Categorie: aandacht

In deze categorie zijn de columns geplaatst waar het begrip aandacht in een spirituele context is gebruikt, het ‘niet-reactief beschouwen en observeren’. Soms gebruik ik hiervoor de term ‘onverdeelde aandacht’ of ‘verstilde aandacht’. Lees eerst de columns aandacht en zachte waakzame aandacht.

Zie ook de categorieën niet-reactief en observeren en beschouwen..

kwaliteit en kwantiteit

Ik besef opeens dat ik me in mijn columns regelmatig uitspreek voor kwaliteit en waarschuw voor het streven naar kwantiteit. Maar vormen kwaliteit en kwantiteit niet een van de tegenstellingen in het leven? Tegenstellingen die, wanneer je ze zonder te oordelen beschouwt, het geheim van het leven openbaren? Ik besluit me te verdiepen in de betekenis van de woorden kwaliteit en kwantiteit. De betekenis van kwaliteit is ‘mate waarin iets goed is, hoedanigheid’. Het woord is afgeleid van het Latijnse qualis ‘aard, gelijk, dezelfde’. De betekenis van kwantiteit is ‘hoeveelheid, aantal eenheden’. Kwaliteit is de aard van iets. Kwantiteit is de hoeveelheid van iets. Terwijl ik mijn aandacht op het betekenisverschil richt besef ik: Ik heb in mijn leven twee verantwoordelijkheden, een wereldlijke en een spirituele. Binnen mijn wereldlijke verantwoordelijkheid dien ik te kiezen tussen tegenstellingen als kwaliteit en kwantiteit. Spiritueel dien ik beide aspecten te onderzoeken totdat ik ze in één blik kan overzien. Terwijl ik mijn aandacht gericht houd op de tegenstelling kwaliteit-kwantiteit zie ik de hoedanigheid van het leven, het ene dat alles in zichzelf bevat en omvat.

Zie ook:
tot aan het einde
meer maakt niet beter

van losmaken naar loslaten

Je maakt los wat vast zit. In je hersenen liggen gedachten vast die een belemmering vormen voor je aandacht, voor ‘het gericht over iets denken’. Om je aandacht vrij op iets te kunnen richten dien je jezelf te bevrijden van dogma’s. Je kunt dit doen door ze vragenderwijs tot op de bodem te onderzoeken. Hierbij zul je ontdekken dat gedachten vaak gekoppeld zijn aan gevoelens. Door de gevoelens ‘in de ogen en onder ogen te zien’ verliezen ze hun grip op je denken en kun je ze loslaten. Van ‘gericht over iets denken’ verandert aandacht vervolgens in beschouwen. Beschouwen heeft behalve de betekenis ‘oplettend bezien’ ook de overdrachtelijke betekenis ‘jezelf openstellen voor en het tot je door laten dringen van wat de zintuigen kunnen vertalen maar niet kunnen bevatten’. Door jezelf en de wereld te beschouwen wordt kennis inzicht en gevoel liefde.

Zie ook:
los-laten
aandacht
kijken en zien
in de ogen en onder ogen zien
meditatief proces
onzelfzuchtig

de kunst van het denken

Ons denken is onderdeel van een simpel proces. Je ervaart iets, vormt er een gedachte over en deelt deze met anderen. Kritische denkers verfijnen het proces. Voordat ze de gedachte met anderen delen onderzoeken ze de ervaring en de eruit voortkomende gedachten door zich er zelfreflecterend en vragenderwijs in te verdiepen. Dit is een kunst, een vaardigheid waarvoor discipline, aandacht en doorzettingsvermogen nodig is. De meeste mensen hebben dit er niet voor over. Zij reflecteren niet en vragen niet door. Zij hechten meer belang aan een gevoel, een eerste indruk en de mening van anderen. Ze missen daardoor de verhelderende inzichten en bevrijdende gevoelens die de kunst van het denken oplevert.

Zie ook:
Hoe waar is de waarheid?
buiksprekers
eigenwijs
vicieuze gedachtecirkel
het omnidirectionele brein

in de tijd gestold

Of het nu om het Jodendom, Christendom of de Islam gaat, het zijn in de tijd gestolde concepten die zijn uitgegroeid tot complexe geestelijke en fysieke bouwwerken. Ik wil me niet vergelijken met deze wereldgodsdiensten maar ook mijn leven is een in de tijd gestold concept dat zich ontvouwt in de persoon die ik ben. Om mezelf te doorgronden kan ik mijn aandacht richten op wie ik ben geworden of op het concept dat aan mijn persoon ten grondslag ligt. Op het moment dat ik mijn aandacht richt op wie ik ben geworden word ik overrompeld door de complexiteit van mijn persoon. Wanneer ik mijn aandacht richt op het concept dan word ik overrompeld door de eenvoud van wie ik ben. Op het moment dat ik vervolgens mijn aandacht niet-reactief weet vast te houden op wie ik ben en op het concept dat eraan ten grondslag ligt zie ik wie ik werkelijk ben en glimlach ik om de betrekkelijkheid van een mens die slechts een enkele steen is van een gebouw dat op haar beurt ook slechts een steen is van een gebouw dat op haar b…

Zie ook:
dichterlijke vrijheid
er is meer
betekenis concept
betekenis betrekkelijk

de hartslag van de schepping

Herhaling is de hartslag van de schepping. Vergelijk het met de slinger van een klok. De heen en weer gaande beweging van de slinger doseert de in de klok opgeslagen energie en creëert minuten, uren en dagen. Zonder herhaling zou ons hart ons bloed niet kunnen rondpompen en zouden we niets creëren. Door niet-reactief je aandacht te richten op de hartslag van de schepping creëer je niet alleen woorden en beelden op grond waarvan je kunt handelen maar je ontdekt ook inzichten en gevoelens die niet in woorden en beelden zijn te vatten.

Zie ook:
kiezen voor vrijheid
de schepping
leven is lijden
herhalen
surfen op de golf van leven
singulariteit
recycling
over leven

puzzelstukje

In detectiveseries worden vaak meerdere verhaallijnen inclusief dat van de detective met elkaar verweven. Mijn leven is ook een verhaal met meerdere verhaallijnen, zoals ziekte, ouderdom, huwelijk, kinderen, werk en de gebeurtenissen in de wereld. Ik kijk ernaar zoals ik naar de aflevering van een detectiveserie kijk. Ik probeer niet alle verhaallijnen tegelijk te begrijpen maar laat ze ongefilterd bij me binnenkomen. Door de verschillende verhaallijnen aandachtig te beschouwen blijken ze als puzzelstukjes in elkaar te passen en is de puzzel van mijn leven slechts een puzzelstukje in een groter verhaal.

Zie ook:
de kleine schepper
fragmenterend leven

zinkgat

Het is twaalf uur ’s nachts, de tv is uit. Ik mis de grote doelen in mijn leven. Zelfs de kleine dagelijkse doelen die ik voor de komende dagen in de planning heb staan boeien me niet. Ze lijken op te lossen in een gevoel van machteloosheid en zinloosheid. Ik kijk naar mijn lichaam en naar de vloer. Het is alsof ik boven een zinkgat zweef. Ik vraag me af wat ik zou ervaren wanneer ik er mezelf in zou laten vallen. Iets weerhoudt me. Kan ik niet of wil ik niet? Heb ik überhaupt nog doelen? De aarde sluit zich. Ik ruim de kamer op, doe de lichten uit en ga naar bed.

Zie ook:
morene
achtervoegsel -loos