Categoriearchief: wetenschap

Wetenschap: het scheppen van het weten.

het enige dat ik weet ..

Ondanks al mijn vragen en antwoorden weet ik niet wat de oerknal in beweging heeft gezet of hoe vervolgens helium en waterstof zijn ontstaan en hoe daarin complexe en levende verbindingen ontstonden die zichzelf konden voortplanten. Stel dat het ontstaan van de eerste gassen toeval was. Hoe kan toeval dan tot zo’n samenhangend geheel als het menselijk lichaam hebben geleid? Ook verbaas ik me nog altijd over de cyclus van leven en dood en over de betrekkelijkheid van het mooie en goede in de wereld. Terwijl ik dit schrijf besef ik: Het enige dat ik weet is dat ik niets weet.

Zie ook:
‘Het enige dat ik weet is dat ik niets weet.’
Is god een algoritme?
oerkracht
toeval of niet

 

toekomst

Ik herinner me dat ik als kind vooral vliegtuigen tekende en fabrieken met walmende schoorstenen. Dit paste bij de jaren vijftig toen we sterk geloofden in een toekomst waarin machines het dagelijks leven gemakkelijker zouden maken. In 1970 las ik het boek buitenaardse beschaving van Stefan Denaerde. In dit boek beschrijft hij de planeet Jarga waar automatisering, efficiency, rechtvaardigheid en onzelfzuchtige creativiteit de culturele leidraad vormden. Dit paste bij de toekomstvisie van de jaren zeventig. Ik ben nog altijd geïnteresseerd in wat de toekomst ons brengen zal. Op dit moment richt ik me op de ontwikkeling van het wereldwijde computer netwerk met haar op logaritmes gebaseerde kunstmatige intelligentie. Dit roept vragen op als: Zullen we in de toekomst onze emoties laten bepalen door wiskundige formules? Welke aspecten van onze persoonlijkheid zullen we inleveren om met intelligente robots te kunnen samenleven? Wat zal de invloed zijn van de stortvloed van informatie op ons concentratievermogen en ons empathisch vermogen? Zal het computer netwerk onze spirituele drang versterken of juist verzwakken? Wat de antwoorden ook zullen zijn, één ding is zeker, ze komen naar ons toe.

Zie ook
informatievloedgolf
Wie ben ik?

 

de theorie van alles

Het is de natte droom van veel natuurkundigen om als eerste een theorie te formuleren waarin de vier fundamentele natuurkrachten worden verenigd, de sterke en zwakke kernkracht, de elektromagnetische kracht en de zwaartekracht. Zelfs Einstein is het niet gelukt om deze krachten in één theorie samen te vatten. Dit betekent niet dat het de mens nooit zal lukken. De vraag is of je daarop moet wachten. We hebben dan wel geen theorie van alles maar wel een besef van alles. Een besef dat voor een deel al door de natuurkunde in begrippen en wetten is vertaald zoals in het begrip ruimtetijd. Door je opvattingen over ruimte en tijd los te laten ervaar je dat ruimte en tijd één geheel vormen. Binnen de filosofie stond deze ervaring aan de basis van het pantheïsme, het idee dat geest en stof één zijn, dat het de eigenschappen zijn van een goddelijke substantie die op en door zichzelf bestaat.

Zie ook: de slang die in haar staart bijt

 

scheppend vermogen

Volgens de kwantummechanica beïnvloedt de waarnemer met zijn waarneming de wijze waarop energie zich gedraagt. Dit zie je niet alleen in de natuurkunde maar ook in het dagelijks leven. Zo sturen de beelden die je van je partner hebt je seksuele energie waardoor nieuw leven ontstaat. Onze cultuur en technologie zouden niet bestaan zonder dit scheppend vermogen. Het geeft ons goddelijke mogelijkheden waarmee we de werkelijkheid naar onze hand kunnen zetten. Deze werkelijkheid is echter van onze waarneming afhankelijk en zal met ons als waarnemers vergaan. Wat overblijft is het goddelijk vermogen dat zich eindeloos herschept.

 

Is god een algoritme?

Hoe begon het leven? Begon het met een god die hemel en aarde schiep en zich vervolgens manifesteerde in heilige boeken om zijn schepping bij te sturen? Of ligt het antwoord verscholen in natuurkundige wetten? Begon het leven misschien met een kwantumsprong waarbij energie zich manifesteerde als een deeltje in plaats van als een golf? Maar wat zette het kwantum er dan toe aan om een deeltje te worden? Of kosmologisch gezien, wat bracht het proces van omgekeerde zwaartekracht op gang dat leidde tot het uitdijen van het universum en het mogelijk ontstaan van meerdere universums? Welk algoritme, welke set regels, heeft deze wijzigingen in gang gezet en doen groeien? Is er trouwens maar één algoritme of is er misschien een oneindig aantal algoritmes die verschillende werelden opleveren? Waarom bestaan deze algoritmes, als ze al bestaan? Zijn ze er slechts voor de blijdschap en verwondering van de wiskundige die een nieuwe wetmatigheid ontdekt? Of zijn ze er voor de filosoof om er vragen over te stellen? Zullen deze vragen echter niet tot de conclusie leiden: ‘het enige dat ik weet is dat ik niets weet’? Of zullen we uiteindelijk wel iets weten maar is dat wat we dan weten te vergelijken met het getal pi, de verhouding van een cirkel en haar middellijn, een getal dat een ogenschijnlijke waarde heeft van 3,14 maar dat bij nadere beschouwing een oneindig aantal verschillende getallen achter de komma blijkt te hebben?

Zie ook: het enige dat ik weet ..

 

entropie

Entropie is de theorie in de chemische thermodynamica dat elk geordend system uiteindelijk zal overgaan in een wanordelijk system. Bijvoorbeeld, in ijs hebben moleculen een vaste plaats maar bewegen zich wanordelijk wanneer het ijs smelt. Een van de theorieën over het einde van het universum is dat ook het universum dit lot zal ondergaan. De vraag die me bezighoudt is: Geldt dit ook voor de cultuur? Zal met het verbreken van normen en waarden uiteindelijk de hele cultuur tot wanorde vervallen? Stel dat dit waar is: Moeten we daar dan treurig om zijn? Of zal uiteindelijk blijken dat wanorde wordt gevolgd door orde zoals orde wordt gevolgd door wanorde? Ontdek het antwoord na de wanorde die nu door deze column bij je is ontstaan.

 

wetenschap en spiritualiteit

Volgens het materialistisch determinisme worden onze geestelijke processen bepaald door neurobiologische wetmatigheden. Uit hersenscans blijkt bijvoorbeeld dat voordat je besluit iets op te pakken er al onbewuste emotionele signalen in je hersenen zijn die aangeven dat je dit gaat doen. Dit is een voorbeeld van hoe wetenschappers de mens determineren, ontleden in feiten en processen. Deze technische  benadering roept weerstand op bij spirituele zoekers. Door hun weerstand zien ze niet wat hen bindt met wetenschappers. Het hoogste doel van de wetenschap is een theorie die alle wetenschappelijke inzichten met elkaar verbindt, ‘the theory of everything’. De spirituele zoeker is op zijn beurt op zoek naar inzicht in en verbondenheid met het zijn. De spirituele zoeker en de wetenschapper lopen beiden het risico dat ze blijven steken in details. Beiden ontdekken ook, wanneer ze blijven zoeken en de details weten los te laten, hoe alles met elkaar is verbonden in één samenhangend geheel.