‘De Heer wandelt tussen de potten en pannen. Daar zal de liefde worden gezien. Die zit niet verborgen in hoekjes, maar midden in de gegeven omstandigheden.’
de heilige Teresa van Avila
Auteur: Willem Razenberg, 27 december 2024
de mystieke ervaring
In de katholieke gemeenschap, waar ik ben opgegroeid, zat de mystieke ervaring van heiligen verborgen achter een dogmatisch raamwerk. Er werd zelden ingegaan op de ervaring zelf. De nadruk lag op de erkenning van zondigheid door de heilige, diens ascetisch leven, naastenliefde en de wonderen die hij zou hebben verricht.
Wanneer ik met de ogen van nu door dit dogmatisch raamwerk heen kijk dan besef ik dat de mystieke ervaring voor ieder mens lastig is te benoemen. Je bezoedelt met je woorden en gedachten al snel de mystieke ervaring.
Metaforen en dichterlijke taal beschrijven de ervaring soms nog het best. Denk aan tegenstellingen die samensmelten in één begrip, zoals bitterzoet. Ik ben geen dichter. Desondanks wil ik proberen de belangrijkste kenmerken van de mystieke ervaring van christelijke mystici samen te vatten in mijn analyserende en beschrijvende taal.
De mysticus voelt en weet zich verbonden met de goddelijke essentie van alles en iedereen. De mystieke beleving gaat gepaard met verhelderende inzichten en een tijdloos gevoel van één zijn, vreugde en liefde.
mijn tijdloze gevoel als kind
Nu ik deze kenmerken overzie, besef ik dat ik meerdere mystieke ervaringen heb gehad. Mijn eerste ervaring stamt uit mijn kinderjaren. In de column wilskracht beschrijf ik hoe ik in het gras liggend, achter de dijk bij het huis van mijn tante, door de bladeren van de bomen naar de blauwe hemel en het wuivende koren keek. Ik voelde me tijdloos en één met de natuur. Het was een moment van pure aanwezigheid en diepe vreugde.
Op 22-jarige leeftijd ondernam ik een poging om het één zijn rationeel te duiden. Ik schreef ‘n definitie van het ondefinieerbare ( zie de column definitie ). In dit essay probeerde ik het absolute Zijn te definiëren. Ik liep echter tegen de grens aan van mijn denken. Ik naderde de kern maar wist er niet in door te dringen. Mijn zoektocht kreeg een ander doel.
van theorie naar ervaring
Ik studeerde op dat moment psychologie aan de universiteit van Amsterdam. Een periode van verbazing en verwondering, van wauw.Tijdens deze studie werd ik me er steeds meer van bewust dat het wezen van de mens het best kan worden gevonden in de praktische psychologie. Ik schreef me in voor een maand alternatieve therapieën, van bio-energetica tot enlightenment intensives.
Tijdens een vijfdaagse enlightenment intensive waar ik me richtte op de vraag “Wat ben ik?” ( zie de column Wat ben ik? ) had ik voor de tweede keer in mijn leven een mystieke ervaring. Ik voelde een diepe vreugde en had een helder inzicht in alles wat is en leeft. De wereld straalde. Ik onderging een diep gevoel van verbondenheid.
De herinnering aan deze ervaring vervaagde. Ik had mijn bestemming nog niet bereikt, zat nog altijd gevangen in de tijd. Ik raakte in de ban van LSD.
de lsd-reis
Bij mijn eerste LSD-trip probeerde ik gelijk tot de kern door te dringen. Ik zag, in de realiteit van de LSD ervaring, hoe ik met het leven was verbonden door kabels die waren gevormd door mijn vroegste herinneringen. Zoals het gevoel dat ik als peuter had toen ik met mijn hoofd tegen het bovenbeen van mijn moeder leunde.
In mijn drang om alles los te laten, trok ik de ene na de andere kabel los. Ik begon te zweven en dreigde mijn bewustzijn te verliezen. Ik ontwaakte uit de trip.
Toen ik dit de volgende dag aan een kennis vertelde concludeerde die dat ik bang was geweest. Dit kon ik niet accepteren. Ik bang!? Ik was tot alles bereid om mijn doel te bereiken. Voor mijn volgende trip nam ik een dubbele dosis LSD, midden in de nacht. Dit keer zou ik me door niets laten tegenhouden ( zie de column wauw ).
Tijdens deze tweede trip zag ik de dood meerdere keren in de ogen. Ik veerde echter iedere keer weer op, om vervolgens op een andere manier te sterven. Uiteindelijk stond ik aan de voet van een berg waar ik de god van mijn jeugd zag: een oude man met een baard. Ik heb me nooit meer zo nederig gevoeld als toen. Ik herinner me nog wat hij zei: “Ga en verkondig.”
Daarna heb ik nog één keer een indringende LSD-ervaring gehad. Ik bevond me in het hart van Christus, waar messen door de wanden heen dreigden te snijden. Toen ik ze met geweld probeerde terug te duwen, lukte dat niet. Pas toen ik het met tedere kracht probeerde, lukte het. Ik ervaarde een diep gevoel van vreugde en liefdevolle verbondenheid.
LSD verloor haar aantrekkingskracht. Mijn beste vriend raakte in een psychose. Zelf flipte ik enkele keren. Beelden en gevoelens herhaalden zich in een eindeloze dodelijke verveling. Ik stopte met het gebruik van LSD.
een nieuwe weg
Een half jaar na de laatste LSD-ervaring had ik een paranormale ervaring. Er vond een gebeurtenis plaats die ik had voorspeld, de ontmoeting met mijn vrouw. ( zie de column onze band ) Deze ontmoeting voelde als mijn bestemming. Het gaf me de kracht om te stoppen met de studie psychologie en me in te schrijven aan de kunstacademie.
Ik leerde de taal van gevoelens en beelden kennen en werd me bewust van de scheppingskracht. De kracht met het oneindig aantal gezichten. Van de kracht waarmee onkruid door dikke lagen asfalt breekt, tot aan de manifestatie van haar scheppend vermogen in wat ik denk, voel en doe.
Na afloop van de opleiding richtte ik me op mijn gezin, mijn baan en op een breed scala aan mentale en spirituele vragen. Ik begon te schrijven. Eerst korte, zen-achtige verhaaltjes die ik bundelde in het boekje zoeken vinden loslaten, daarna columns, die ik op deze website plaats.
de mystiek van het alledaagse
Heb ik nog mystieke ervaringen? Ja, ik heb nog regelmatig verhelderende inzichten en ik ervaar nog regelmatig het diepe gevoel van verbondenheid. Soms overvalt het me wanneer ik een situatie of onderwerp in stilte beschouw en soms bij de vragen die ik mezelf stel.
Deze verlichtingsmomenten komen voort uit de scheppingskracht die me aantrekt en voortstuwt. De kracht in me die me op zoek doet gaan naar haar essentie en die me voortstuwt in het willen verwoorden en verbeelden van wat ik vind.
Het is in de stilte tussen de woorden en in het alledaagse dat ik de kern van de scheppingskracht beleef. De momenten waarop ik ben. Dat ik de hartslag van de schepping ben, de constante transformatie van zijn in worden en van worden in zijn.
Alhoewel de beleving zelf tijdloos is, sta ik nog altijd midden in het leven en vervolg ik mijn reis in de tijd.
‘De Heer wandelt tussen de potten en pannen. Daar zal de liefde worden gezien. Die zit niet verborgen in hoekjes, maar midden in de gegeven omstandigheden.’
de heilige Teresa van Avila
Zie ook de categorie helden en heiligen.