natuurlijk geweld

Velen van ons hebben hoge geestelijke doelen maar zijn nog nooit in de onderwereld van de evolutionaire erfenis afgedaald. Zijn blind voor het geweld dat daar ligt opgeslagen omdat ze zich veilig wanen achter de juridische muren van de beschaving. Om te voorkomen dat het primitieve geweld je overvalt is het belangrijk dat je het herkent en erkent.

Er zijn drie triggers die het bij je doen opvlammen. De eerste is wanneer je moet vechten voor het naakte bestaan van jezelf, je kind of partner. De tweede trigger is de confrontatie met een seksuele of hiërarchische rivaal. De derde trigger is de drang om een fysiek of sociaal territorium te beschermen en te vergroten. Het Engelse woord trigger betekent trekker (van een vuurwapen). Herken de drie triggers voordat anderen de trekker bij je overhalen.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

het kwaad in ons

De duivel is niet het kwaad. Het kwaad is geen bovenmenselijk persoon die ons bestookt. Het kwaad zijn we zelf. Het is onze persoonlijke honger naar macht. Het verlangen om anderen te laten doen wat we willen. Dit verlangen, versterkt door fysieke en emotionele kicks, is de voedingsbodem voor het geweld in de wereld. Alleen door je verlangen naar macht te herkennen en erkennen voorkom je dat je wordt meegesleept in een draaikolk van duivels geweld.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

zekerheid en continuïteit

Zekerheid en continuïteit vormen de aardse tegenhanger van het spirituele hier en nu. Zekerheid is het gevoel ergens geaard te zijn. Continuïteit is het gevoel dat deze zekerheid er altijd zal zijn. Het gevoel van zekerheid en continuïteit ontstaat meestal in de jeugd door ouders die er altijd voor je waren. Later zocht je dit gevoel bij een partner. Voor de een is het een opstapje naar onvoorwaardelijke liefde en overgave aan het hier en nu. Voor een ander is het een bezit, een recht dat ze met hand en tand verdedigen. Bij overspel en scheiding kan dit ertoe leiden dat ze met wraak- en wrokgevoelens reageren. Van moord tot het treiteren van degene die hen het gevoel heeft ontnomen.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

jongensdroom

Veel jongens willen later een stoer beroep uitoefenen. Beroepen waarmee ze anderen kunnen helpen en beschermen. Deze stoerheid is een geliefd thema in de filmindustrie waar de held zijn dapperheid en vaardigheid inzet voor de bescherming van vrouw en kinderen. Vanaf de pubertijd verandert deze droom in een droom over succes. De jongen wil zijn kracht inzetten om geld en aanzien te verwerven. Met het verdiende geld wil hij een gezin onderhouden en beschermen.

Helaas wordt bij veel jongens hun droom al in een vroegtijdig stadium verbrijzeld. Zij kunnen hun ouders niet beschermen tegen een scheiding, krijgen geen respect van hen, vinden geen partner of baan. Op dat soort momenten bundelen sommigen hun krachten en vormen een jeugdbende. Hier vinden ze het respect en de geborgenheid die ze anders in hun werk of gezin zouden hebben ervaren.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

de ultieme kick

Je kunt de motieven van moordenaars in drie groepen verdelen: behoeften, gevoelens en ideeën. Behoefte aan respect, duidelijkheid, controle, macht, geld, erkenning en roem. Gevoelens als wraak, woede, jaloezie, eer, gekwetstheid en seks. Ideeën gebaseerd op maatschappelijke, religieuze en persoonlijke waanbeelden en opvattingen.

Ook al deel ik niet de gevoelens van moordenaars, hun motieven begrijp ik wel. Er is echter één motief waar niet alleen mijn gevoel maar heel mijn denken zich tegen verzet. Dat zijn moorden die worden gepleegd omdat de moordenaar op zoek is naar de ultieme kick. Terwijl ik dit schrijf bedenk ik dat ik ook dit begrijp. Wie heeft toen hij jong was niet naar de ultieme kick gezocht? Naar een ervaring die achter de bekende grenzen leek te liggen. Een ervaring waarvan je pas later ontdekte dat die niet voorbij maar vóór alle grenzen lag, in het alledaagse.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

making a serial killer

Volgens de seriemoordenaar Tommy Lynn Sells pleegde hij zijn misdaden voor de ‘rush, a shot of dope’. Seriemoordenaars hebben geen of op z’n best een beperkt vermogen om zich in te leven in anderen en mee te voelen met de liefde, het verdriet en de pijn van hun slachtoffers. Gevoelloos verkrachten, martelen en doden ze hen.

Wat is de rush waar Sels over spreekt? Beïnvloed door afwijkingen in de hersenen, gebrek aan respect en misbruik in de jeugd verzandt bij seriemoordenaars de zoektocht naar kracht en zelfvertrouwen in kille machtsuitoefening, woede, controle en haat. Gedrenkt in seksuele kracht en genot vormt dit de cocktail waaraan zij zich laven, a shot of dope.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

de verslavende kick van geweld

Woede die je onderdrukt blijft opspelen totdat je haar in de ogen en onder ogen hebt gezien. Zolang dat niet is gebeurd stapelt de woede zich op en wordt een stuwmeer van emotionele bewijsdrang. De kracht die in het stuwmeer ligt opgeslagen kan voor diverse activiteiten worden gebruikt, van maatschappelijk gewenst tot maatschappelijk ongewenst gedrag. Van creativiteit tot criminaliteit. Wanneer het stuwmeer te groot wordt kan de dam die haar van de buitenwereld afsluit bezwijken en onschuldigen treffen met een vloedgolf van geweld. Voor jezelf kan het leegstromen van het stuwmeer een bevrijdende ervaring zijn, een seksuele ontlading. Een kick die om meer vraagt, de verslavende kick van geweld.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

olifanteneffect

Bij de oorzaken van geweld vergeten we vaak naar het olifanteneffect te kijken. Wat is het olifanteneffect? Vraag iemand om niet aan een olifant te denken en hij denkt er aan. Vraag om niet aan een roze olifant te denken en je roept zelfs het beeld van een roze olifant bij hem op. Door het olifanteneffect te variëren en te herhalen kan het zo sterk worden dat het ertoe leidt ‘dat iemand van een mug een olifant maakt.’ Het is niet alleen onze omgeving die ons middels het olifanteneffect programmeert, we programmeren ook onszelf.

Om dit te stoppen dien je te reflecteren op wat je denkt, voelt en doet. Dit is lastig vooral wanneer het olifanteneffect al vroeg in je jeugd is begonnen. Bijvoorbeeld wanneer je regelmatig is gezegd ‘Je bent niets en kunt niets.’ In dat geval is de kans groot dat je dit bent gaan geloven en de programmering hebt versterkt met gedachten als ‘Zie je wel, ik kan niets.’ Je kunt gelukkig iets wat geprogrammeerd is ook deprogrammeren. Je moet dat wel echt willen, je moet bereid zijn de programmering onder ogen te zien. Doe je dat niet dan loop je het risico dat ze escaleert. Wat de gevolgen daarvan zijn zie je bijvoorbeeld bij seriemoordenaars. Zij worden, wanneer ze zichzelf niet weten te stoppen of wanneer ze niet worden gestopt, steeds gewelddadiger.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

woede en haat

Bij dictators moet ik vaak denken aan Hitler en zijn vazallen. Aan mannetjes op zoek naar genoegdoening en erkenning omdat ze zich buitengesloten voelen en in hun eer aangetast. Losers met een zichzelf overschattend ego die hun woede omzetten in haat. In aan walging grenzende afkeer voor andersoortig gedrag en in verbeten vijandigheid jegens hen die dit gedrag vertonen. In hun streven naar genoegdoening en erkenning betrekken ze anderen in hun haat door in de propaganda het gevoel van afschuw, wrok en venijn te verbeelden en van argumenten te voorzien. Dit leidt tot uitbarstingen van geweld waarmee ze hun macht en aanzien versterken. Geweld zoals in nazi Duitsland in de Kristallnacht van 9 op 10 november 1938.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

wraakgevoel

Ik heb op YouTube tientallen ‘cheating stories’ beluisterd. Audioverhalen over overspelige echtgenotes en wraak. Ik herken en erken daardoor nu beter mijn eigen wraakgevoel. De mix van woede, weerzin, verdriet en machteloosheid die ontstaat wanneer iemand zijn belofte verbreekt, zijn macht misbruikt of mij bedreigt. Dit schreeuwt erom het hem of haar betaald te zetten. De keren dat ik daaraan toegaf liet ik me onbewust leiden door de gedachte ‘Je kunt je oppermachtig voelen en denken dat je hebt gewonnen maar ik bepaal de tijd, de plaats en de wapens.’

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

eerwraak

Eerwraak is de drang om iemand te straffen voor het overtreden van de ‘goede zeden’, de seksuele normen in de groep. Je vergroot je aanzien ‘eer’ in de groep door je te conformeren aan de normen. Het eerbetoon bevestigt je ego, vergroot je zelfvertrouwen. Het niet naleven van de normen, zoals overspel, leidt tot eerverlies en verlies van zelfvertrouwen bij partners en familie. Bij de partners is het verlies van zelfvertrouwen extra groot door persoonlijke twijfels als ‘Ben ik seksueel niet aantrekkelijk of bedreven genoeg?’ Eerverlies en verlies van zelfvertrouwen leiden tot eerwraak. Door het recht in eigen hand te nemen en de overspelige te straffen, hopen de slachtoffers van het overspel hun aanzien en zelfvertrouwen te herstellen. Hun vernederde ego in ere te herstellen.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

de mannen cocktail

De mannen cocktail: Sluit een aantal mannen op in een kille, strak georganiseerde gevangenis, laat ze hun eigen pikorde vaststellen en het worden hanen die elkaar het hok uitvechten. Het bijzondere van deze cocktail zit hem niet in de soms openlijke agressie maar in de spanning die wordt opgebouwd wanneer mannen zichzelf proberen te profileren als alfa man. Afgesloten van de buitenwereld versterken ze hun fysieke kracht en groeperen zich op grond van ras en bendekenmerken. Wreken zich op iedereen die hen niet respecteert. De cocktail wordt een Molotov cocktail die de wereld in vuur en vlam zet wanneer ze hun kooi verlaten.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

verborgen kracht

We proberen voortdurend grip te krijgen op de verborgen kracht in onze emoties. Normaal gesproken worden we daarbij gestuurd en geremd door wetten en tradities. Soms, zoals tijdens een oorlog, verdwijnt deze maatschappelijke controle. Wanneer de sociale discipline wegvalt ontspoort bij sommigen hun zoektocht. In een wereld van macht creëren ze een illusie van kracht door gevangenen te martelen. Ze beseffen niet dat kracht niet kan worden afgedwongen door met geweld de emoties van het slachtoffer bloot te leggen. Je ervaart de kracht pas wanneer je iedere poging om haar te beheersen loslaat.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

gewoon omdat het kan

Er zijn drie redenen waarom mensen extreem geweld plegen. De eerste is dat zij een hersenafwijking of hersenbeschadiging hebben. De tweede is dat zij een slecht ontwikkeld geweten hebben doordat ze zijn misbruikt. De derde reden is: Geweld, gewoon omdat het kan. In ieder mens zit de mogelijkheid van geweld. Wanneer anderen in je omgeving zich aan dit geweld overgeven en er geen probleem van maken dat jij het ook doet dan kan de kick, het gevoel heer en meester te zijn over iets of iemand, je iedere natuurlijke of aangeleerde rem doen vergeten.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

collectief geweld

Ieder van ons loopt het risico te worden meegesleurd in het collectief geweld van overheden en criminele bendes. Geweld dat in groepsverband kan en mag. Dat kan in de anonimiteit van de groep. Dat mag wanneer het past binnen het streven van de groep naar hegemonie. Je conformeren aan een groep bevredigt niet alleen je persoonlijke behoefte aan zekerheid en identiteit maar in de strijd om de hegemonie ook je behoefte aan macht en wraak. Wanneer je deze behoeften niet herkent en erkent is de kans groot dat je jezelf verliest in het collectief geweld. Zie de oorlogsmisdaden in Oekraïne en Gaza.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

sektarisch geweld

ISIS is een sekte. Ze heeft een godsdienstige basis, een charismatische en machtsbeluste leider en sekteleden die sociaal worden geïsoleerd en van wie absolute gehoorzaamheid wordt geëist. ISIS zegt de wereld te willen redden maar probeert in feite haar macht en bezit te vergroten. De islamitische teksten waar ze zich op beroept misbruikt ze om wreedheden en terroristische aanslagen te rechtvaardigen. De islam is niet de enige leverancier van sektarisch geweld. Wat te denken van Jim Jones de christelijke sekteleider die vijf mensen liet vermoorden waaronder de Amerikaanse afgevaardigde Ryan en vervolgens zijn 909 aanhangers aanzette tot zelfmoord of Shoko Asahara die in Japan met een mengelmoes van boeddhisme, hindoeïsme en Japanse volksreligie een groep aanhangers aan zich bond en een aanslag met gifgas liet plegen in de metro van Tokio waarbij 13 doden en 6300 gewonden vielen. Zolang we sektes blijven gedogen op grond van het recht op godsdienstvrijheid zal dit sektarisch geweld blijven bestaan.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

fanatieke doodsdrift

Een van de gruwelijke aspecten van godsdienst is dat het soms leidt tot fanatieke doodsdrift bij perverse idioten die denken dat ze god kunnen plezieren met de dood van ongelovigen. Religieus verblinde fanatici die ervan uitgaan dat god hen zal belonen wanneer ze ook zelf in dit bloedbad omkomen. Hoe achterlijk en laf kan een mens wel niet zijn. Achterlijk omdat ze ervan uitgaan dat ze met hun offerbereidheid god ertoe zouden kunnen verleiden om hen te belonen in een leven na de dood. Alsof god een kwaadaardig beest is dat je zou kunnen verleiden door hem een worst voor te houden. Ze zijn niet alleen achterlijk maar ook laf omdat ze kiezen voor het gemak van een primitief offer en niet de confrontatie met zichzelf aangaan.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

doodgewoon

De geschiedenis leert dat je verslaafd kunt raken aan de dood. Nadat de Romeinen in diverse veldslagen talloze tegenstanders hadden gedood gingen ze er in de arena mee door. Hier werd het oorlogsgeweld nagespeeld in gevechten op leven en dood tussen gladiatoren. Ook in onze tijd zijn we verslaafd geraakt aan dodelijk geweld. Is het niet rechtstreeks via oorlogsgeweld of via afrekeningen in het criminele circuit dan is het wel via reportages over dit geweld in de media. Ook wij spelen dit geweld na maar nu in films en games. Ook nu zijn er net als in de Romeinse tijd mensen die doden of gedood worden doodgewoon vinden. Deze criminelen en terroristen verheerlijken en idealiseren het dodelijk geweld en hopen als moderne gladiatoren op eeuwige roem of op een beloning in een leven na de dood.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

teleurgesteld in de mens

Ik voel me teleurgesteld in de mens. Alle hoopvolle verwachtingen die ik in mijn jeugd had over vrede en verantwoord leven zijn niet uitgekomen. Ondanks onze techniek en cultuur zijn we roofdieren die worden geleid door machtshonger, hebzucht en moordzucht. We zijn zelfs erger dan roofdieren. We jagen op elkaar. We zijn een van de meest bedreigde en bedreigende diersoorten op aarde. Niet alleen omdat we elkaar met gesofisticeerde wapens vermoorden maar ook omdat we elkaar fysiek en geestelijk verstikken met onze overconsumptie en digitale technieken. Terwijl ik hierover nadenk begin ik te glimlachen. We zijn zo betrekkelijk. Er zijn in de loop van de tijd al zoveel levensvormen verschenen en verdwenen. Waarom zou het met ons anders gaan?

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

intieme en hartstochtelijke seks

De mens heeft net als bonobo’s en chimpansees moeite met het vinden van een balans tussen intieme en hartstochtelijke seks. Tussen zachte tedere drang en hartstochtelijke stuwkracht. Regelmatig ontaarden deze krachten in psychisch en fysiek geweld. Bij bonobo’s ontaarden ze in persoonlijk geweld en vluchtige goedmaak seks. Bij chimpansees in persoonlijk en collectief geweld. Bij de mens in onderdrukking, verkrachting, moord en in collectief geweld door criminele bendes en overheden. Helaas lukt het de mens niet om blijvend de zachte en harde kracht vreedzaam en vruchtbaar op elkaar af te stemmen. Maar waarom zou ik daar treurig om zijn? Het leven bestaat dankzij de tegenstellingen hard en zacht. We kunnen niet zonder. Onze bestemming ligt niet in het functionele midden van beide krachten maar in hun spirituele kern. In de leven scheppende liefdeskracht van zowel de intieme als de hartstochtelijke seks.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

genocide

Ik erger me soms aan het flegmatieke karakter van de Nederlander. Het gelaten, kalme karakter dat ons belemmert om in actie te komen wanneer het moet. Door ons flegmatieke karakter wennen we aan mistoestanden en zien niet hoe situaties escaleren en uitmonden in bijvoorbeeld genocide. Volgens de internationaal befaamde deskundige, dr Stanton, doorloopt het proces van genocide acht stadia: classificatie, symbolisatie, dehumanisatie, organisatie, polarisatie, voorbereiding, vernietiging en ontkenning. Bestudeer de geschiedenis in de twintigste eeuw en je zult deze stadia herkennen in de Armeense genocide door de Jong-Turken, de Holocaust door de Duitsers, de genocide in de Sovjet Unie door de Russen, de genocide in Cambodja, Rwanda, Burundi, Joegoslavië, en Soedan. Kalm zijn is niet fout. Het is wel fout wanneer het je blind maakt voor de tekenen van genocide zoals de vervolging van homo’s en wanneer je voorbijgaat aan hetgeen aan de acht stadia voorafgaat: Het oergeweld dat genetisch in ieder van ons is verankerd en dat zich het best laat illustreren door het volgende filmpje: chimpansee oorlog.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

mechanisch geweld

Wanneer ik aan de nazi’s denk dan denk ik vooral aan de industriële moord op miljoenen joden, zigeuners, homo’s en politieke gevangenen. Bij het begrip industrieel dacht ik tot nu toe aan de ‘Gründlichkeit’ waarmee de nazi’s de logistiek van het moordproces perfectioneerden en aan het sadisme waarmee ze het uitvoerden. Ik miste daardoor een van de huiveringwekkendste aspecten: het mechanische karakter van het geweld. Ik werd me hiervan bewust toen ik me verdiepte in de eerste wereldoorlog. Wat me shockeerde was het reflexmatige gedrag van generaals die steeds weer tienduizenden soldaten uit de loopgraven joegen om te sterven in het artillerie- en mitrailleurvuur van de vijand. Dit mechanische gedrag zag je ook in de concentratiekampen waar gevangenen bij aankomst een nummer kregen getatoeëerd als vee dat in het slachthuis een stempel krijgt. Het is de gedachteloze kilheid waarmee mensen tot een nummer in een vernietigingsmachine worden gereduceerd dat mij doet huiveren.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

zestig jaar later

Ik heb al jaren een obsessie voor de holocaust. Ik heb er tientallen boeken over gelezen. Zocht daarin naar antwoorden op twee vragen: Waar kwam het geweld vandaan en waarom hebben de slachtoffers het zo lijdzaam ondergaan? Ik ben tot de conclusie gekomen dat ik de verkeerde vragen heb gesteld. Mijn vragen veronderstellen dat ik geen deel uitmaak van het geweld en dat reageren op geweld de enige logische reactie is. Kijkend naar mezelf heb ik de bron ontdekt van het geweld: de moordzuchtige razernij van het roofdier, de controledrift van de seriemoordenaar, de anticiperende gehoorzaamheid van de beul, de kille arrogantie van de dogmaticus, de opluchting van de meeloper, de desinteresse van de voorbijganger. Ook mijn tweede vraag: waarom de slachtoffers het geweld lijdzaam hebben ondergaan, klopt niet. Zij houdt namelijk geen rekening met de grootsheid van hen die hun haat wisten te onderdrukken, die hun lijden sublimeerden, die zijn gestorven met een arm om iemands schouders geslagen en met hen die, overgeleverd aan zichzelf, zijn doorgegaan met leven. Het zijn hún antwoorden die ook mij bevrijden nu zestig jaar later.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

gerechtvaardigd geweld

Ik worstel met de vraag of geweld in bepaalde situaties gerechtvaardigd is. Ik ben niet een vanzelfsprekend bewonderaar van Gandhi of van christelijke martelaren die zich zonder verzet lieten afslachten in het Colosseum. Ik vind dat je als mens het recht hebt jezelf te verdedigen. Uitgangspunt is geweldloos verzet maar wat doe ik als iemand met geweld reageert? Heb ik dan begrip en mededogen omdat hij zich misschien laat leiden door angsten en trauma’s die te groot voor hem zijn om onder ogen te zien? Zal hij door mijn begrip en mededogen tot inkeer komen en zijn trauma’s alsnog verwerken of zal het een aansporing zijn om gewelddadiger te worden? Hoeveel machthebbers zijn er niet geweest die steeds gewelddadiger werden en hele volken uitmoordden louter en alleen omdat het kon? Waarom zou ik niet proberen hun geweld te stoppen? Dat kan ook op de manier die Krishna in de Bhagavad Gita aangeeft, door onthecht de strijd aan te gaan.

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.

een mens zijn zin, is een ..

Alweer zo’n uitdrukking die door mijn hoofd spookt: Een mens zijn zin, is een mens zijn leven. Ik word getriggerd door het woord ‘zin’ en dan vooral de betekenissen: plezier en het nut, het doel van iets. Terwijl ik hierbij stilsta denk ik aan het begrip zinloos geweld. Dit voert me terug naar het moment dat ik mijn dochter voor het eerst in mijn armen had. Het beschermers instinct dat ik toen ervoer maakte me bewust van de zin, het nut van geweld. Deze herinnering roept een vraag bij me op: Is de zin van het leven niet altijd verbonden met passie/agressie? De passie waarmee de schilder aan een schilderij werkt. De agressie waarmee de drummer zijn drumstel bespeelt. Is de verbondenheid met passie, agressie en in het verlengde daarvan met geweld de reden dat er zoveel detectiveseries zijn waarin het geweld van psychopaten centraal staat? Worden we getriggerd door het idee dat de zin van het leven misschien niet alleen te vinden is in een liefdevolle harmonische afstemming maar ook in een flow van passie, agressie en geweld?

Bekijk deze column met links naar verwante columns ↗
Opent in een nieuw tabblad.