Categorie: cultuur

Cultuur, we zijn ermee omringd en ervan doordrongen. Misschien is dit de reden waarom we er zo weinig écht bij stilstaan. Lees eerst de columns cultuur relativisme en cultuur.

Zie ook de categorie einde van een tijdperk.

teleurgesteld in de mens

Ik voel me teleurgesteld in de mens. Alle hoopvolle verwachtingen die ik in mijn jeugd had over vrede en verantwoord leven zijn niet uitgekomen. Ondanks onze techniek en cultuur zijn we roofdieren die worden geleid door machtshonger, hebzucht en moordzucht. We zijn zelfs erger dan roofdieren. We jagen op elkaar. We zijn een van de meest bedreigde en bedreigende diersoorten op aarde. Niet alleen omdat we elkaar met gesofisticeerde wapens vermoorden maar ook omdat we elkaar fysiek en geestelijk verstikken met onze overconsumptie en digitale technieken. Terwijl ik hierover nadenk begin ik te glimlachen. We zijn zo betrekkelijk. Er zijn in de loop van de tijd al zoveel levensvormen verschenen en verdwenen. Waarom zou het met ons anders gaan?

Zie ook:
het einde der tijden
the downfall of the fittest
Ten onder aan ons succes?
klimaatverandering

seksuele rijpheid

Ik heb moeite met de MeToo discussie. Laat ik vooropstellen dat ik als slachtoffer van seksueel misbruik fel tegenstander ben van iedere vorm van machtsmisbruik. Waar ik moeite mee heb is dat er een cultuur van preutsheid dreigt te ontstaan. De mens is het product van een evolutionair proces waarin het tonen van seksuele rijpheid nuttig was. Het vergrootte de kans op voldoende en gezond nageslacht. Mannen toonden hun seksuele potentie door hun kracht te tonen, vrouwen door hun lichamelijke vruchtbaarheid te accentueren. Dit leidde tot symbolen en rituelen waarin de potentie en vruchtbaarheid werden uitvergroot. Dit doen we nog altijd. In onze tijd laten mannen met trots hun torso zien en sommigen laten in plaats van peniskokers penisplaatjes zien. Vrouwen tonen hun seksuele rijpheid met borst- en bilvergrotingen. Natuurlijk dient er discussie te zijn of bepaalde vormen niet hun doel voorbij schieten en of er geen sprake is van ongewenste opdringerigheid. Maar het afkappen van seksuele symboliek of ritueel zal niet alleen een verarming betekenen voor de omgang tussen mannen en vrouwen maar zal uiteindelijk ook de kans op nageslacht verkleinen.

Zie ook:
het recht van de ..
natuur en cultuur
online gevaar

Chinese lankmoedigheid

Om inzicht te krijgen in de Chinese lankmoedigheid, het vermogen van de bevolking om onderdrukking geduldig te verdragen zonder kwaad te worden, moet je iets weten van de Chinese geschiedenis. China was van 1989 v.Chr. tot 221 v.Chr. verdeeld in onafhankelijke vorstendommen. Vanaf 221 v.Chr. tot aan de communistische revolutie werden deze vorstendommen door verschillende keizers samengevoegd tot één groot rijk. Een rijk van rangen en standen met aan het hoofd een absoluut heerser en daaronder een brede laag ondergeschikten en lijfeigenen. In 1912 deed de laatste keizer afstand van de troon.

Na een revolutionaire periode vanaf 1912 kwam in 1949 de communistische leider Mao aan de macht. In 1978 werd hij opgevolgd door Deng Xiaoping die de economie hervormde. Dit was nodig na het debacle van het centraal aangestuurde economische plan van Mao ‘de grote sprong voorwaarts’ en de daaropvolgende ‘culturele revolutie’. De ronduit stompzinnige opdrachten, die massaal werden uitgevoerd, veroorzaakten een hongersnood met tussen de 25 en 45 miljoen doden. Vanaf 2018 is Xi Jinping de absolute heerser van China. Hij is bekend om de strijd tegen corruptie, de digitale onderdrukking van de bevolking en zijn streven om van China een economische en militaire wereldmacht te maken.

Naast absolute leiders heeft China drie invloedrijke wijsgeren gekend: Lau-Tse 604-507 v.Chr., Confucius 551-479 v.Chr. en Boeddha 450-370 v.Chr. Lau-Tse gaf met semantische paradoxen, zoals ‘Tau is eeuwig niet-doende en toch is er niets, dat het niet doet.’, inzicht in de spirituele bron van alle tegenstellingen in de wereld, zoals goed en kwaad, mooi en lelijk. Je ontdekt deze bron door onthecht te handelen. Confucius was vooral een moreel adviseur en leraar. Hij benadrukte het belang van respect en solidariteit binnen de familie en binnen de samenleving. Deze deugden waren volgens hem belangrijk voor stabiliteit en continuïteit. Boeddha gaf inzicht in de oorzaak van het menselijk lijden en hoe je hiermee om kunt gaan. Lijden ontstaat door begeerte en gehechtheid aan voorspoed en tegenslag, vreugde en verdriet. Door inzicht in de oorzaak en er onthecht en met mededogen mee om te gaan bevrijd je jezelf van het lijden.

Gelet op de geschiedenis van gedwongen arbeid is de inzet waarmee Chinezen de huidige economische vrijheid omarmen niet vreemd. Ook de angst om zich te verzetten tegen een totalitaire macht is verklaarbaar vanuit de geschiedenis. De lankmoedigheid is te verklaren vanuit de spirituele en sociaal-filosofische erfenis. Spiritueel de opvatting dat het leven lijden is en dat leven en dood, vreugde en verdriet elkaar afwisselen zonder dat je daar als mens wezenlijk iets aan kunt veranderen. Sociaal-filosofisch de opvatting dat je gezichtsverlies van jezelf en van anderen dient te vermijden en dat het collectief belangrijker is dan het individu.

Zolang de Chinese bevolking een economisch toekomstperspectief heeft en de financiële vruchten van haar arbeid plukt zal ze lankmoedig blijven. Pas wanneer de economische groei tot stilstand komt zal de lankmoedigheid verdwijnen. Dit zal een wereldwijde ramp veroorzaken. Het Chinese regime zal, om haar macht te behouden, met geweld en desinformatie de ingehouden woede van de bevolking gebruiken om andere landen economisch en militair te veroveren. Dit gebeurt nu al in Tibet, Xinjiang en Hongkong. Je hoeft maar naar Poetin te kijken om te weten wat dit zal betekenen voor de omringende landen en voor de rest van de wereld.

Zie ook:
het China van Xi Jinping
China en Europa
de nieuwe kolonisatoren
confucianisme
Boeddha
berusting

aanleg, omgeving en gedrag

Mijn persoonlijkheid is gevormd door aanleg, omgeving en gedrag. Zo is mijn observerende en kritische houding ten aanzien van groepen niet alleen bepaald door mijn aangeboren introverte karakter maar ook door mijn omgeving. Op de lagere school was ik als zoon van de hoofdonderwijzer een buitenbeentje. Op het internaat was ik een buitenbeentje doordat ik door het overlijden van mijn vader de eerste maanden buiten het groepsvormingsproces stond. Mijn persoonlijkheid is behalve door mijn genetische aanleg en omgeving ook gevormd door de keuzes die ik in mijn leven heb gemaakt, zoals de beslissing om communicatietrainer te worden. Dit heeft mij inzicht gegeven in groepsprocessen waardoor ik nu met meer begrip naar groepen kan kijken en de waarde ervan zie.

Zie ook:
kijken, kijken en nog eens ..
zien
meer dan alleen talent

Wat zou ik doen?

Wat zou ík doen wanneer ik in een land woon waar ik word vervolgd? Zou ik me verzetten of zou ik vluchten? Ik denk dat ik me zou verzetten. Terwijl ik dit zeg besef ik dat ik als individu niet opgewassen ben tegen het geweld van een groep. Om de strijd te kunnen winnen heb ik medestanders nodig. Maar wat doe ik als ik die niet vind? Zou ik er dan alsnog voor kiezen om te vluchten? Stel dat ik dat doe, ga ik me dan niet vreselijk schuldig voelen omdat ik het onrecht laat voortbestaan en potentiële medestanders in de steek laat? Stel dat ik niet vlucht, houd ik me dan gedeisd met de kans anoniem aan het geweld te bezwijken of kies ik ervoor om me openlijk te verzetten met de kans ten onder te gaan? Te sterven als martelaar in de hoop dat anderen zich bewust worden van de onvrijheid waarin ze leven. Zou ik met andere woorden doen wat Christus deed? ‘Hij die vrijwillig het lijden van de wereld op zich nam om de mens te verlossen van het kwaad?’

Zie ook:
op zoek naar rust
ich habe es nicht gewusst
historische verantwoordelijkheid
spirituele helden

pragmatisch collectivisme

We staan aan de vooravond van een wereldwijde culturele omwenteling. De opkomst van het pragmatisch collectivisme. Niet het ideologisch collectivisme zoals dat van diverse godsdiensten en het communisme. Niet omdat we het zo graag willen maar omdat de omstandigheden ons dwingen om, uitgaande van feiten en effecten, gezamenlijk te werken aan een duurzame wereld. De verandering is al begonnen met de sociale druk om jezelf te laten vaccineren tegen het coronavirus. Hier blijft het niet bij. Door de klimaatverandering zal de sociale druk toenemen om individuele belangen op te offeren ten behoeve van het collectieve belang.

Zie ook:
het gevecht van de eeuw
China en Europa
vaccinatie
veranderen doet pijn
Hoe overleven we de coronacrisis?
Gevaar!

ontmenselijking

Ik heb moeite met de exclusieve aandacht voor de genocide van Joodse slachtoffers in de tweede wereldoorlog. De nazi’s probeerden niet alleen hen uit te roeien maar ook miljoenen politieke tegenstanders, gehandicapten, homo’s, Sinti en Oost-Europeanen. Onze aandacht zou zich meer moeten richten op de ontmenselijking van de totale groep slachtoffers. Op het streven van de nazi’s om de ziel van de mens te vernietigen door de slachtoffers sociaal te isoleren en hen met marteling, slavenarbeid en uithongering een langzame dood te laten sterven of door hen als vee af te voeren en industrieel te vermoorden. Een proces waarin veel slachtoffers hun menselijke waardigheid verloren. Door deze ontmenselijking politiek te initiëren en te institutionaliseren plaatsten de nazi’s de politiek op één lijn met fictieve moordenaars à la Hannibal Lecter. Onze aandacht zou zich meer moeten richten op deze politieke ontmenselijking. Wereldwijd zijn er immers nog altijd politieke partijen die één of meerdere stadia van ontmenselijking omarmen, zelfs in Israël. Hier heeft de politiek het wettelijk kader geschapen voor het onteigenen en isoleren van Palestijnen in getto’s op de Westbank en in de Gazastrook.

Zie ook:
erfgenaam
Turks getto
genocide
historische verantwoordelijkheid
over grenzen heen stappen
mechanisch geweld
de bodem van de hel