Categoriearchief: zen

Zen is aandachtig in het leven staan. Om het bevrijdende effect hiervan, de verlichting, te ervaren hoef je niet jarenlang te mediteren.

zen en de kunst van het schrijven

Ik ben geen schrijver. Om mezelf schrijver te kunnen noemen zou ik vlotter en expressiever met de taal om moeten kunnen gaan. Toch blijf ik schrijven. Schrijven is voor mij wat bloemschikken of het onderhoud van de kloostertuin voor een zenmonnik is. Bewust van mijn beperkte talent reik ik al schrijvend diep in mijn ziel waar ik de bevrijdende en verlichtende betekenis van het leven ervaar. Wat wil ik nog meer?

Zie ook:
kleine of grote k
leven met beperkingen

 

Ben je boeddhist?

Willem ben je Boeddhist? Op het gevaar af dat ik de suggestie wek dat ik weet wat boeddhisme inhoudt zeg ik: Nee. Vanaf het moment dat Gautama Boeddha verlicht werd is er een stroom van regels en voorschriften op gang gekomen die noodzakelijk zouden zijn om de ultieme zijnstoestand, de verlichting te bereiken. Ik heb ontdekt dat er geen vaste wegen naar verlichting zijn. Willem ben je dan een zen aanhanger? Ook hier is mijn antwoord: Nee. Zen kent diverse vormen die allemaal een eigen school vormen met specifieke methodes om verlicht te raken. Ondanks dat ik enige verwantschap voel met zen sta ik ver af van de methodes die worden gepropageerd. Verlichting is geen doel op zich dat je slechts zou kunnen bereiken door een bepaalde weg te gaan. Je bent al verlicht, we zijn ons er alleen niet van bewust doordat we slapend door het leven gaan. Verlichting ofwel geestelijk ontwaken komt wanneer je met een wakkere geest vorm geeft aan het leven.

 

vakmensen

Ik heb zo nu en dan de hulp nodig van vakmensen. Sommigen van hen irriteren me. Met name degenen die zich verliezen in details, die niet naar het grote plaatje kijken. Goede vakmensen werken rustig en geconcentreerd vanuit het geheel naar het detail en overzien tijdens het werk waar ze mee bezig zijn. Ze zijn als kunstschilders die eerst een globale schets op het doek maken en daarna aan de details beginnen. Tussendoor nemen ze afstand van het schilderij om het in zich op te nemen. Ze werken als zen monniken die, in harmonie met zichzelf en hun omgeving, al hun aandacht en liefde geven aan de dingen die ze doen.

 

een goede grap

Een goede grap neemt je mee in een overtuigend verhaal. Plotseling blijk je op het verkeerde been te zijn gezet, je lacht. Je denken is uitgeschakeld. Je staat even middenin het nu. Een grap kun je vergelijken met een koan in het zenboeddhisme. Koans zijn raadsels die niet met logisch redeneren zijn op te lossen. Bijvoorbeeld: Hoe kan ik proberen los te laten wanneer proberen niet-loslaten is? Koans voeren je voorbij de grens van je denken. Een andere manier om je denken uit te schakelen is zelfkritisch door te vragen. Vragen blijven stellen over een bepaald onderwerp en de antwoorden die je vindt blijven loslaten totdat je de grens van je denken hebt bereikt. Je weet dat je de grens hebt bereikt wanneer je de lach of glimlach van het weten voelt. Het weten waar het denken geen grip op heeft.

Zie ook:
humor

 

kleine of grote k

Binnen de kunstwereld worden uitingen van persoonlijke gevoelens al snel als therapeutische kunst beschouwd. Kunst met een kleine k. Toch is therapeutische kunst vaak een opstap naar kunst met een grote K. Kunst waarbij de kunstenaar zijn ik overstijgt. Binnen het zenboeddhisme vind je dit bijvoorbeeld terug in zen en de kunst van het kalligraferen. Als een devote monnik verfijn ook ik mijn teksten. Ik ga door totdat ze me een blik gunnen op wat mij ten diepste voedt. Gelukkig hoef ik niet te bepalen of dit kunst is met een kleine k of een grote K. Dat laat ik aan de kritische lezer over.

Zie ook: zen en de kunst van het schrijven

 

cirkel

Een cirkel is een lijn zonder begin en einde. Zij omsluit een wereld die er eigenlijk niet is, het getal nul. De cirkel is de mooiste koan die we kennen. Een koan is een onoplosbaar raadsel in het zenboeddhisme waar je jezelf op richt bij het mediteren. Door de paradox in het raadsel stopt het denken en wordt er een directe waarneming mogelijk die de geest verlicht. De cirkel komt in het Hindoeïsme en in het Tibetaanse Boeddhisme terug in de mandala. Een cirkelvormige tekening met symbolen die gezamenlijk de kosmos uitbeelden. Een bijzondere vorm is de zandmandala. Nadat soms wekenlang aan het veelkleurige zandpatroon is gewerkt wordt het vernietigd en teruggegeven aan de natuur. Wanneer ik mijn columns lees dan merk ik dat ik een stijl heb ontwikkeld die bij deze traditie aansluit. Begin en einde van mijn columns lopen vaak in elkaar over als een slang die in haar staart bijt. Ze vormen een bolvormige lens waardoor ik de wereld helderder zie. Een helderheid die alles verklaart en laat verdwijnen in de cirkel.

Zie ook:
cirkel
de slang die in haar eigen staart bijt