Veel mensen hebben het standpunt ‘ze moeten me maar nemen zoals ik ben’. Ik heb hier moeite mee. Wat ze er namelijk niet bij zeggen is: Wanneer iedereen accepteert wie ik ben dan hoef ik niet te veranderen en hoef ik de pijn van de confrontatie met mezelf niet aan te gaan. Door de pijn uit de weg te gaan isoleren ze zichzelf en wordt het voor anderen juist moeilijker om hen te accepteren.
Zie ook:
ik ben die ik ben
ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is
eigenwijs
Veel bezoekers van dit blog reageren waarschijnlijk op dezelfde manier op mijn columns als op berichten in de media. In hun zoektocht naar inspiratie lezen ze iets wat hen raakt maar verdiepen zich er niet in omdat het te veel moeite kost. Zelf kies ik meestal de moeilijke weg. Zodra ik merk dat er iets is dat me raakt laat ik geestelijk al het andere los en probeer vast te stellen wat me precies raakt en waarom. Hierdoor dringt vaak niet alleen de diepere betekenis van een onderwerp tot me door maar ervaar ik soms ook de diepere betekenis van het leven.
Zie ook: dichterlijke vrijheid
Al vanaf mijn puberteit reflecteer ik vragenderwijs op het leven. Zodra ik merk dat me iets dwars zit of dat een bepaald onderwerp wel erg vaak op mijn pad komt probeer ik het te ontrafelen en tot de kern door te dringen. Zoals een vis pas de waarde van water kent wanneer hij op het droge ligt heb ik de weerbarstigheid van een onderwerp nodig om bij de kern te komen. Ik moet er moeite voor doen. Nu eens doordat ik niet-reactief mijn aandacht op een onderwerp gericht moet zien te houden. Dan weer doordat ik een onderwerp stap voor stap moet ontleden.
Zie ook:
zelfreflectie
zelfkritiek
de hoop op meer
Waarom al die moeite?
Tot mijn negentiende kende ik eigenlijk alleen Nederlanders die via een lange lijn van voorouders waren geworteld in de Nederlandse cultuur. De nationale kleur die ik daardoor heb gekregen vermengt zich steeds meer met die van Nederlanders met historisch minder diepe wortels. Deze integratie gaat niet vanzelf. Ik kies ervoor om de angst voor het onbekende en de eruit voortkomende weerzin onder ogen te zien. Anderen kiezen voor de gemakkelijke weg van humanistische eigenwaan en cultuurrelativisme of voor de conservatieve wereld van hun roots. Het gevolg is segregatie, naast elkaar levende bevolkingsgroepen die elkaar discrimineren en vervolgen.
Zie ook:
integratie
integratieproces
soort zoekt soort
kosmopolitische idealisten
Je zelfbewustzijn en bewustzijn groeien door je niet-reactief op iets te richten. Dit kost moeite. Veel mensen kiezen daarom voor de gemakkelijke weg. Ze zoeken bevestiging bij anderen voor het idee dat ze al perfect zijn. Bijvoorbeeld bij iemand die verliefd op hen is en hen in alles lijkt de accepteren en te bewonderen of bij een leider die een oplossing zegt te hebben voor hun angsten en onzekerheden. Uiteindelijk groeit door de bevestiging die ze krijgen misschien wel hun zelfvertrouwen maar de weg naar zelfbewustzijn en bewustzijn wordt erdoor afgesloten. Om dit te voorkomen dien je jezelf los te laten in plaats van jezelf aan iets vast te maken, te ‘bevestigen’.
Zie ook: niet-reactief
Soms denk ik ‘zoek het allemaal zelf maar uit’. Ik denk dit wanneer ik geconfronteerd word met mensen die geestelijk in kringetjes ronddraaien en niet de moeite doen om zich uit de vicieuze gedachtecirkels te bevrijden. Ik laat dit tot me doordringen en besef dat ik het woord zoeken gebruik. Terwijl dit bezinkt besef ik dat ieder mens door schade en schande het proces van ‘zoeken vinden loslaten’ zal moeten doorlopen. Iedereen zal zelf zijn geestelijke zoektocht moeten beginnen en voltooien. Ik kan anderen slechts een steuntje in de rug geven.
Zie ook:
vicieuze gedachtecirkel
krimpende wereld
ik heb het gehad met al dat gedoe
De uitdrukking ‘het doel heiligt de middelen’ blijkt een bredere betekenis en een grotere impact te hebben dan ik dacht. Moslim extremisten die moord verheerlijken om hun geloof aan anderen op te kunnen leggen. Christenen die het gedrag van Trump goedpraten omdat hij hen helpt hun geloof in de wet te verankeren. Doordat deze extremisten en fundamentalisten middel en doel aan elkaar koppelen lijkt het alsof een middel altijd ten dienste staat van een doel. Niets is minder waar. Wat voor veel mensen een middel is, bijvoorbeeld woord en beeld, verheffen veel kunstenaars tot doel. Door zich in het middel te verdiepen krijgt de kunstenaar verhelderende inzichten en gevoelens, beleeft hij een moment van verlichting. De niet-reactieve aandacht die hij hiervoor nodig heeft is voor extremisten en fundamentalisten te veel gevraagd. Zij kiezen liever voor de gemakkelijke weg van een ogenschijnlijk betekenisvol verband tussen middel en doel. Dit heiligt niet hun geest maar ontheiligt hem.
Zie ook:
heiligen
beeldenstorm