Categorie: maatschappij

Binnen het brede onderwerp maatschappij vind je hier columns over: cultuur, economie, geschiedenis, kuddegedrag, macht, politiek, recht en nog veel meer.

collectief geweld

Ieder mens loopt het risico te worden meegesleurd in het collectieve geweld van overheden en criminele bendes. Geweld dat kan en dat mag. Dat kan omdat het plaats vindt binnen de anonimiteit van de groep. Dat mag omdat het past binnen het streven van de groep naar hegemonie. Door je aan te sluiten bij een groep bevredig je niet alleen je behoefte aan zekerheid en identiteit maar in de strijd om de hegemonie ook je behoefte aan macht en controle. Wanneer je deze behoeften niet in jezelf herkent en erkent loop je het risico jezelf te verliezen in het collectieve geweld. Zie de oorlogsmisdaden van het Russische leger.

Zie ook:
afscheid van Auschwitz
testosteronbel
macht
de macht van de kudde

teleurgesteld in de mens

Ik voel me teleurgesteld in de mens. Alle hoopvolle verwachtingen die ik in mijn jeugd had over vrede en verantwoord leven zijn niet uitgekomen. Ondanks onze techniek en cultuur zijn we roofdieren die worden geleid door machtshonger, hebzucht en moordzucht. We zijn zelfs erger dan roofdieren. We jagen op elkaar. We zijn een van de meest bedreigde en bedreigende diersoorten op aarde. Niet alleen omdat we elkaar met gesofisticeerde wapens vermoorden maar ook omdat we elkaar fysiek en geestelijk verstikken met onze overconsumptie en digitale technieken. Terwijl ik hierover nadenk begin ik te glimlachen. We zijn zo betrekkelijk. Er zijn in de loop van de tijd al zoveel levensvormen verschenen en verdwenen. Waarom zou het met ons anders gaan?

Zie ook:
het einde der tijden
the downfall of the fittest
Ten onder aan ons succes?
klimaatverandering

het omnidirectionele brein

We denken alsof alles lineair, in een rechte lijn van oorzaak en gevolg, met elkaar is verbonden. Dit terwijl onze hersenen meer kunnen dan alleen lineair denken. De cellen in onze hersenen zijn met hun uitlopers in alle richtingen met elkaar verbonden. Ze zijn niet alleen met elkaar maar ook met ons lichaam en via onze zintuigen met de buitenwereld verbonden. In dit gigantische omnidirectionele netwerk ontstaan naast lineaire verbanden ook dwarsverbanden die zelfs tegenstrijdigheden met elkaar verbinden. Je ontdekt dit door je gedachten, gevoelens en gedrag vragenderwijs te ontleden en niet-reactief te beschouwen. Wanneer je dit doet ontdek je dat wat je jezelf noemt deel is van een bewustzijn waarin alles en iedereen betekenisvol en begripvol met elkaar is verbonden.

Deze column is de derde in een serie van vijf:
1. spiritualiteit en de hersenen
2. de god spot
3. het omnidirectionele brein
4. omnidirectioneel
5. transdimensionale werkelijkheid

Zie ook:
parallel denken
inclusief denken
minimalistisch denken
gyroscopie
visionairs
halve oplossingen
mutatie
de kunst van het denken

seksuele rijpheid

Ik heb moeite met de MeToo discussie. Laat ik vooropstellen dat ik als slachtoffer van seksueel misbruik fel tegenstander ben van iedere vorm van machtsmisbruik. Waar ik moeite mee heb is dat er een cultuur van preutsheid dreigt te ontstaan. De mens is het product van een evolutionair proces waarin het tonen van seksuele rijpheid nuttig was. Het vergrootte de kans op voldoende en gezond nageslacht. Mannen toonden hun seksuele potentie door hun kracht te tonen, vrouwen door hun lichamelijke vruchtbaarheid te accentueren. Dit leidde tot symbolen en rituelen waarin de potentie en vruchtbaarheid werden uitvergroot. Dit doen we nog altijd. In onze tijd laten mannen met trots hun torso zien en sommigen laten in plaats van peniskokers penisplaatjes zien. Vrouwen tonen hun seksuele rijpheid met borst- en bilvergrotingen. Natuurlijk dient er discussie te zijn of bepaalde vormen niet hun doel voorbij schieten en of er geen sprake is van ongewenste opdringerigheid. Maar het afkappen van seksuele symboliek of ritueel zal niet alleen een verarming betekenen voor de omgang tussen mannen en vrouwen maar zal uiteindelijk ook de kans op nageslacht verkleinen.

Zie ook:
het recht van de ..
natuur en cultuur
online gevaar

mijn laatste twee vragen

Ik wil aan het einde van mijn leven de volgende twee vragen kunnen beantwoorden ‘Wat heeft het leven voor mij betekend?’ en ‘Wat heb ik voor het leven betekend?’ Wanneer ik dit aan anderen vertel dan levert dat meestal een van de volgende reacties op. Een minderheid vertelt spontaan wat hún antwoorden zouden zijn. De meerderheid zwijgt en lijkt zich in zichzelf te keren. Het is alsof ze willen zeggen ‘Ik zou niet weten wat mijn antwoord zal zijn. Ik ben niet zo bijzonder.’ Toen ik hierover nadacht kwam ik tot de volgende gedachte. Wat veel mensen gewoon vinden van zichzelf wordt bijzonder door wat ze ermee doen. Stel je bent door aanleg en opvoeding een onzelfzuchtig persoon, bescheiden en zorgzaam. Dit is wat het leven voor je betekent. Op zich is dat niet bijzonder. Het is een van de vele betekenissen die het leven te bieden heeft. Het wordt pas bijzonder door wat je ermee doet. Dit hoeft niet groot in aantal of formaat te zijn en ook niet inspirerend voor anderen. Je betekent al iets voor het leven door de zorg voor een enkel persoon of als kluizenaar met de zorg voor een moestuin.

Zie ook:
gewoon ‘n verhaal
de ultieme test
een zinvol leven
Wat wil ik nog?
als je maar gezond bent

eerlijk en rechtvaardig

In ons gezin werd er in de periode voor Pasen gevast. Snoepjes die we kregen werden in een trommel bewaard en aan het einde van de vasten onder alle kinderen verdeeld. Ik herinner me nog goed hoe we met negen kinderen rondom de tafel zaten en kritisch toekeken hoe mijn vader de snoepjes in gelijkwaardige porties verdeelde. Een iets grotere toverbal stond bijvoorbeeld gelijk aan twee zuurtjes. Toen hij klaar was kreeg ieder kind een van de negen naast elkaar liggende stapels door een lootje te trekken. Alhoewel ik niet de toverbal had was het verdelen voor mijn gevoel eerlijk verlopen. Terwijl ik hieraan terugdenk besef ik dat ik een innerlijke meetlat hanteer om te bepalen of iets eerlijk is. Ik laat dit nog wat dieper tot me doordringen en besef dat de meetlat ook een belangrijke rol speelt in mijn gevoel van rechtvaardigheid. De oorspronkelijke betekenis van rechtvaardig is ‘een rechte vaart hebbend’. Terwijl ik hierbij stil sta krijg ik het beeld van een rechte lijn die in gelijkwaardige delen en verhoudingen is opgedeeld. Mijn gevoel van eerlijkheid en rechtvaardigheid is de vertaling van deze meetlat. Je kunt haar overal langs leggen, van de stapeltjes snoep tot aan de gulden snede in de kunst en onze opvattingen over gerechtigheid.

Zie ook:
eerlijk
liegen en bedriegen
recht
gerechtigheid
rechtvaardigheidsgevoel
over de doden niets dan goeds

Chinese lankmoedigheid

Om inzicht te krijgen in de Chinese lankmoedigheid, het vermogen van de bevolking om onderdrukking geduldig te verdragen zonder kwaad te worden, moet je iets weten van de Chinese geschiedenis. China was van 1989 v.Chr. tot 221 v.Chr. verdeeld in onafhankelijke vorstendommen. Vanaf 221 v.Chr. tot aan de communistische revolutie werden deze vorstendommen door verschillende keizers samengevoegd tot één groot rijk. Een rijk van rangen en standen met aan het hoofd een absoluut heerser en daaronder een brede laag ondergeschikten en lijfeigenen. In 1912 deed de laatste keizer afstand van de troon.

Na een revolutionaire periode vanaf 1912 kwam in 1949 de communistische leider Mao aan de macht. In 1978 werd hij opgevolgd door Deng Xiaoping die de economie hervormde. Dit was nodig na het debacle van het centraal aangestuurde economische plan van Mao ‘de grote sprong voorwaarts’ en de daaropvolgende ‘culturele revolutie’. De ronduit stompzinnige opdrachten, die massaal werden uitgevoerd, veroorzaakten een hongersnood met tussen de 25 en 45 miljoen doden. Vanaf 2018 is Xi Jinping de absolute heerser van China. Hij is bekend om de strijd tegen corruptie, de digitale onderdrukking van de bevolking en zijn streven om van China een economische en militaire wereldmacht te maken.

Naast absolute leiders heeft China drie invloedrijke wijsgeren gekend: Lau-Tse 604-507 v.Chr., Confucius 551-479 v.Chr. en Boeddha 450-370 v.Chr. Lau-Tse gaf met semantische paradoxen, zoals ‘Tau is eeuwig niet-doende en toch is er niets, dat het niet doet.’, inzicht in de spirituele bron van alle tegenstellingen in de wereld, zoals goed en kwaad, mooi en lelijk. Je ontdekt deze bron door onthecht te handelen. Confucius was vooral een moreel adviseur en leraar. Hij benadrukte het belang van respect en solidariteit binnen de familie en binnen de samenleving. Deze deugden waren volgens hem belangrijk voor stabiliteit en continuïteit. Boeddha gaf inzicht in de oorzaak van het menselijk lijden en hoe je hiermee om kunt gaan. Lijden ontstaat door begeerte en gehechtheid aan voorspoed en tegenslag, vreugde en verdriet. Door inzicht in de oorzaak en er onthecht en met mededogen mee om te gaan bevrijd je jezelf van het lijden.

Gelet op de geschiedenis van gedwongen arbeid is de inzet waarmee Chinezen de huidige economische vrijheid omarmen niet vreemd. Ook de angst om zich te verzetten tegen een totalitaire macht is verklaarbaar vanuit de geschiedenis. De lankmoedigheid is te verklaren vanuit de spirituele en sociaal-filosofische erfenis. Spiritueel de opvatting dat het leven lijden is en dat leven en dood, vreugde en verdriet elkaar afwisselen zonder dat je daar als mens wezenlijk iets aan kunt veranderen. Sociaal-filosofisch de opvatting dat je gezichtsverlies van jezelf en van anderen dient te vermijden en dat het collectief belangrijker is dan het individu.

Zolang de Chinese bevolking een economisch toekomstperspectief heeft en de financiële vruchten van haar arbeid plukt zal ze lankmoedig blijven. Pas wanneer de economische groei tot stilstand komt zal de lankmoedigheid verdwijnen. Dit zal een wereldwijde ramp veroorzaken. Het Chinese regime zal, om haar macht te behouden, met geweld en desinformatie de ingehouden woede van de bevolking gebruiken om andere landen economisch en militair te veroveren. Dit gebeurt nu al in Tibet, Xinjiang en Hongkong. Je hoeft maar naar Poetin te kijken om te weten wat dit zal betekenen voor de omringende landen en voor de rest van de wereld.

Zie ook:
het China van Xi Jinping
China en Europa
de nieuwe kolonisatoren
confucianisme
Boeddha