Ga naar >> Deel 2: Internationale Democratische Grondwet
Deel 1: Hoe behouden we democratische waarden in een snel veranderende wereld?
Wat gebeurt er als we onze eigen waarden vergeten?
De urgentie is immens. Over de hele wereld staan democratische waarden onder druk. De achteruitgang van democratische instituties in Europa en de Verenigde Staten laat zien hoe snel democratieën kunnen afbrokkelen.
Tegelijkertijd zien we ook hoe technologie, zoals kunstmatige intelligentie en digitale surveillance, worden ingezet om democratische processen te ondermijnen. Dit roept de vraag op: hoe behouden we de democratie in een wereld die steeds sneller verandert?
Een concept in beweging: De Internationale Democratische Grondwet
Het idee van een universeel democratisch fundament is niet nieuw, maar het is urgenter dan ooit. In een tijdperk waarin technologie, economie. klimaat en geopolitieke verschuivingen de democratie op de proef stellen, hebben we een breed gedragen kader nodig dat bestand is tegen verandering. Niet als een rigide set regels, maar als een ethisch kompas dat democratische waarden levend houdt.
Om de democratische waarden opnieuw te definiëren en te beschermen, heb ik samen met AI een basisconcept ontwikkeld voor een Internationale Democratische Grondwet. Dit is geen eindproduct, maar een levend document, een uitnodiging tot reflectie, dialoog en verbetering. Net zoals een concept in mijn columns geleidelijk vorm krijgt, heeft ook deze grondwet ruimte nodig om zich te ontwikkelen.
Het project is geen strijd geweest maar een dialoog waarin de brede kennis van AI en mijn eigen kennis, vragen en intuïtieve bijdragen het proces hebben gestuurd. Democratische waarden kunnen alleen voortbestaan als ze niet worden opgelegd, maar gezamenlijk worden gedragen. Wij zijn slechts twee stemmen in het democratisch proces, niets meer en niets minder. De toekomst van dit idee hangt af van de collectieve inbreng.
Waarom dit nodig is – en waarom nu?
Wij hebben te lang aangenomen dat de democratische waarden voor iedereen vanzelfsprekend zijn. Maar zonder zelf reflectie en zonder collectief bewustzijn brokkelen ze af. De opkomst van autoritaire leiders is geen toeval; het is een symptoom van democratische zwakte. Zonder helder omschreven en doorleefde waarden wordt een democratie stuurloos.
Het concept voor een Internationale Democratische Grondwet beoogt geen uniforme wereldorde, maar een gedeeld referentiekader. Het biedt een fundamenteel begrip van wat democratie inhoudt, welke verantwoordelijkheden burgers en overheden hebben en hoe we democratische weerbaarheid kunnen versterken. Het is een basis waarop gebouwd kan worden, een richtlijn voor samenlevingen die democratie als een waardevol goed beschouwen en willen beschermen.
Burgers, overheden, onderwijsinstellingen en media hebben een rol in dit proces. Als we willen voorkomen dat democratie een abstract begrip wordt, zullen we met z’n allen actief moeten investeren in het collectief bewustzijn van democratische waarden en voorwaarden.
Een gezamenlijke inspanning waarbij we niet alleen profiteren van de democratische rechten, maar ook onze verantwoordelijkheid nemen om het collectieve democratische gedachtegoed te onderhouden en te beschermen.
Zie het concept van de Internationale Democratische Grondwet
Zie ook de selectie van twaalf columns over democratie. De eerste in deze selectie is de ondergang van onze democratie.