Categoriearchief: kunst en wetenschap

Columns over kunst, denken, filosofie en neurobiologie.

gezwam

Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die mijn columns gezwam vinden. Ik geef toe dat wat ik schrijf geen wetenschap is in de moderne betekenis van het woord, harde kennis gebaseerd op empirisch onderzoek. Ik ga in mijn columns uit van de etymologische betekenis van het woord wetenschap, de aard van het weten. Hoe meer ik me in het weten verdiep, hoe meer ik me bewust word van de verwantschap tussen spiritualiteit en weten. Spiritualiteit stamt van het Latijnse ‘spiritus’ wat ‘geest, ziel, adem’ betekent. De ziel voorziet het weten van adem. De ziel is net als de longen sponsachtig, ze trekt zich terug wanneer je er druk op uitoefent. Zullen degenen die mijn columns gezwam vinden, beseffen dat het woord gezwam verwant is aan het Hoogduitse woord schwammig ‘sponsachtig’?

Zie ook: spiritualiteit

natuur en cultuur

Kijk je naar de natuur dan zie je gebogen lijnen. Van oudsher associëren we deze met vruchtbaarheid, zie de Venus van Willendorf. In de loop van de tijd creëerden we naast de natuur een eigen cultuur. Het lijnenspel werd elegant, ingetogen, zelfbewust en persoonlijk, zoals in de Griekse beeldhouwkunst. De mooiste beeldhouwwerken waren die waarin cultuur en natuur elkaar ondersteunden, zoals in de Venus van Milo. De natuurlijke houding van heup en schouders ondersteunt de intieme glooiingen van het torso, zoals in een goed schilderij de compositie het handschrift van de schilder ondersteunt.

Zie ook:
Venus van Milo
de kus

conceptuele kunst

Voor een conceptueel kunstenaar is het concept achter het product belangrijker dan de esthetische en technische realisatie. Het concept, de gedachte, krijgt waarde in de voorstelling die de toeschouwer ervan maakt. Het product zelf heeft geen waarde, hoe mooi het ook is uitgevoerd. Dit uitgangspunt van de conceptuele kunst geldt ook voor mijn columns.

Zie ook:
er is meer
in den beginne
mijn concept van zoeken

orde en chaos

Er is een vraag die me achtervolgt: Zijn wij het resultaat van natuurkundige en wiskundige wetmatigheden? Hoe verder de wetenschap doordringt in het ontstaan van het heelal, hoe meer wetmatigheden ze ontdekt. Stel dat deze wetmatigheden werkelijk de grondslag vormen van ons bestaan. Wat is dan hun oorsprong? Is dat god? Is god de ultieme natuurkundige en wiskundige? Of zijn de wetmatigheden toeval? Maar zit er ook in toeval niet een wetmatigheid? Dien ik zoals een natuurkundige visie luidt er vanuit te gaan dat het heelal vanuit orde begon en in chaos uiteen zal vallen? Waarom blijf ik dan nog naar antwoorden zoeken terwijl iedere orde uiteindelijk toch in chaos uiteen zal vallen? Waarom accepteer ik niet wat mijn spirituele bewustzijn zegt, dat orde en chaos twee kanten van één medaille zijn?

Zie ook:
structuur
toeval of niet
het enige dat ik weet
entropie
Is god een algoritme?

de bron van mijn kracht

Waar ligt toch de bron van mijn kracht? Ontspringt ze in mijn reptielenbrein dat mij met het genotshormoon dopamine verleidt om te overleven, mijn grenzen te verleggen? Of ligt ze in mijn zoogdierenbrein dat mij met het knuffelhormoon oxytocine verleidt om mezelf aan anderen te hechten, mijn leven met hen te delen? Of ligt de bron in mijn rationele brein waar ik met mijn vrije wil de krachten van het reptielenbrein en zoogdierenbrein samensmeedt tot een nieuwe kracht? Of ben ik via mijn brein aangesloten op een kosmische energie die mijn brein gebruikt om zichzelf te manifesteren?

hopeloze romantici

Veel mensen zijn hopeloze romantici die hopen op een leven vol liefde, gezondheid en geluk. Ze beseffen niet hoe saai zo’n leven is, een leven dat slechts bestaat uit mooi en goed. Zijn het immers niet juist het lelijke en slechte die zorgen voor contrast, voor diepte van het mooie en goede? Het leven is een spel van gezonde en minder gezonde momenten, van liefde en liefdeloosheid, van geluk en lijden. Het accepteren van deze tegenstellingen opent de weg naar een bewustzijn dat iedere hoop op geluk overbodig maakt.

Zie ook:
romantiek
romantische liefde
romantisch verlangen

losgelaten of losgeslagen

Mijn voortuin is opnieuw ingericht. Zelf heb ik niets hoeven doen maar ik voelde me toch gespannen. Toen alles klaar was heb ik anderhalf uur geslapen, zo moe was ik. Vervolgens heb ik samen met mijn vrouw een fles wijn opengemaakt en leeggedronken waarna de spanning was verdwenen. Dit roept een vraag bij me op. Was de spanning verdwenen omdat ik blij was met het resultaat, omdat ik had geslapen of kwam het door de wijn? Met andere woorden, had ik de spanning losgelaten of was ik losgeslagen door de wijn? Nu, enkele dagen later, ken ik het antwoord. De wijn in combinatie met de blijdschap over het resultaat en over het feit dat de tuin klaar was maakten dat ik me kon ontspannen. Mijn verlangen naar volmaaktheid en het verlangen om grip te houden op het proces hadden mij uitgeput.