Categorie: zelfreflectie en zelfkritiek

Ontdek je ‘zelf’ door jezelf een spiegel voor te houden of kijk in de spiegel die anderen je voorhouden. Lees eerst de columns zelfreflectie, zelfkritiek en de kunst van het denken.

Zie ook de subcategorie: herkennen en erkennen.

het niet-iets zijn

Zodra we worden geconfronteerd met de leegte ‘het leeg-zijn, het niet-iets zijn’ proberen we deze te vullen met iets. Afhankelijk van iemands persoonlijkheid bestaat dit iets uit een persoonlijke mix van gedachten, gevoelens en gedrag. Van liefde tot betekenisvolle gedachten en arbeid. De drang om de leegte te vullen is zo groot dat we vergeten dat er nog een andere manier is om ermee om te gaan. De leegte in en onder ogen zien. Er jezelf ontspannen en niet-reactief voor openstellen. Wanneer je dit doet ontdek je dat het niets de tegenpool is van het iets. Zonder deze twee tegenpolen zou de scheppingskracht niet kunnen bestaan, zich niet met de hartslag van het leven kunnen manifesteren in ruimte en tijd. Door te kiezen voor de scheppingskracht verdwijnt de angst die de leegte oproept en vormen zich nieuwe mogelijkheden, nieuwe vergezichten gevormd uit iets en niets.

Zie ook:
levende stilte
het geluk tussen geluk en ongeluk
horror vacui

olifanteneffect

Bij de oorzaken van geweld vergeten we vaak naar het olifanteneffect te kijken. Wat is het olifanteneffect? Vraag iemand om niet aan een olifant te denken en hij denkt er aan. Vraag om niet aan een roze olifant te denken en je roept zelfs het beeld van een roze olifant bij hem op. Door het olifanteneffect te variëren en te herhalen kan het zo sterk worden dat het ertoe leidt ‘dat iemand van een mug een olifant maakt.’ Het is niet alleen onze omgeving die ons middels het olifanteneffect programmeert, we programmeren ook onszelf. Om dit te stoppen dien je te reflecteren op wat je denkt, voelt en doet. Dit is lastig vooral wanneer het olifanteneffect al vroeg in je jeugd is begonnen. Bijvoorbeeld wanneer je regelmatig is gezegd ‘Je bent niets en kunt niets.’ In dat  geval is de kans groot dat je dit bent gaan geloven en de programmering hebt versterkt met gedachten als ‘Zie je wel, ik kan niets.’ Je kunt gelukkig iets wat geprogrammeerd is ook deprogrammeren. Je moet dat wel echt willen, je moet bereid zijn de programmering onder ogen te zien. Doe je dat niet dan loop je het risico dat ze escaleert. Wat de gevolgen daarvan zijn zie je bijvoorbeeld bij seriemoordenaars. Zij worden, wanneer ze zichzelf niet weten te stoppen of wanneer ze niet worden gestopt, steeds gewelddadiger.

Zie ook:
zestig jaar later
making a serial killer
de ultieme kick
bron van zelfvertrouwen en kracht

allemaal verhalen

Wanneer ik naar mensen kijk dan zie ik verhalen die doorleefd en verteld moeten worden. Zolang je voor het leven kiest kun je jezelf niet aan je verhaal onttrekken. Je zult het moeten leven en doorleven voordat je inzicht krijgt in de diepere betekenis ervan. Buitenstaanders kunnen soms beter afstand nemen van je verhaal. Zij herkennen daardoor soms ook beter de patronen en essentie van je verhaal. Kijk en luister als een buitenstaander naar je verhaal en krijg inzicht in het verhaal van het leven, de essentie van het bestaan.

Zie ook:
existentie en essentie
afstand nemen
stromend water
betekenis betrekkelijk
kijken en zien
afgerond geheel

ontstaan en groei van de vrije wil

Er zijn drie factoren die bepalen wie je bent en wat je doet: genetische aanleg (zoals introvert of extravert), omgeving (zoals opvoeding en cultuur) en vrije wil. Veel neurobiologen denken dat de vrije wil niet bestaat. Volgens hen zijn de keuzes die we maken te herleiden naar aanleg en omgeving. Zelf denk ik dat ieder mens in potentie een vrije wil heeft maar dat maar weinig mensen er maximaal gebruik van maken. De vrije wil groeit in de prefrontale cortex waar je besluiten neemt op grond van een rationele weging van de neurobiologische processen en informatie uit de omgeving. In plaats van de zelfreflectie en zelfkritiek die hiervoor nodig is kiezen de meeste mensen voor een minder inspannende weg. Zij laten zich instinctief leiden door de neurobiologische processen in hun hersenen en door hun omgeving.

Zie ook:
spiritualiteit en de hersenen
zelfbewustzijn
cogito ergo sum
entropie en homeostase

iemand die bij mij past

Er zijn mensen die zich bij het daten laten leiden door de gedachte ‘Ik zoek iemand die bij mij past.’ Hierdoor mislukken veel dates. Iemand kan namelijk perfect bij je passen maar niet de ware voor je zijn omdat de vonk niet overslaat. De hormonale vonk waarbij lichaamsprocessen gelijk gaan lopen. Gedachten, wensen en verwachtingen staan deze synchronisatie in de weg. Je moet ze loslaten om de vonk te ervaren. Soms gebeurt dit vanzelf wanneer je niet bewust op zoek bent naar een partner, wanneer je er niet op ‘bedacht’ bent. Je loopt dan wel het risico verliefd te worden op iemand die niet bij je past. Dit hoeft gelukkig geen probleem te zijn. Om een relatie op lange termijn succesvol te laten zijn, dien je onderlinge verschillen te accepteren en respecteren. Zolang je verliefd bent is dat niet zo moeilijk, immers ‘Liefde maakt blind.’ Later, wanneer je jezelf meer bewust wordt van de verschillen en er conflicten ontstaan, wordt accepteren en respecteren moeilijker. Je moet dan bereid zijn om kritisch naar jezelf te kijken. Niet iedereen is daartoe bereid. Sommigen gaan liever op zoek naar een nieuwe vonk, een nieuwe vlam.

Zie ook:
een klik met iemand hebben
soulmate
persoonlijkheidsverschil
de onvolmaakte partner
huwelijksmix
ik moet mezelf kunnen zijn
besluiteloos in de liefde
player

streven naar vrijheid

Sinds de val van de Berlijnse Muur in 1989 denken we dat maatschappelijke problemen verdwijnen wanneer iedereen de vrijheid krijgt om zich te ontwikkelen. We dachten zelfs dat andere landen ons automatisch zouden volgen wanneer ze het economische succes van deze vrijheid zouden zien. Terwijl we ons zelfvoldaan wentelden in welvaart ontstonden er echter machtsblokken van landen die, onder de dekmantel van economische vrijheid, met onderdrukking en militaire inzet hun macht en invloedssfeer vergrootten. Om daar tegenwicht aan te bieden hadden we collectief de geestelijke weerbaarheid moeten tonen die voortkomt uit het streven naar vrijheid in plaats van wereldwijd onze individuele welvaart uit te stallen.

Zie ook:
het Westen
hautaine democratie
consumptiemaatschappij
zeventig jaar later
noblesse oblige
barbaars
religie of hedonisme

van losmaken naar loslaten

Je maakt los wat vast zit. In je hersenen liggen gedachten vast die een belemmering vormen voor je aandacht, voor ‘het gericht over iets denken’. Om je aandacht vrij op iets te kunnen richten dien je jezelf te bevrijden van dogma’s. Je kunt dit doen door ze vragenderwijs tot op de bodem te onderzoeken. Hierbij zul je ontdekken dat gedachten vaak gekoppeld zijn aan gevoelens. Door de gevoelens ‘in de ogen en onder ogen te zien’ verliezen ze hun grip op je denken en kun je ze loslaten. Van ‘gericht over iets denken’ verandert aandacht vervolgens in beschouwen. Beschouwen heeft behalve de betekenis ‘oplettend bezien’ ook de overdrachtelijke betekenis ‘jezelf openstellen voor en het tot je door laten dringen van wat de zintuigen kunnen vertalen maar niet kunnen bevatten’. Door jezelf en de wereld te beschouwen wordt kennis inzicht en gevoel liefde.

Zie ook:
los-laten
aandacht
kijken en zien
in de ogen en onder ogen zien
meditatief proces
onzelfzuchtig