Categoriearchief: normen

Reikt de betekenis van norm verder dan ‘sociale richtsnoer’ en ‘productienorm’?

achtervoegsel -loos

De betekenis van het achtervoegsel -loos is ‘zonder’ zoals in machteloos. Ik heb soms het gevoel dat ik machteloos sta tegenover de gevolgen van mijn ziekte, de pandemie en het verlies van democratische waarden in de wereld. Desondanks ontstaat er binnen mezelf iets bijzonders. Bijzonder omdat zonder de ballast van het verlangen naar macht, naar invloed en controle, er ongewone mogelijkheden ontstaan. Ongewoon stamt van het werkwoord wennen. Doordat ik verlies wat ik gewend was ontstaat ruimte voor nieuwe gebeurtenissen en ervaringen.

ik en/of wij

Ik heb het niet zo op groepen. Waar ik vooral moeite mee heb zijn mensen die hun individualiteit opgeven en zich blind overgeven aan de normen en waarden van een groep zoals die van een sekte. Dit betekent niet dat ik het individu boven de groep plaats. De wereld is als een ouderwetse weegschaal. Ik en wij staan ieder aan één kant van de weegschaal. Slechts in het midden vind je hun echte waarde. Deze ontdek je door het gewicht los te laten dat je aan je persoonlijke identiteit en aan je groepsidentiteit hecht. Wanneer je dit doet besef je dat je in je leven niet dient te kiezen voor ik óf wij maar voor ik én wij, dat je twee verantwoordelijkheden hebt. In de wisselwerking tussen deze verantwoordelijkheden ervaar je de spirituele aard van ik en wij.

Zie ook:
antidogmatisch
medeverantwoordelijk

democratische waarden en voorwaarden

Een democratie houdt op te bestaan wanneer ze haar innerlijke beschaving verliest die bestaat uit met elkaar gedeelde waarden als: vrijheid, gelijkheid, verdraagzaamheid, zeggenschap, inclusief denken en de bereidheid compromissen te sluiten. De overheid dient deze waarden te beschermen. Hiervoor dient zij aan de volgende voorwaarden te voldoen: openheid, toegankelijkheid, vrije verkiezingen, scheiding van kerk en staat en scheiding van wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht. Ook dient zij ruimte en bescherming te bieden aan onafhankelijke kennisontwikkeling en waarheidsvinding. Wanneer een democratie deze waarden en voorwaarden laat verslappen wordt zij een prooi van graaiers, narcisten en machtswellustelingen.

Zie ook:
inclusief denken
de ondergang van onze democratie

waar ik me zorgen over maak

Weet je waar ik me zorgen over maak? Over de escalatie van geweld. De meeste mensen hebben grip op hun leven doordat ze zich laten leiden door sociale normen en waarden. Wanneer deze door maatschappelijke onzekerheid verdwijnen groeit de kans dat ze grip proberen te krijgen via geweld. In eerste instantie zullen ze zich verbaal verzetten tegen alles wat zeker lijkt voor anderen maar hen niet meer overtuigt. De kracht die ze daarbij ervaren wekt het verlangen op naar meer. Door zich samen met geestverwanten te verzetten en het verzet te voorzien van een verklaring, groeit de gemeenschappelijke kracht die maakt dat ze zich superieur gaan voelen. Verheven boven anderen menen ze vervolgens geweld te mogen gebruiken om de groep te beschermen en te versterken. Dit roept bij sommigen het verlangen op naar de kick van het geweld, de ‘thrill to kill’.

nationale spaarpot

We zullen de komende maanden onze nationale spaarpot moeten aanspreken. Ik denk niet alleen aan het laten oplopen van de staatsschuld die we in de afgelopen jaren hebben verlaagd om periodes als deze te kunnen overbruggen maar ook aan de geestelijke buffer die we in de afgelopen decennia hebben opgebouwd. Bij de geestelijke buffer denk ik aan de gevoelens van opwinding, dankbaarheid en trots die ik ervaar wanneer ik zie hoe betrokken en planmatig politie, brandweer en zorgpersoneel op crisissituaties reageren. Zij zijn voor mij het voorbeeld voor hoe iedereen bij een crisis dient te reageren: gewetensvol, zorgzaam en rationeel.

het einde der tijden

We laten ons nog altijd leiden door machtshonger en angst. Onze liefde en ons denken zouden dit moeten compenseren. De liefde leggen we echter in handen van politici en ons denken vertrouwen we toe aan digitale logaritmes. Dit verkleint de rol van het individuele geweten en vergroot de kans dat we de controle over onszelf verliezen. Stel dat dit zo is, om het zwaar aan te zetten dat het einde der tijden is aangebroken, dat we aan deze zwaktes ten onder zullen gaan. Moet ik daar dan treurig om zijn? Nee, de evolutie heeft geleerd dat het leven doorgaat. Misschien niet in de huidige vorm maar dan toch in een nieuwe vorm. De mens is evolutionair niet het hoogst bereikbare. Het leven zoekt steeds naar nieuwe vormen en laat minder levensvatbare vormen los.

Zie ook:
klimaatverandering

Ten onder aan ons succes?
gewetenloze maatschappij

moraliserend

We vinden het prima wanneer iemand een sfeerbeeld schetst waarin we onze eigen gedachten en gevoelens kunnen spiegelen maar we willen geen morele conclusies opgedrongen krijgen. Degenen die dat doen, noemen we moraliserend. Hoe zit dat bij mij? Ben ik moraliserend? Een moraliserend persoon meent dat zijn standpunten een absolute waarde hebben. Mijn standpunten hebben geen absolute waarde. Je dient ze te plaatsen binnen de context van mijn persoon en van de maatschappij waarin ik leef. Binnen deze context hebben ze een relatieve, waarde. Ze krijgen een absolute waarde wanneer je de context oneindig groot maakt.

Zie ook:
ik ben oké, jij bent oké
ethisch reveil
schaamteloos