Categoriearchief: kunst en wetenschap

Columns over kunst en wetenschap.

episch

Het bijvoeglijk naamwoord episch is afgeleid van epos ‘een groots en verhalend heroïsch gedicht’. De Nightwish klassieker Ghost Love Score is een muzikaal epos. Het episch karakter zit niet alleen in de tekst, compositie en presentatie maar ook in de professionaliteit en passie van de bandleden en in de veelzijdigheid van de zangeres Floor Jansen. Zij laat naadloos borststem en hoofdstem in elkaar overlopen, verbindt moeiteloos opera en metal rock met elkaar. Samen met de band en met het publiek bereikt zij na tien minuten de apotheose van dit indrukwekkende nummer.

Zie ook:
epos
Jakobsladder

Nog enkele nummers van Nightwish:
The Poet and the Pendulum
Storytime
The greatest Show on Earth

epos

Een epos is een lang gedicht met een vast metrum van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen. Het vertelt het verhaal van een held die gedurende een avontuurlijke reis voor grote uitdagingen komt te staan. Vaak is de reis een metafoor voor een zoektocht naar wijsheid.

Ook mijn leven heeft een metrum. Periodes die in de tijd gebeiteld lijken te zijn en periodes die zich aan de tijd onttrekken, hoogtepunten en dieptepunten. Wat de wendingen in mijn levensverhaal ook zijn, ik ga door met mijn queeste, mijn zoektocht naar wijsheid.

Zie ook:
episch
man-vrouw epos

levensdoel

Doel van leven is overleven en voortplanten. Naast deze fysieke doelen hebben we als mens ook geestelijke doelen met activiteiten als kunst en filosofie. Wat willen we met deze activiteiten bereiken? Sommigen kiezen voor een geestelijk doel omdat ze er aanzien mee hopen te verwerven. Anderen kiezen voor het creatieve plezier dat ze eraan beleven. Deze laatste groep probeert door middel van creativiteit de fysieke grens van het leven op te rekken naar dimensies buiten ruimte en tijd. Alhoewel zij het bestaan van deze dimensies niet kunnen bewijzen, kunnen ze je deze soms wel laten ervaren. Wanneer dit gebeurt besef je dat leven meer is dan overleven en voortplanten.

krassen

Wonderlijk! Een kras op een nieuwe auto roept heftiger gevoelens bij me op dan op een tien jaar oude auto. Mijn moeder vond het vreselijk wanneer een van haar kinderen een litteken kreeg of een tatoeage zou laten zetten, want “Jullie waren allemaal zo mooi en gaaf bij jullie geboorte.” Waarom heb ik moeite met krassen op een nieuwe auto? Meen ik net als mijn moeder een beeld van de volmaaktheid te zien en probeer ik dit beeld vast te houden? Waarom accepteer ik niet de betrekkelijkheid van mijn beeld? Is het niet de aard van het leven dat het zowel ongeschonden als bekrast is?

gevoelens die blijven

Terwijl ik bezig ben in de tuin vraag ik me af of mijn spirituele beleving dezelfde is als die van de mensen die hier vroeger leefden. Voor een antwoord op deze vraag zou ik me kunnen verdiepen in oude verhalen. Helaas zijn de meeste verhalen ongeschikt. Te veel generaties hebben er veranderingen in aangebracht en te vaak is de betekenis van woorden en zinnen veranderd. Ik richt mijn aandacht daarom op wat ik zelf voel. Vermoeid van het bukken strek ik mijn rug, kijk naar de takken boven me en geniet van de zon die op de bladeren schijnt en van het ruisen van de wind. Het is dit tijdloos genieten dat me verbindt met de mensen die voor mij leefden.

Zie ook:
bodemloos
onveranderlijk

het doel heiligt de middelen

De uitdrukking ‘het doel heiligt de middelen’ blijkt een bredere betekenis en een grotere impact te hebben dan ik dacht. Moslim extremisten die moord verheerlijken om hun geloof aan anderen op te kunnen leggen. Christenen die het gedrag van Trump goedpraten omdat hij hen helpt hun geloof in de wet te verankeren. Doordat deze extremisten en fundamentalisten middel en doel aan elkaar koppelen lijkt het alsof een middel altijd ten dienste staat van een doel. Niets is minder waar. Wat voor veel mensen een middel is, bijvoorbeeld woord en beeld, verheffen veel kunstenaars tot doel. Door zich in het middel te verdiepen krijgt de kunstenaar verhelderende inzichten en gevoelens, beleeft hij een moment van verlichting. De niet-reactieve aandacht die hij hiervoor nodig heeft is voor extremisten en fundamentalisten teveel gevraagd. Zij kiezen liever voor de gemakkelijke weg van een ogenschijnlijk betekenisvol verband tussen middel en doel. Dit heiligt niet hun geest maar ontheiligt hem.

Zie ook: heiligen

godsbeeld

Voor onze voorouders waren de beelden en gedachten die spontaan in de hersenen opwellen een teken van goden en demonen. Later concludeerden filosofen op basis van zelfreflectie dat we zelf deze gedachten en beelden creëren. Met onze huidige kennis van de hersenen kunnen we deze conclusie verder aanscherpen. De hersenen zoeken voortdurend naar verbanden in de informatie die via de zintuigen wordt ontvangen en zetten deze om in gedachten en beelden. Ook de beelden van goden en demonen zijn een product van de hersenen. Door ze los te laten ontdek je het ware goddelijke dat het bevattingsvermogen van de hersenen overstijgt.

Zie ook:
waarheid
Hoe waar is de waarheid?