Categorie: geschiedenis

‘De geschiedenis herhaalt zich.’ Gebeurtenissen herhalen zich totdat je er lering uit hebt getrokken. Totdat je ze kunt accepteren, voorkomen of ten goede kunt gebruiken. Lees eerst de column de geschiedenis herhaalt zich.

Zie ook de categorie herhalen.

fascisme

Alhoewel de nazi’s al in 1923 probeerden de macht te grijpen, lukte dit pas tijdens de economische depressie van de jaren dertig. Sociale wanhoop, ontstaan door werkloosheid en armoede, bleek de perfecte voedingsbodem voor fascisme. Voor een absoluut heerser die beloofde een einde te zullen maken aan de armoede. Dat hij tegenstanders liet opsluiten nam men op de koop toe. Hoe zou hij immers veranderingen kunnen doorvoeren als hij werd tegengewerkt? De geschiedenis lijkt zich te herhalen. Trump kwam aan de macht door werkloosheid en armoede onder de Amerikaanse middenklasse. Zij omarmen zijn autoritaire nationalistische politiek omdat hij concrete oplossingen zegt te hebben voor hun werkloosheid en armoede. Dat hij daarbij minderheden demoniseert neemt men op de koop toe. Ook in China kwam na jarenlange armoede een nationalistisch regime aan de macht met een autoritaire leider die de economie deed opbloeien. Dat dit regime tegenstanders digitaal muilkorft en in kampen opsluit neemt men ook hier op de koop toe.

Zie ook:
storytelling
de nieuwe fascisten
criminelen onder elkaar

zeven magere jaren

We hebben in de afgelopen vijfenzeventig jaar een lange periode van welvaart gekend. De coronacrisis maakt daar nu een eind aan. Praktisch en moreel platgebombardeerd in de tweede wereldoorlog hadden we weinig te verliezen en zetten ons in voor het economisch herstel. De blinde onvoorwaardelijke inzet en de ermee gepaard gaande economische groei bleek wereldwijd voor veel meer landen een recept voor welvaart en leidde tot overbevolking en een verstoorde relatie met de natuur. Wanneer we niet tot bezinning komen dan zouden de ‘zeven magere jaren’ die op de crisis zullen volgen wel eens heel lang kunnen duren.

Zie ook:
waar je mee omgaat, word je mee besmet
Hoe overleven we de coronacrisis?
als vanouds

erfgenaam

Het feit dat je de erfgenaam bent van een bijzonder stukje geschiedenis betekent niet dat je het alleenrecht hebt op alles wat ermee verbonden is. Het feit dat wij erfgenamen zijn van de vrijheid die generaties vóór ons hebben bevochten, betekent niet dat wij het alleenrecht hebben op alle revenuen van die vrijheid. Ander voorbeeld: Het feit dat Israël is ontstaan uit het lijden van de Joden die werden gemarteld en vermoord tijdens de tweede wereldoorlog, betekent niet dat Israëliërs de Palestijnen met lijden mogen overladen door hen van hun grondrechten te beroven. Dat zou wel een erg cynische toepassing zijn van het begrip erfgenaam ‘hij die het erf nam’.

Zie ook:
over grenzen heen stappen
historische verantwoordelijkheid
ontmenselijking

de val van het westen

Het West-Romeinse Rijk ging ten onder aan epidemieën, verminderde belasting opbrengsten, binnenlandse onlusten en invallen door vijandige volken. Het vertrouwen in de Romeinse overheid brokkelde daardoor af en plaatselijke autocraten werden sterker. Leg dit plaatje naast de ontwikkelingen in Amerika en Europa en je schrikt van de overeenkomsten. Multinationals en superrijken betalen steeds minder belasting. Ook wij hebben te maken met epidemieën, binnenlandse onlusten en druk op de buitengrenzen. Net als in de nadagen van het Romeinse Rijk leveren ook wij in het Westen ons over aan machtsbeluste autocraten omdat we het vertrouwen kwijt zijn in de politiek, de rechtsstaat en in onze vroegere bondgenoten.

Zie ook:
de geschiedenis herhaalt zich
nood leert bidden
de democratie buitenspel gezet

Dit was de tweede van twaalf geselecteerde columns in de categorie democratie.

  1. de ondergang van onze democratie
  2. de val van het westen
  3. democratische waarden en voorwaarden
  4. autocraat democraat
  5. totalitair regime
  6. Glijden we af naar een autocratie?
  7. frauderende politici
  8. geschiedenisles
  9. goedgelovige democraten
  10. hautaine democratie
  11. doorgeslagen in individualisme
  12. streven naar vrijheid

verhalen die verbinden en verdelen

Sinds de oertijd vertellen mensen elkaar verhalen die de onderlinge band moeten versterken. Verhalen over een gezamenlijk verleden en over goden die alles bestieren. Deze verhalen versterken de onderlinge band en stimuleren de groepsleden om het gemeenschapsbelang boven het eigenbelang te stellen. Verhalen versterken niet alleen de onderlinge band maar veroorzaken ook strijd. Een strijd om het eigen gelijk. Het verhaal wordt belangrijker dan de boodschap van verbondenheid. Er komen predikers die de verhalen dwingend opleggen aan anderen en vechtjassen die andersdenkenden bestrijden. Zij vormen stof voor nieuwe verhalen.

Zie ook: het eigen gelijk

geschiedenisles

Na de tweede wereldoorlog dachten we dat ons economisch en democratisch systeem overal in de wereld welvaart en welzijn zou brengen. Landen als de Sovjet Unie en China die zich tegen ons verzetten, werden economisch en politiek geïsoleerd. Vanaf het moment dat hun economieën instortten waanden we ons zelfs oppermachtig. Verblind door het grote geld zagen we wereldwijd nieuwe kansen. We hadden echter buiten de waard gerekend. In de ingestorte economieën grepen radicale autocraten de macht. Zij kopieerden ons economisch systeem en schoven het democratisch gedachtegoed terzijde. Een belangrijk principe van de democratie, individuele vrijheid en verantwoordelijkheid, werd aan hun machtsstreven ondergeschikt gemaakt. Verblind door de nieuwe rijkdom veranderde op dat moment de westerse economie in een graai-economie. Degenen die onderaan de economische ladder belandden, verloren hun geloof in de politiek en leverden zich over aan radicale autocraten die beloofden de westerse positie en macht te herstellen.

Dit was de achtste van twaalf geselecteerde columns in de categorie democratie.

  1. de ondergang van onze democratie
  2. de val van het westen
  3. democratische waarden en voorwaarden
  4. autocraat democraat
  5. totalitair regime
  6. Glijden we af naar een autocratie?
  7. frauderende politici
  8. geschiedenisles
  9. goedgelovige democraten
  10. hautaine democratie
  11. doorgeslagen in individualisme
  12. streven naar vrijheid

historische verantwoordelijkheid

We kunnen door alle beschikbare informatie over de misdaden van onze voorouders niet zeggen ‘ Ich habe es nicht gewusst.’  Het feit dat we deze misdaden kennen en erkennen betekent echter nog niet dat we ook moeten boeten voor wat ze hebben misdaan. We dragen geen schuld voor hun gedrag. We zijn echter wel verantwoordelijk voor wat we door hen hebben geleerd over machtsmisbruik, slavernij, uitbuiting en discriminatie. We zullen er alles aan moeten doen om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is onze plicht tegenover de slachtoffers en helden die zijn gestorven voor wat wij nu weten.

Zie ook:
erfgenaam
ontmenselijking
Wat zou ík doen?