-knikkers en de steun van de geheime dienst, corrupte bureaucraten, oligarchen en de Russisch Orthodoxe kerk. Had ik hier meer oog voor gehad en de tijd genomen om het niet-reactief tot me door te laten dringen dan had ik een oorlog zoals in Oekraïne voorzien en ervoor gewaarschuwd. Ook zou ik krachtiger en feller hebben gereageerd op de democratische zelfgenoegzaamheid die ons belemmerde om de oorlogsdreiging te zien.

Zie ook:
Russisch falen
Ik ben woest!
gluiperds
de nieuwe fascisten
de nieuwe machthebbers
verklaring

Wat zou ik doen?

Wat zou ík doen wanneer ik in een land zou wonen waar ik word vervolgd? Zou ik me verzetten of vluchten? Ik denk dat ik me zou verzetten. Terwijl ik dit zeg besef ik dat ik als individu niet opgewassen ben tegen het geweld van een groep. Om de strijd te kunnen winnen heb ik medestanders nodig. Maar wat doe ik als ik die niet vind? Zou ik er dan alsnog voor kiezen om te vluchten? Stel dat ik dat doe, ga ik me dan niet vreselijk schuldig voelen omdat ik het onrecht laat voortbestaan en potentiële medestanders in de steek laat? Stel dat ik niet vlucht, houd ik me dan gedeisd met de kans anoniem aan het geweld te bezwijken of kies ik ervoor om me openlijk te verzetten met de kans ten onder te gaan? Te sterven als martelaar in de hoop dat anderen zich bewust worden van de onvrijheid waarin ze leven. Zou ik met andere woorden doen wat Christus deed? ‘Hij die vrijwillig het lijden van de wereld op zich nam om de mens te verlossen van het kwaad?’

Zie ook:
op zoek naar rust
ich habe es nicht gewusst
historische verantwoordelijkheid
spirituele helden
anonieme overlevers

Gevaar!

Er zijn drie primaire emoties die ons helpen bij gevaar: vechten, vluchten en verbinden. Gevaar is meer dan alleen de dreiging van lichamelijk geweld. Het is ook psychisch geweld zoals in China en Japan waar jongeren onder druk worden gezet om zich te conformeren aan collectieve ambities. Bij ons in Nederland, waar individuele vrijheid tot enkele jaren geleden vanzelfsprekend leek, voelen jongeren zich door de coronacrisis onder druk gezet om hun vrijheid op te geven. In China en Japan reageert een groeiende groep jongeren door zich sociaal te isoleren en activiteiten tot een minimum te beperken. Bij ons uit het zich in vechten, van openlijk verzet tot agressie en geweld. Gelukkig gaat dit niet voor iedereen op. De meesten vinden bescherming binnen hun sociale netwerk. Wanneer echter de druk groter wordt is de kans groot dat ook zij zullen reageren door te vechten of te vluchten. Dit gebeurt niet wanneer ze erin slagen om de kracht die het gevaar in hen losmaakt om te zetten in geestelijke verdieping, maatschappelijke ambities en/of de vorming van een gezin.

Zie ook:
testosteronbel
jongensdroom
pragmatisch collectivisme
emotioneel instabiel
een kat in het nauw
als vanouds

ontmenselijking

Ik heb moeite met de exclusieve aandacht voor de genocide van Joodse slachtoffers in de tweede wereldoorlog. De nazi’s probeerden niet alleen hen uit te roeien maar ook miljoenen politieke tegenstanders, gehandicapten, homo’s, Sinti en Oost-Europeanen. Onze aandacht zou zich meer moeten richten op de ontmenselijking van de totale groep slachtoffers. Op het streven van de nazi’s om de ziel van de mens te vernietigen door de slachtoffers sociaal te isoleren en hen met marteling, slavenarbeid en uithongering een langzame dood te laten sterven of door hen als vee af te voeren en industrieel te vermoorden. Een proces waarin veel slachtoffers hun menselijke waardigheid verloren. Door deze ontmenselijking politiek te initiëren en te institutionaliseren plaatsten de nazi’s de politiek op één lijn met fictieve moordenaars à la Hannibal Lecter. Onze aandacht zou zich meer moeten richten op deze politieke ontmenselijking. Wereldwijd zijn er immers nog altijd politieke partijen die één of meerdere stadia van ontmenselijking omarmen, zelfs in Israël. Hier heeft de politiek het wettelijk kader geschapen voor het onteigenen en isoleren van Palestijnen in getto’s op de Westbank en in de Gazastrook.

Zie ook:
erfgenaam
Turks getto
genocide
historische verantwoordelijkheid
over grenzen heen stappen
mechanisch geweld
de bodem van de hel
menselijke waardigheid
in de ban van geweld

individualiteit

Een individu is een niet op te splitsen eenheid met een eigen individualiteit, een eigen aard. Het is deze individuele aard die voor machthebbers een doorn is in het oog. Zij verdragen geen andere individuen naast zich die hen van hun troon kunnen stoten. Ze proberen daarom ieders individuele aard te vervangen door een collectieve aard, een gemeenschappelijke manier van denken, voelen en doen. Zoals het communisme heeft laten zien gaat dit ten koste van het economisch initiatief. De economie stagneert of stort zelfs in. Door schade en schande wijs geworden hebben de Chinese leiders daarom het communistisch ideaal verruimd en meer ruimte gegeven aan het individuele initiatief. De herwonnen vrijheid beperkt zich echter tot de economie. Op alle andere fronten wordt de individualiteit in een collectief keurslijf geperst. Het individuele lijden dat hieruit voortkomt zie je terug in Sinkiang, Tibet en Hongkong.

Zie ook:
individu
Russisch falen

melkmuil

Ik ben lang een melkmuil gebleven. Mooi woord trouwens ‘melkmuil’ ofwel ‘onvolwassen jongeman’. De term blijkt al vanaf de zestiende eeuw in de Nederlandse taal voor te komen. Meer vind ik er niet over in de naslagwerken. Wat denk ik zelf dat de oorsprong van het woord is? Ik denk dat het spottend is bedoeld, iemand die lang aan de moederborst heeft gelegen. Nu heeft dat laatste in mijn geval waarschijnlijk niet zo lang geduurd door het grote aantal kinderen dat mijn moeder heeft gekregen maar figuurlijk gezien heb ik lang aan de borst van mijn omgeving gelegen. Ik was een volgzame jongen die gedwee zijn leven liet bepalen door school en gezin. Ik heb de druk om me te conformeren in die jaren wel gevoeld maar ben er nooit tegen in opstand gekomen. De gevolgen daarvan merk ik nu. Ik heb moeite met anonieme machten die mij in een bepaalde hoek proberen te drijven. Ze irriteren, frustreren en benauwen me. Gevoelens waarvan ik nu weet dat ik ze in mijn jeugd heb verdrongen.

Zie ook:
wauw
laatbloeier
benauwd

Zo kun je toch niet gelukkig zijn!

Ik merk dat ik onbewust denk: Zo kun je toch niet gelukkig zijn! Vrouwen in Arabische landen die hun maatschappelijke vrijheid moeten opofferen ter meerdere eer en glorie van hun echtgenoot. Chinezen die moeten leven met een allesomvattende overheidscontrole. Mexicanen die hun leven niet zeker zijn door drugsbendes. Ik merk dat ik er onbewust van uitga dat je in dit soort situaties niet gelukkig kunt zijn. Maar waarom zou je niet gelukkig kunnen zijn in een wereld met minder vrijheden en veiligheid dan wij? Toen dit tot me doordrong was het plotseling alsof ik in het leven van al deze mensen keek en zag hoe gelukkig en tevreden sommigen zijn.

Zie ook:
ik hoop het niet mee te maken
een leven van hard werken
anonieme overlevers