Categoriearchief: familie

Je familie en met name je ouders drukken een stempel op wie je bent.

culturele erfenis

Het gedachtegoed van onze voorouders en hun vrijheidsstrijd zijn belangrijk voor onze ontwikkeling als individu en voor het ontstaan en voortbestaan van onze democratie. Dit verleden is geen garantie voor de toekomst. Het kan verdampen in heropvoedingskampen zoals in China en in fundamentalistische scholen zoals in Islamitische landen. Om de kracht van het verleden te kunnen blijven benutten zullen we daarom met meer overtuiging dan ooit aan onze kinderen de kernwaarde van de cultuur moeten overdragen: ‘Het ontwikkelen van een vrije wil door middel van zelfreflectie en zelfkritiek.’

Zie ook:
China en Europa
Afghanistan
als ik god was
Socrates
zelfreflectie
zelfkritiek

schelden doet geen pijn

Een van de wijze lessen van mijn ouders was ‘Schelden doet geen pijn.’ Destijds begreep ik dit niet. Schelden deed immers wel pijn, niet fysiek maar emotioneel. Ik voelde me sociaal afgewezen door de scheldwoorden die werden gebruikt. Hoe groot de impact van sociale afwijzing is ben ik pas echt goed gaan begrijpen toen ik me verdiepte in de vraag waarom bepaalde woorden als kwetsend worden ervaren, zoals het woord neger. Het confronteert je met sociale afwijzing die je niet zelf hebt veroorzaakt. Persoonlijk heb ik met onterechte afwijzing leren omgaan door me minder afhankelijk te maken van de goed- en afkeuring van anderen. Hierdoor begrijp ik nu beter wat mijn ouders zeiden ‘Schelden doet geen pijn.’

Zie ook: discriminatie en racisme

kernwaarden in de opvoeding

Welke kernwaarden dienen in je opvoeding te zitten zodat je later geen last hebt van je verleden? Ik kom tot de volgende waarden: Als kind heb je zekerheid en continuïteit nodig. Je moet er bovendien op kunnen vertrouwen dat wat er ook gebeurt of welke fouten je ook maakt er altijd iemand is die van je houdt, die je waardeert en begrip en mededogen met je heeft. Daarnaast moet je de ruimte en tijd krijgen om jezelf te ontwikkelen. Ook moet je in alle vrijheid kunnen leren hoe je door improvisatie en discipline je diepste gedachten en gevoelens kunt vormgeven. Tot slot zul je de mogelijkheid moeten krijgen om je eigen keuzes te maken. Wanneer je door fysiek en/of geestelijk misbruik de toegang tot deze kernwaarden is ontzegd dan kan het jaren duren voordat je de last van je verleden kunt loslaten.

Zie ook:
zelfstandig
straf en schuld
de drie d’s
mijn opvoeding
zekerheid

kernfuncties binnen het gezin

Het gezin als samenlevingsvorm heeft twee kernfuncties, zorg en bescherming. Deze functies zijn gevoelsmatig verankerd in zorgzaamheid en eer. In een traditioneel gezin zijn deze twee functies verdeeld in een rol voor de vrouw als zorgverleenster en een rol voor de man als beschermer en kostverdiener. In een modern gezin overlappen deze twee rollen elkaar. De complexiteit en onduidelijkheid die dit met zich meebrengt heeft het belang van communicatie vergroot. Soms lijkt deze belangrijker te zijn dan liefde.

Zie ook:
jongensdroom
zorgzaam
eergevoel
huwelijksmix
goede bedoelingen

losse eindjes

Nu ik zeventig ben begin ik steeds meer de losse eindjes van mijn persoon te ontleden. Onlangs was mijn perfectionisme aan de beurt. Deze eigenschap wordt sterk bepaald door mijn introverte en analytische aard. Terugkijkend op mijn leven besef ik dat mijn perfectionisme is uitvergroot door gebeurtenissen in het laatste jaar van de lagere school toen ik bij mijn vader in de klas zat. De druk om te presteren was traumatiserend. Ik had als kind geen moment rust, moest altijd presteren en was bang voor zijn oordeel. Ik herinner me hoe ik met trucs probeerde mijn falen te verbergen en hoe ik mijn stinkende best deed om aan zijn strenge eisen en verwachtingen te voldoen. Ik besef nu hoe deze ervaring niet alleen mijn leef- en werkstijl heeft bepaald maar ook het feit dat ik niet van spelletjes houd omdat ik niet tegen mijn verlies kan. In alles wat ik deed streefde ik naar perfectie en was ik bang voor het oordeel van anderen. Dit heeft me niet alleen belast maar ook veel gegeven. De successen in mijn leven zouden er niet zijn geweest zonder mijn streven naar perfectie.

Zie ook: rafels

mijn opvoeding

De opvoeding die ik heb gehad bestaat uit vier lagen. Naast algemene aspecten zoals met twee woorden spreken, niet schelden, elkaar een hand geven na een ruzie en dankjewel zeggen, bevatte de eerste laag vooral tafelmanieren zoals handen boven tafel tijdens het eten, met mes en vork eten, niet met open mond eten, niet met volle mond praten en niet door elkaar heen praten. De tweede laag bevatte levenswijsheden als: ‘Wanneer de ouden spreken zwijgen de jongen’, ‘Waar een wil is, is een weg.’, ‘Wie dreigt mag een klap verwachten.’, ‘Als je iets doet, doe het goed.’ en een rijmpje dat aan de muur hing ‘Wie kwaad wil spreken van mij en de mijnen, die ga naar huis en bezie de zijnen en vindt hij daar dan geen gebreken, hij kome hier en heeft vrij spreken.’ De derde laag werd gevormd door het persoonlijke voorbeeld van mijn ouders, zoals de liefde en zorgzaamheid van mijn moeder en de verbeten inzet van mijn vader. De vierde laag bestond uit alles waarover niet werd gesproken en waarvan ik veronderstelde dat het daarom niet goed was, zoals scheiden en seksualiteit.

Zie ook: kernwaarden in de opvoeding

begrip mededogen en vergeving

Het heeft lang geduurd voordat ik mijn vader kon vergeven voor de harde opvoeding die ik heb gehad. Door me te verdiepen in zijn jeugd, zijn oorlogstrauma en de gevolgen van zijn ziekte, kon ik me inleven in de gevoelens die hij moet hebben gehad. Vervolgens kon ik hem vergeven, het gif van de wrok laten verdampen waardoor ruimte ontstond voor liefde. Door dit proces ben ik ook anders aan gaan kijken tegen mijn eigen trauma’s. Door me te verdiepen in de traumatische gebeurtenissen en door me open te stellen voor het kind dat ik was heb ik mijn schuldgevoel kunnen loslaten.

Zie ook:
doorzetter
mededogen
onze zachte onderbuik
de uitzichtloosheid van het bestaan
vergeven
jezelf vergeven
ontgiften