Categoriearchief: primaire emotie

Meestal gaan we uit van drie primaire emoties: verstijven, vechten en vluchten. Zelf voeg ik daar altijd nog een vierde aan toe: verbinden ofwel hechten. Maar zijn dit wel emoties of zijn het lichamelijke reacties en is er misschien één primaire emotie die deze lichamelijke reacties opwekt?

leven in angst

Hoe gaan groepen om met angst wanneer ze dagelijks worden geconfronteerd met dreiging en geweld? Als individu hebben we geleerd om gevaren in te schatten en op grond daarvan te vluchten of te vechten. Terwijl ik hierover nadenk, besef ik dat groepen op dezelfde manier reageren. In plaats van op de vlucht te slaan verstoppen sommigen zich echter diep in de kudde waar de kans om op te vallen en te worden aangevallen het kleinst is. Hier in het kalme midden leiden ze een ogenschijnlijk veilig leven.

Wie is er nou eigenlijk bang?

Volgens sommige opiniemakers wordt het debat over terrorisme bepaald door angst. Gedreven door angst kiest het grote publiek volgens hen voor populisten die een simpele en snelle oplossing zeggen te hebben. Je zou, voordat je deze conclusie deelt, moeten onderzoeken óf en hoe je zelf wordt beïnvloed door angst. Een mens reageert op angst door te vechten of te vluchten. Vecht je door te pleiten voor een harde aanpak of vlucht je in een oproep om rustig te blijven? Pas wanneer je je eigen angst en reactie onder ogen hebt gezien heb je recht van spreken en kun je bepalen wat de beste oplossing is, een harde en/of zachte aanpak.

 

geen etiket voor geluk

Bij gevaar worden de primaire emoties, vechten of vluchten, geactiveerd. Vervolgens gaat je denken aan de slag. Het analyseert de gebeurtenis en vergelijkt deze met eerdere gebeurtenissen. Op basis van deze afweging stuurt het denken de emoties bij. Het gebruikt daarvoor mentale etiketten die het aan vroegere gebeurtenissen toekent, zoals: goed en kwaad, oorzaak en gevolg. Het denken plakt overal etiketten op, zelfs op het geluk. Er is echter geen etiket voor geluk. Geluk kan niet worden vergeleken met iets anders. Geluk heeft geen betekenis of zin. Het heeft alleen het nu.

 

vlucht vooruit

Een van de manieren waarop we een crisis te lijf gaan is de vlucht vooruit. De overheid die bij een crisis kiest voor meer regels, de dictator die kiest voor meer onderdrukking. Of om dichter bij huis te blijven, meer argumenten aandragen om je gelijk te halen wanneer je een discussie dreigt te verliezen. Wat we niet doen, is stil blijven staan en de crisis recht in de ogen zien. In plaats daarvan creëren en versterken we een muur van gedachten en gevoelens waarachter we ons verschuilen.

 

primaire angsten

Er zijn twee primaire angsten. De eerste welt op in gevaarlijke situaties. Het is het ijzige, alarmerende gevoel voordat je wegvlucht van een gevaar of voordat je de strijd aangaat. Om het gevaar een volgende keer te vermijden probeert je denken de ontstane situatie te analyseren. Het verbindt oorzaak en gevolg, verleden en toekomst met elkaar. Dit leidt tot een bewustzijn dat niet is gegrondvest in het hier en nu maar in een denkbeeldige wereld. Een bewustzijn dat de dood in zich draagt. Dat verandert en wordt afgebroken door de tijd die het creëert. Dit leidt tot een tweede angst. De angst dit denkbeeldige ik te verliezen.

 

emotie verslaafd

De primaire emoties staan voortdurend klaar om ons uit een gevaarlijke situatie te redden. De staat van paraatheid stijgt zodra we met iets onbekends worden geconfronteerd. Niet iedere onbekende situatie is echter een gevaarlijke situatie. De fysieke spanning wordt in dat geval niet gebruikt. Zij stapelt zich op.

We hebben allerlei manieren om deze spanning kwijt te raken. Zo kunnen we ons fysiek inspannen en ontspannen om haar kwijt te raken. Ook kunnen we de spanning ontkennen door ze te overstemmen met emotionele prikkels, zoals: eten, drinken, lezen, muziek, televisie kijken, bellen, twitteren enz.

Al deze activiteiten confronteren ons met onbekende zaken die op hun beurt ook weer spanningen opwekken waar nieuwe prikkels voor nodig zijn om ze kwijt te raken. Door het grote aanbod van emotionele prikkels belanden we vervolgens in een vicieuze cirkel waar we als verslaafden op zoek zijn naar steeds weer nieuwe prikkels.

stress

Stress is de verzamelnaam voor de fysieke en geestelijke verschijnselen die ontstaan wanneer de primaire emoties vechten, vluchten en verbinden niet tot het gewenste doel leiden: het bezweren van een gevaarlijke situatie. Je raakt daardoor overbelast. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer je prestaties moet leveren die je niet kunt realiseren of wanneer je sociaal wordt afgewezen. De beste manier om met stress om te gaan is het aanpakken van de problemen waar je grip op hebt en de problemen waar je geen grip op hebt te accepteren als een feit. Overigens kan het bepalen of je ergens grip op hebt of dient te accepteren als een feit al reden zijn voor stress.