mechanisch geweld

Wanneer ik aan de nazi’s denk dan denk ik vooral aan de industriële moord op miljoenen joden, zigeuners, homo’s en politieke gevangenen. Bij het begrip industrieel dacht ik tot nu toe aan de ‘Gründlichkeit’ waarmee de nazi’s de logistiek van het moordproces perfectioneerden en aan het sadisme waarmee ze het uitvoerden. Ik miste daardoor een van de huiveringwekkendste aspecten: het mechanische karakter van het geweld. Ik werd me hiervan bewust toen ik me verdiepte in de eerste wereldoorlog. Wat me shockeerde was het reflexmatige gedrag van generaals die steeds weer tienduizenden soldaten uit de loopgraven joegen om te sterven in het artillerie- en mitrailleurvuur van de vijand. Dit mechanische gedrag zag je ook in de concentratiekampen waar gevangenen bij aankomst een nummer kregen getatoeëerd als vee dat in het slachthuis een stempel krijgt. Het is de gedachteloze kilheid waarmee mensen tot een nummer in een vernietigingsmachine worden gereduceerd dat mij doet huiveren.