Categoriearchief: denken in tegenstellingen

We denken in tegenstellingen. Het is de kunst om boven deze tegenstellingen uit te stijgen. In deze subcategorie vind je columns waarin een aantal tegenstellingen worden benoemd. Hoe je met deze tegenstellingen omgaat lees je niet alleen hier maar ook in diverse andere categorieën.

discriminatie en racisme

Discriminatie ‘ongelijke behandeling’ stamt van het Latijnse discriminare ‘scheiden, onderscheiden’. Racisme is de doctrine dat menselijke eigenschappen worden bepaald door ras of afstamming. Een ras is een groep mensen die gekenmerkt wordt door biologische eigenschappen. Rassendiscriminatie is onderscheid maken tussen mensen op grond van ras of afstamming en hen op grond daarvan anders behandelen dan anderen.

Er is iets dat mij irriteert in het discriminatie en racisme debat. Om vast te kunnen stellen wat mij irriteert heb ik eerst de betekenis van de meest gebruikte begrippen vastgesteld. Daarna heb ik mijn irritatie onderzocht. Wat mij irriteert is dat er in de discussie weinig aandacht is voor de vraag waarom we onderscheid maken tussen mensen. Ik kom tot vier belangrijke redenen. We zijn als dier voortdurend alert op alles wat afwijkt van het normale omdat het gevaarlijk zou kunnen zijn. De tweede reden is dat we ons beter willen voelen dan anderen. Dit superioriteitsgevoel creëert een mantel van zekerheid waarin we ons veilig voelen. De derde reden is dat we graag bij een groep willen horen. Om de groepsband te versterken dehumaniseren we andere groepen door ze een etiket op te plakken. De vierde reden is dat ‘zwart-wit’ denken minder moeite kost en gemakkelijker is dan zelfreflectie en zelfkritiek. Terwijl ik hierbij stil sta denk ik aan de momenten dat ik zelf gediscrimineerd ben. Op de lagere school werd ik buitengesloten omdat ik het zoontje was van de hoofdonderwijzer. Op de middelbare school omdat ik geen atleet was. Nadenkend over hoe er op mij werd gereageerd besef ik dat er veel discriminatie en racisme verborgen zit in scheldwoorden als: rooie, zwartje, dom blondje, schele, nerd, manke, lange, vetzak, stijve hark, flikker, boerenkinkel, doos, hockeytrut, krielkip, mongool, sambalvreter, spleetoog, pukkelbek, schijtluis, snotaap, zenuwlijer.

Zie ook:
racistisch geweld
de mens is van nature goed
historische verantwoordelijkheid

de mens is van nature goed

We zijn als dier voortdurend alert op gevaar, op alles wat slecht voor ons kan aflopen, op alles wat afwijkt van het normale. Hierdoor verliezen we de ware aard van het normale uit het oog. Het normale is goed. Ook de mens is van nature goed. Dit neemt niet weg dat het goede het soms verliest van de angst voor gevaar. De angst die ons in paniek doet vluchten en anderen onder de voet doet lopen. De angst die het roofdier tot leven wekt dat denkt dat de aanval de beste verdediging is. De angst die onze hebzucht voedt en anderen laat verhongeren. De angst die de tegenstellingen in ons aanwakkert waardoor we anderen discrimineren en onderdrukken. De angst die ons echter ook in elkaars armen drijft en elkaar doet helpen en troosten.

Zie ook:
absurd
kijkersfile
discriminatie en racisme

tweeledig

Het antwoord op de vraag ‘Waarom is er lijden in de wereld?’ is even eenvoudig als logisch: Je hebt lijden nodig om te weten wat het is om te leven zonder lijden. Je weet niet wat liefde is wanneer je geen voorbeelden van liefde en liefdeloosheid hebt gekend. Wees daarom blij dat het leven je confronteert met beide zijden van de medaille. Wil je een stap verder gaan en de diepere waarde van deze tweeledigheid ontdekken? Wil je weten wat beide zijden van de medaille met elkaar verbindt? Richt je aandacht dan op de smalle rand, daar waar tegenstellingen elkaar ontmoeten en met elkaar zijn verbonden.

retraite

Het belangrijkste argument voor de lockdown is voorkomen dat mensen met een zwakke gezondheid besmet raken met het coronavirus. Na de lockdown zullen we hier een hoge prijs voor betalen: een sterk gegroeide staatsschuld, werkloosheid, verminderde welvaart, stress, wachtlijsten in de zorg en een door dit alles kortere levensverwachting. Tezamen met het verlies van vrijheid zijn dit tegenargumenten voor een lockdown. Helaas kan het openbare debat hierover nu niet worden gevoerd. Het zou verzanden in een polariserende en emotionele discussie over vragen als: Kies je voor jezelf of voor elkaar? Weegt de winst van levensjaren die we nu in de zorg realiseren op tegen het verlies van levensjaren in de toekomst door de gevolgen van de lockdown? Ook al kun je het openbare debat niet voeren, je kunt wel proberen deze en andere kritische vragen voor jezelf te beantwoorden. Zie de lockdown als een retraite waarin je jezelf afzondert van de buitenwereld om je te kunnen richten op spiritueel zelfonderzoek.

Zie ook:
lockdown
totale lockdown
componist
Hoe overleven we de coronacrisis?

apocalyps

Een apocalyps was in het oude testament een goddelijke openbaring aan een profeet. De zwaarbeladen betekenis die we er tegenwoordig aan geven komt voort uit de Openbaring van Johannes. In dit laatste boek van het nieuwe testament beschrijft Johannes het einde der tijden waarin god de goede mens beloont en de slechte mens bestraft. Het boek is ontstaan in een tijd waarin christenen werden vervolgd. Dit heeft ongetwijfeld bij de een kwaad bloed gezet en bij een ander tot wanhoop geleid. In plaats van deze gevoelens te herkennen en erkennen projecteerde Johannes ze op een zwart-wit beeld van het goddelijke. Wanneer hij in plaats daarvan de christelijke visie van mededogen had toegepast dan had het boek niet het karakter van een doemscenario gekregen maar was het de getuigenis geworden van een goddelijke visie die goed en kwaad met elkaar verbindt.

Zie ook:
doemdenker
schuld en boete

levenswiel

Het wiel is een veelgebruikt spiritueel symbool. In een simpele vorm is het de illustratie van de cyclus van vreugde en verdriet. Zolang deze tegenpolen elkaar afwisselen is er lijden omdat je verlangt naar vreugde en je afzet tegen verdriet. Pas wanneer je inzicht krijgt in de natuurlijke afwisseling van vreugde en verdriet en het lijden met mededogen tegemoet treedt, bevrijd je jezelf uit de omwentelingen van het wiel en verplaatst je bewustzijn zich naar de as van het wiel, daar waar de energie zetelt die het levenswiel in beweging houdt.

Zie ook:
Boeddha
cirkel

over de doden niets dan goeds

Ik heb verschillende documentaires gezien over moordenaars. Wat me opvalt is dat over de slachtoffers vaak niets dan goeds wordt verteld. Maar zij zullen toch ook wel op zijn minst irritante karaktertrekken hebben gehad? Waarom worden deze niet genoemd? Willen de documentairemakers de moordenaars extra slecht laten overkomen door het contrast met de ‘goeden’ te versterken? Komen ze tegemoet aan de zwart-wit behoefte van de kijker die een illusie in stand probeert te houden waarin de goeden recht hebben op een plaats in de hemel en de slechteriken gedoemd zijn tot een plaats in de hel?

Zie ook:
grijstinten
troost