Categorie: zelfreflectie en zelfkritiek

Ontdek je ‘zelf’ door jezelf een spiegel voor te houden of kijk in de spiegel die anderen je voorhouden. Lees eerst de columns zelfreflectie en zelfkritiek.

Zie ook de subcategorie: herkennen en erkennen..

collectief geweld

Ieder mens loopt het risico te worden meegesleurd in het collectieve geweld van overheden en criminele bendes. Geweld dat kan en dat mag. Dat kan omdat het plaats vindt binnen de anonimiteit van de groep. Dat mag omdat het past binnen het streven van de groep naar hegemonie. Door je aan te sluiten bij een groep bevredig je niet alleen je behoefte aan zekerheid en identiteit maar in de strijd om de hegemonie ook je behoefte aan macht en controle. Wanneer je deze behoeften niet in jezelf herkent en erkent loop je het risico jezelf te verliezen in het collectieve geweld. Zie de oorlogsmisdaden van het Russische leger.

Zie ook:
afscheid van Auschwitz
testosteronbel
macht
de macht van de kudde

God, wie bent u?

Goedemiddag God, ik heb een vraag: Wie bent u? Hallo Willem, ik ben alles wat jij van mij maakt. Zelf ben ik niets. Ik ben slechts iets in jouw geest. Maar God, hoe kunt u niets zijn en toch iets in mijn geest? U hebt zelfs een naam. De mens geeft mij die. Wanneer hij tegen een grens aanloopt en er is niemand die hem kan helpen dan doet hij een beroep op mij, een denkbeeldig wezen. Iemand die er altijd voor hem is en die hem kracht en troost geeft wanneer hij het zelf niet meer weet. Maar dan bent u slechts een product van de verbeelding, iets onwezenlijks. Dat klopt. Ik ben slechts een tussenstation op je reis naar je binnenste. Je zult alles, dus ook het beeld dat je van mij hebt, los moeten laten om je bestemming te bereiken. Maar waarom wou je me eigenlijk spreken? Je bent dit station toch al gepasseerd? Ja, maar het is belangrijk dat ik blijf reflecteren op wat er in mij leeft, zelfs wanneer dit met een denkbeeldig persoon is. Graag gedaan, goede reis.

Zie ook:
goddelijk feestje
een goddelijk persoon

de kunst van het denken

Ons denken is onderdeel van een simpel proces. Je ervaart iets, vormt er een gedachte over en deelt deze met anderen. Kritische denkers verfijnen het proces. Voordat ze de gedachte met anderen delen onderzoeken ze de ervaring en de eruit voortkomende gedachten door zich er zelfreflecterend en vragenderwijs in te verdiepen. Dit is een kunst, een vaardigheid waarvoor discipline, aandacht en doorzettingsvermogen nodig is. De meeste mensen hebben dit er niet voor over. Zij reflecteren niet en vragen niet door. Zij hechten meer belang aan een gevoel, een eerste indruk en de mening van anderen. Ze missen daardoor de verhelderende inzichten en bevrijdende gevoelens die de kunst van het denken oplevert.

Zie ook:
Hoe waar is de waarheid?
buiksprekers
eigenwijs
vicieuze gedachtecirkel
het omnidirectionele brein

Russisch gif

Ik had kunnen voorzien wat er in Oekraïne gebeurt wanneer ik meer geïnteresseerd was geweest in Rusland en in de Russische politiek. Wanneer ik daar meer oog voor had gehad dan had ik het totalitaire gifmengsel zien ontstaan: de angst en de politieke afzijdigheid van het Russische volk, de bewondering voor Stalin, de machtshonger van Poetin, zijn ideologie van een groot Russisch Rijk, zijn desinformatie en censuur, zijn onderdrukking van tegenstanders, zijn kliek van ja-knikkers en de steun van de geheime dienst, corrupte bureaucraten, oligarchen en de Russisch Orthodoxe kerk. Had ik hier meer oog voor gehad en de tijd genomen om het niet-reactief tot me door te laten dringen dan had ik een oorlog zoals in Oekraïne voorzien en ervoor gewaarschuwd. Ook zou ik krachtiger en feller hebben gereageerd op de democratische zelfgenoegzaamheid die ons belemmerde om de oorlogsdreiging te zien.

Zie ook:
Russisch falen
Ik ben woest!
gluiperds
de nieuwe fascisten
de nieuwe machthebbers
verklaring

meditatief proces

Ik heb nooit actief gemediteerd zoals anderen dat doen. Een rustige plek opzoeken, jezelf ontspannen en de gedachten en gevoelens die opborrelen laten komen en gaan zonder er iets mee te doen. Dat is niets voor mij. De drang om iets te doen met wat er in mijn geest speelt is te groot. Ik mediteer op een andere manier. Het begint ermee dat ik vragenderwijs een onderwerp tot op de bodem onderzoek. Hier vind ik rust waardoor ik het onderwerp kan loslaten. Vaak leidt dit tot inzichten en gevoelens die diep in het leven reiken. Doordat ik met mijn onderzoek maatschappelijke problemen niet kan oplossen blijven deze soms wel emotioneel op me inwerken, zoals de oorlog in Oekraïne. Deze maakt me zo nu en dan angstig en onzeker. Wanneer dat gebeurt doe ik iets wat het meest op mediteren lijkt. Ik ontspan me en zie de gevoelens in de ogen en onder ogen. Hierdoor lossen ze op en onderga ik de rust van het hier en nu.

Zie ook:
mediteren
meditatief
in de ogen en onder ogen zien
crisisgevoel

Ben ik depressief?

Ben ik depressief? Ik vraag me dit af omdat wat ik voel soms die indruk wekt. Met name wanneer ik door de ziekte van parkinson de grip en controle op mijn lichaam verlies. Op die momenten is het alsof een golf van gevoelens me dreigt te overspoelen. Een mix van machteloosheid, hopeloosheid, verdriet en paniek. Sinds kort komt daar een ander gevoel bij. Mijn levenslust verdwijnt op zo’n moment, het plezier en de drive om iets te doen. Ondanks de verschijnselen van een depressie heb ik niet het idee dat ik depressief ben. De gevoelens drukken op me maar verlammen me niet. Voor een deel ken ik ze eigenlijk al mijn hele leven. Ze zijn nu alleen veel heftiger. Zodra ik ze opmerk kan ik er nog altijd mee omgaan door ze niet-reactief in de ogen en onder ogen te zien.

Zie ook:
Ben ik melancholisch?
in de ogen en onder ogen zien
dieptepunt
uitgeblust
stress storm

Ben ik melancholisch?

Had je mij enkele jaren geleden gevraagd of ik melancholisch ben dan had ik ja gezegd. Nu ben ik minder overtuigd. Melancholisch heeft voor mij te veel de betekenis van zwartgallig. Ik ben niet verbitterd en heb niet het gevoel in een zwart gat te zitten. Wat ik voel heeft iets weemoedigs, een droefgeestige stemming. Toch beschrijft ook het woord weemoed niet wat ik voel. Wat ik voel heeft met verlangen te maken. In eerste instantie denk ik nu aan het woord heimwee, het droefgeestig verlangen naar je geboortegrond. Dit is het ook niet. Een ander woord waar ik aan denk is nostalgie, het verlangen naar hoe het was. Ook dat is het niet. Wat ik voel is een droefgeestig verlangen naar thuis. Het thuisgevoel dat ik de eerste vier jaar van mijn leven moet hebben gehad toen mijn ouders met vijf kinderen bij mijn oma woonden. Een periode waarvan mijn moeder zei dat, terwijl zij het huishouden deed, mijn oma op ons paste waarbij ze ons vaak op schoot nam. Ik heb nog altijd de stoel waarin zij zat. Ik denk dat ik onbewust naar deze tijd terugverlang.

Zie ook:
zwaarmoedig
thuisgevoel
Ben ik depressief?
onze band