Categorie: genen omgeving en gedrag

Persoonlijke ontwikkeling begint met het herkennen en erkennen van de invloed van je genetische aanleg, omgeving en gedrag. Lees eerst de column aanleg, omgeving en gedrag.

Zie ook de categorieën herkennen en erkennen, zelfreflectie en zelfkritiek, opvoeding, cultuur, doen, vrije wil en groei en ontwikkeling.

identiteitsontwikkeling

De vorming van je identiteit begint bij de liefde van je ouders. Zij zijn belangrijk voor je gevoel van zekerheid en zelfvertrouwen. Laag voor laag groeit vervolgens je identiteit met je genderidentiteit, sociale identiteit, culturele identiteit en de identiteit die het gevolg is van de keuzes die je maakt in je leven. Keuzes die in sterke mate worden bepaald door de mogelijkheden van je omgeving. Dit roept een vraag bij me op: Heb ik een eigen identiteit of ben ik een kloon van mijn omgeving? Om de vraag te kunnen beantwoorden heb ik gedaan wat het woord identiteitsontwikkeling aangeeft. Ik liet de afzonderlijke lagen van mijn identiteit los door ze in alle rust te beschouwen. Op het moment dat ik alle lagen was gepasseerd besefte ik dat ik niet anders ben dan de mensen om mij heen. Ik ben hetzelfde als zij en tegelijkertijd toch ook nog dezelfde persoon die ik altijd al was.

Zie ook:
identiteit
kernwaarden in de opvoeding

ontstaan en groei van de vrije wil

Er zijn drie factoren die bepalen wie je bent en wat je doet: genetische aanleg (zoals introvert of extravert), omgeving (zoals opvoeding en cultuur) en vrije wil. Veel neurobiologen denken dat de vrije wil niet bestaat. Volgens hen zijn de keuzes die we maken te herleiden naar aanleg en omgeving. Zelf denk ik dat ieder mens in potentie een vrije wil heeft maar dat maar weinig mensen er maximaal gebruik van maken. De vrije wil groeit in de prefrontale cortex waar je besluiten neemt op grond van een rationele weging van de neurobiologische processen en informatie uit de omgeving. In plaats van de zelfreflectie en zelfkritiek die hiervoor nodig is kiezen de meeste mensen voor een minder inspannende weg. Zij laten zich instinctief leiden door de neurobiologische processen in hun hersenen en door hun omgeving.

Zie ook:
spiritualiteit en de hersenen
zelfbewustzijn
cogito ergo sum
entropie en homeostase

grensoverschrijdend gedrag

Er is een maatschappelijke tendens om vrouwelijke leidinggevenden te idealiseren. Zij zouden socialer en minder dominant zijn dan mannen. Om deze opvatting te onderbouwen wordt verwezen naar grensoverschrijdend gedrag * van mannen, zoals de eigen zin doordrukken, intimiderend fysiek gedrag, woede uitbarstingen, schelden, vloeken en het openlijk iemand vernederen en beledigen. Dominante vrouwen gedragen zich niet minder extreem. Onder invloed van aanleg en cultuur uiten zij zich soms wel minder direct, bijvoorbeeld door met de ogen te rollen, te zuchten, drammen, roddelen en door anderen buiten te sluiten, te kleineren en negeren. Net als mannen hebben ook zij dit gedrag vaak van hun omgeving geleerd en komt het voort uit angst, onzekerheid, machtswellust, frustratie of een narcistische, psychopathische persoonlijkheid.

  • Grensoverschrijdend gedrag is structureel dominant gedrag dat jezelf of anderen fysiek, mentaal en/of emotioneel beschadigt.

Zie ook:
menselijke waardigheid
tweede persoonlijkheid
mindfucker
kleineren
mannen vrouwen
vrouwenzee

aanleg, omgeving en gedrag

Mijn persoonlijkheid is gevormd door aanleg, omgeving en gedrag. Zo is mijn observerende en kritische houding ten aanzien van groepen niet alleen bepaald door mijn aangeboren introverte karakter maar ook door mijn omgeving. Op de lagere school was ik als zoon van de hoofdonderwijzer een buitenbeentje. Op het internaat was ik een buitenbeentje doordat ik door het overlijden van mijn vader de eerste maanden buiten het groepsvormingsproces stond. Mijn persoonlijkheid is behalve door mijn genetische aanleg en omgeving ook gevormd door de keuzes die ik in mijn leven heb gemaakt, zoals de beslissing om communicatietrainer te worden. Dit heeft mij inzicht gegeven in groepsprocessen waardoor ik nu met meer begrip naar groepen kijk en de waarde ervan zie.

Zie ook:
kijken, kijken en nog eens ..
zien
meer dan alleen talent

epigenetica

Epigenetica is de wetenschap die zich bezighoudt met de invloed van omgeving en gedrag op de genen. Het blijkt dat omgeving en gedrag de functie van een gen kunnen aan- of uitzetten zonder de DNA-code te veranderen. Deze epigenetische veranderingen zijn erfelijk overdraagbaar. Bijvoorbeeld: Kinderen van moeders die zwanger waren tijdens de hongerwinter van 1944-1945 kregen op latere leeftijd meer last van obesitas en hart- en vaatproblemen. De epigenetica confronteert mij met de volgende vraag: Zijn onze genen zodanig epigenetisch geprogrammeerd dat we individueel of collectief zijn ingesteld? Stel dat dit zo is: Wat betekent dat dan voor de spanning tussen de westerse wereld en China? Zal deze verder oplopen doordat we genetisch anders zijn geprogrammeerd?

Zie ook:
China en Europa
Afghanistan
culturele erfenis
genetische modificatie
mutatie

entropie en homeostase

Entropie is de natuurkundige wet dat in een afgesloten systeem de mate van wanorde toeneemt. Wanneer je bijvoorbeeld niet zou eten neemt de wanorde in je lichaam toe en sterf je. Je lichaam probeert de wanorde te voorkomen door de fysieke en chemische balans in stand te houden (homeostase). Je hersenen zijn hierop ingericht. Positieve interacties met de omgeving zoals bij het verzamelen van voedsel worden via het reticulair activatie systeem in de hersenstam van een positief gevoel voorzien en in het geheugen vastgelegd. Met je denken bepaal je vervolgens tactieken en strategieën om de positieve interacties te continueren. Dit proces bepaalt niet alleen hoe we in het leven staan maar ook hoe we over het leven denken. Ook in ons denken over het ontstaan en het doel van het leven focussen we ons op het goede waarbij God het goede belichaamt en de duivel het slechte. We missen door de focus op het goede het verhelderende inzicht dat orde niet zonder wanorde en het goddelijke niet zonder het duivelse kan.

Zie ook:
entropie
orde en chaos
ik wil verwarring zaaien
geobsedeerd door liefde
het geluk tussen geluk en ongeluk
ontstaan en groei van de vrije wil

culturele erfenis

Het gedachtegoed van onze voorouders en hun vrijheidsstrijd zijn belangrijk voor onze geestelijke groei en voor het ontstaan en voortbestaan van onze democratie. Dit verleden is geen garantie voor de toekomst. Het kan verdampen in heropvoedingskampen zoals in China en in fundamentalistische scholen zoals in Islamitische landen. Om de kracht van het verleden te kunnen blijven benutten zullen we daarom met meer overtuiging dan ooit aan onze kinderen de kernwaarde van de cultuur moeten overdragen: ‘Het ontwikkelen van een vrije wil door middel van zelfreflectie en zelfkritiek.’

Zie ook:
China en Europa
Afghanistan
epigenetica
als ik god was
Socrates
zelfreflectie
zelfkritiek