Categoriearchief: dogma

Dogma’s, bron van veel lijden.

schuivende panelen

Je beeld van de werkelijkheid bestaat uit twee lagen. De eerste laag wordt gevormd door wat je met je zintuigen waarneemt. De tweede laag bestaat uit de conclusies die je hieruit trekt. Deze tweede laag bevat niet alleen lichtvoetige interpretaties van de werkelijkheid maar ook loodzware, beklemmende oordelen en dogma’s. De twee lagen schuiven als houten panelen over elkaar. Soms ontstaan er gaten in de panelen. De gaten in het eerste paneel ontstaan wanneer je de wereld ontspannen en aandachtig observeert. De gaten in het tweede paneel ontstaan wanneer je de conclusies over wat je waarneemt loslaat. Zodra vervolgens twee gaten over elkaar heen vallen doorzie je niet alleen jezelf maar krijg je ook een dieper inzicht in andere mensen en situaties.

 

stokpaardjes

We hebben allemaal opvattingen die aan ons kleven. Opvattingen waar we in een cirkeltje omheen draaien als een kind dat met zijn stokpaardje rondjes rent in de woonkamer. We weten dat er andere opvattingen zijn maar staan eigenlijk alleen open voor gedachten die bestaande opvattingen bevestigen. Het zijn niet alleen opvattingen waar we ons aan vastklemmen. Ons karakter is misschien wel ons meest geliefde stokpaardje. Een chaotisch persoon voelt zich aangetrokken tot mensen die buiten de lijntjes kleuren. Een direct persoon waardeert vooral de besluitvaardigheid van anderen. Al deze stokpaardjes bieden niet alleen zekerheid maar zijn ook een belemmering voor een open geest, voor weten en voelen.

 

opgeslokt door een sekte

We lopen allemaal het risico te worden opgeslokt door sektes waarin we antwoorden zoeken op vragen als: Wie ben ik? en Waarom leef ik? Een sekte is niet altijd een grote groep mensen met een spiritueel leider die hen hersenspoelt en isoleert. Ook twee personen kunnen samen een sekte vormen waarbij de een de ander hersenspoelt en isoleert. Gelukkig ben ik nooit opgeslokt door een sekte. Ik ben gelukkig ook geen spiritueel leider. Ik moet er niet aan denken dat iemand zijn zelfreflectie en zelfkritiek loslaat om mij te volgen. Het feit dat ik geen kant en klare antwoorden heb maakt mij sowieso ongeschikt voor de rol van spiritueel leider. Als ik al een leider zou zijn dan heb ik maar één boodschap: zoek antwoorden en wanneer je ze vindt, laat ze los. Hierdoor vind je niet alleen het echte antwoord op je vragen maar voorkom je ook dat je een sektelid of sekteleider wordt.

 

principieel

Ik heb moeite met principiële mensen. Met personen die hun handelen baseren op een onwrikbare overtuiging. Er zijn verschillende redenen waarom ik moeite met hen heb. Waar ik bijvoorbeeld moeite mee heb is de reden waarom sommigen voor een principe kiezen. De een kiest voor een principe om niet verder na te hoeven denken. Een ander voelt zich op grond van zijn principes verheven boven anderen. Ik heb er ook moeite mee wanneer principiële personen niet bereid zijn een compromis te sluiten of wanneer ze hun principes aan anderen proberen op te dringen. Dit betekent niet dat ik tegen principes ben. Ik heb zelf ook principes. Ik wil bijvoorbeeld mijn geluk niet baseren op het ongeluk van anderen. Hoe ik ook probeer te leven naar mijn principes, ik kan gelukkig ook glimlachen om mezelf, met name op de momenten dat ik de betrekkelijkheid van mijn principes inzie.

 

bevrijdende lach

Veel gelovigen hebben moeite met humor. Het relativerende karakter van humor botst met de dogmatische aspecten van hun godsdienst. Humor haalt deze onderuit. Hierdoor dreigt het religieuze gebouw in te storten waarin ze zichzelf veilig waanden. Een spirituele zoeker reageert anders. Humor bevrijdt hem van wat vaste proporties heeft aangenomen in zijn geest, van dogma’s, macht, spanning enz. Echte spirituele zoekers zijn meesters in zelfspot, lachen om wat zeker lijkt, soms met een aanstekelijke lach maar vaker nog met een glimlach.

 

vrijheid

Het achtervoegsel -heid in het begrip vrijheid geeft een toestand weer. Vrijheid is iets waarvan we doen alsof het een blijvende toestand is. Vrijheid is niet vanzelfsprekend. Het is iets waarvoor in de loop van de tijd ruim baan is gemaakt door mensen die kozen voor de rede zoals de Griekse filosofen 2500 jaar geleden en de verlichte denkers vanaf 1650. In al deze eeuwen namen we, door de rede centraal te stellen, afscheid van het dogmatisch geloof in de autoriteit van kerk en vorst. Langzaam maar zeker dringen de dogmatici echter onze wereld weer binnen. Ik vraag me af of we ons bewust genoeg zijn van het belang van de rede om de vrijheid te beschermen tegen deze religieuze dogmatici en politieke heersers. Of we de vrijheid niet zullen verkwanselen door de rede te laten verzanden in redelijkheid.

 

een nieuw religieus bewustzijn

Zoals in een eerdere column al aangegeven maak ik me zorgen over de immigratie van godsdienstige dogmatici. Vanochtend dacht ik: We hebben een tegengeluid nodig, een nieuw religieus bewustzijn. Een bewustzijn dat niet verankerd is in de diensten die je verleent aan een denkbeeldige god maar dat gegrond is in het besef van de diepere waarde van het dagelijks leven. Helaas kun je hier geen naam aan geven. Iedere vorm waarin je het giet leidt uiteindelijk tot tweedracht, machtsstrijd en persoonlijke strijd. Wanneer ik dan ook spreek van ‘een nieuw religieus bewustzijn’ zou ik, beginnend met het woord ‘een’, elk woord moeten weglaten totdat er niets overblijft dat zou kunnen uitgroeien tot een dogma. Het enige dat ik kan doen is luid en duidelijk laten horen hoe zelfreflectie en kritisch denken ruimte scheppen voor steeds weer nieuwe momenten van geestelijke vrijheid en spiritualiteit.

Zie ook:
religie geen godsdienst
vluchtelingenprobleem
antidogmatisch
de antidogmatische partij