Categorie: angst

Samen met genot is angst de basis van de primaire emoties: vechten, vluchten en verbinden. Lees eerst de column primaire emotie.

Zie ook de categorie primaire emoties.

van gemakzucht naar angst

Ik heb meerdere interviews gezien van Russische vloggers die aan voorbijgangers op straat hun mening vroegen over politiek getinte onderwerpen. Naast degenen die afwerend reageerden waren er ook personen die lieten merken dat ze bang waren om een open en eerlijk antwoord te geven. Ook familie en vrienden die hen vergezelden waren bang. Ze waarschuwden mompelend en non-verbaal om niet te veel te zeggen. Ook wij zijn voorzichtig met wat we zeggen en hoe we iets zeggen. Neem politici. Negatieve of aanvallende woorden herhalen ze niet of vervangen ze door minder beladen woorden. Veel kiezers ergeren zich hieraan. Zij willen een emotionele reactie waar ze zich tegen af kunnen zetten of waar ze mee in kunnen stemmen. Reageren op iemands emotionele reactie kost namelijk minder moeite dan een onderwerp van alle kanten beschouwen en analyseren. Wat ze niet beseffen is dat ze door te reageren en niet zelfstandig te ageren boven op de glijbaan staan van gemakzucht naar angst.

Zie ook:
emotionele gemakzucht
beschaving
Hoe waar is de waarheid?
actief en reactief
liegen en bedriegen

cognitief ontregeld

Ik raak door de ziekte van Parkinson regelmatig cognitief ontregeld, heb moeite om complexe situaties te overzien en te ordenen. Dit gebeurt met name wanneer er iets in mijn omgeving verandert. Ik krijg dan een droge mond waardoor ik soms geen woord kan uitbrengen. Begin zachter te praten waardoor ik slecht ben te verstaan. Ik voel me uitgeput. Mijn buik raakt van slag, mijn arm en kaak beginnen heviger te trillen. Emotioneel krijg ik het gevoel alsof ik dreig te verdrinken in een golf van wanhoop en paniek. Geestelijk trek ik me terug in mijn bubbel. Als ik thuis ben dool ik rond op internet of ben ik vruchteloos bezig met het verbeteren van een tekst. Wanneer ik ontregeld ben gaat schrijven überhaupt moeilijk. Teksten bevatten foute verwijzingen naar het onderwerp, de persoon, de tijd enz. Het feit dat ik zo heftig reageer komt niet alleen door de veranderde neurochemie in mijn hersenen. Het komt ook door het besef dat ik het automatisme kwijt raak waarmee ik altijd situaties overzag, wist wat er moest gebeuren en in welke volgorde.

Dit was de veertiende column in een selectie van 24 columns over de ziekte van Parkinson.

dreigend gevaar

Het is alsof mijn gevoel op het punt staat te bezwijken onder de druk van een dreigend gevaar. Alsof het ieder moment kan exploderen in een allesverslindende golf van paniek. Uit ervaring weet ik dat dit met name gebeurt wanneer ik iets niet in de hand heb. Wanneer ik bijvoorbeeld last heb van mijn ziekte of wanneer ik afhankelijk ben van instanties of personen met macht. De aanleiding waarom ik het nu ervaar is een conflict met de airco leverancier/installateur ¹. Geconfronteerd met het op uitbarsten staande gevoel sluit ik mijn ogen en breng mijn lichaam tot rust. Ik kijk de paniek in de ogen en zie hoe ze krimpt. Het is alsof er een onzichtbare muur omheen staat die kleiner wordt. Ik open mijn ogen en merk dat het explosiegevaar is verdwenen. Het onderliggende angstgevoel niet. Het is een trigger gevoelige plek die is ontstaan door meerdere gebeurtenissen in mijn leven. Het enige dat ik kan doen is doen wat ik zojuist deed.

Zie ook:
paniek
uitputting
de grip verliezen
wraakgevoel

^1. De vertegenwoordiger van de firma Qubiqs in Neerkant had ons verteld dat de bestaande bekabeling, met een automaat van 16A-b, voldoende was voor de airco. Uiteindelijk bleek er een nieuwe kabel te moeten worden aangelegd met een automaat van 20A-c. Daarnaast was er bij het ophangen van de airco een elektriciteitsleiding doorboord die het bedrijf, op grond van haar algemene voorwaarden, niet wilde repareren. Omdat voor deze reparatie de airco moest worden gedemonteerd kon er geen elektricien worden gevonden die het wilde doen.

uitputting

Ik heb geen ander woord voor wat ik voel dan ‘paniek’. Paniek is ‘een plotselinge hevige angst of schrik’. Ik voel geen angst, ben niet geschrokken. Laat ik proberen te beschrijven wat er, voorafgaande aan het paniekgevoel, gebeurt. Ik heb altijd over een grote wilskracht beschikt. Ik bepaalde mijn doel, liet me leiden door mijn passie en ging door totdat het doel was bereikt. Wanneer ik dat nu doe, raak ik door mijn ziekte de controle over mezelf kwijt en voel me uitgeput door de lichamelijke en mentale gevolgen van stress. Eigenlijk zegt het woord uitputting nog wel het beste wat ik voel. Een ander woord voor uitputten is leegmaken. Ik voel me leeg, een donker gevoel dat achter paniek en angst verborgen ligt. Ik concentreer me op het gevoel van leegte. Ik voel hoe ik terugga in de tijd. Hoe ik als kind in bed lag nadat ik zwaar was gestraft. Ik voel mijn door tranen schraal geworden wangen. De leegte van niet begrepen verdriet, van verdriet zonder troost. De leegte waar ik, verlaten door alles en iedereen, uitgeput in slaap viel.

Zie ook:
het is allemaal zo gewoon
de knop omzetten
uitgeblust
Job
ontwaken

Dit was de achttiende column in een selectie van 24 columns over de ziekte van Parkinson.

anonieme overlevers

Ik besef opeens hoe vaak mijn aandacht is gericht op de opstandelingen en vluchtelingen in dictatoriaal geleide landen als Rusland en China en bijna nooit op de anonieme overlevers. De miljoenen mensen die zich voortdurend afvragen hoe ze zich moeten gedragen om geen collaborateur of slachtoffer te worden van het regiem. Overlevers die zich richten op de liefde en zorg voor hun gezin en contacten met vreemden uit de weg gaan. Onbekenden die ze op straat tegenkomen groeten ze niet omdat een glimlach kan worden uitgelegd als steun voor een opstandeling. Thuis durven ze zich niet kritisch uit te spreken over het regiem omdat ‘muren oren hebben’ en kinderen het zouden kunnen doorvertellen.

Zie ook:
zestig jaar later
Wat zou ik doen?
van kwaad tot erger
aanpassingsvermogen
op zoek naar rust
Chinese lankmoedigheid
geplet door de kudde
een leven van hard werken
Zo kun je toch niet gelukkig zijn!

het niet-iets zijn

Zodra we worden geconfronteerd met de leegte ‘het leeg-zijn, het niet-iets zijn’ proberen we deze te vullen met iets. Afhankelijk van iemands persoonlijkheid bestaat dit iets uit een persoonlijke mix van gedachten, gevoelens en gedrag. Van liefde tot betekenisvolle gedachten en arbeid. De drang om de leegte te vullen is zo groot dat we vergeten dat er nog een andere manier is om ermee om te gaan. De leegte in en onder ogen zien. Er jezelf ontspannen en niet-reactief voor openstellen. Wanneer je dit doet ontdek je dat het niets de tegenpool is van het iets. Zonder deze twee tegenpolen zou de scheppingskracht niet kunnen bestaan, zich niet met de hartslag van het leven kunnen manifesteren in ruimte en tijd. Door te kiezen voor de scheppingskracht verdwijnt de angst die de leegte oproept en vormen zich nieuwe mogelijkheden, nieuwe vergezichten gevormd uit iets en niets.

Zie ook:
inzicht in de leegte
levende stilte
het geluk tussen geluk en ongeluk
horror vacui
de cirkel is rond

twee levens

Ik zat zojuist op het toilet en dacht: Wat bijzonder toch, ik ben een scheppend creatief mens en tegelijk een afval producerende machine. Dit bracht me bij een vraag die ik mezelf een paar dagen geleden stelde toen ik naar een oorlogsdocumentaire keek. Hoeveel mensen zullen er in een oorlog zijn die twee levens leiden? Een leven van creatieve, hoopvolle en liefdevolle momenten en een leven van vernietigende, wanhopige en woedende momenten? Dit leidde tot een nieuwe vraag: Hoeveel mensen leven met de angst gedoemd te zijn tot een leven in de hel terwijl ze een leven in de hemel ambiëren?

Zie ook:
twee gezichten
exclusief denken

zoeken vinden loslaten

Waar het denken eindigt, begint het zien.