Categoriearchief: denken in tegenstellingen

We denken in tegenstellingen. Het is de kunst om boven deze tegenstellingen uit te stijgen. In deze subcategorie vind je columns waarin een aantal tegenstellingen worden benoemd. Hoe je met deze tegenstellingen omgaat lees je niet alleen hier maar ook in diverse andere categorieën.

ik hou niet van discussies waar ..

Ik hou niet van discussies waar mensen elkaar vliegen afvangen, niet ter zake doende standpunten naar voren brengen, emotioneel overdrijven, feiten verdraaien en elkaar niet laten uitpraten. Wat ik in deze discussies mis is het doorvragen op standpunten en emoties. Om te kunnen doorvragen dien je als vragensteller je ego los te laten en je de kunst van het doorvragen eigen te maken. Er zijn maar weinig mensen die hiertoe bereid zijn. De meesten nemen liever deel aan de strijd of zijn toehoorder.

Zie ook: discussie

smeltkroes

Bang voor onzekerheid hechten we ons aan alles wat een gevoel van zekerheid geeft, zoals cultuur, godsdienst en tradities. Zekerheden die ons opsluiten in een bubbel van eigenwaan en die ertoe leiden dat we onszelf moreel superieur voelen. Het is dit superioriteitsgevoel waartegen ik me sinds mijn jeugd verzet. Niet door me tegen personen te keren maar door me te verdiepen in hun zekerheden. In de smeltroes van zekerheden ontdekte ik vervolgens de rijkdom van de onzekerheid, van mogelijkheden in plaats van feiten, van ideeën in plaats van standpunten, van vragen in plaats van antwoorden, van verbinding in plaats van tegenstelling.

Zie ook: mogelijkheden

dualisme

Ik twijfel of we meer dualisme moeten willen in de Tweede Kamer, een duidelijker scheiding tussen het Kabinet dat regeert en de Tweede Kamer die controleert. We hebben al instituten zoals de Eerste Kamer en de Ombudsman om de wetgevende macht van het Kabinet en de macht van uitvoeringsinstanties te controleren.

Ik ben er voorstander van dat we hun controlerende macht versterken. Bijvoorbeeld door de Eerste Kamer niet alleen nieuwe wetten te laten toetsen aan bestaande wetten maar ook aan normen van billijkheid en redelijkheid en niet aan eigen politieke standpunten. We zouden ook de reacties van klokkenluiders binnen de overheid beschikbaar moeten stellen aan een organisatie die breder is en meer bevoegdheden heeft dan de Ombudsman.

Waarom? In tegenstelling tot veel andere landen hebben we in Nederland een brede volksvertegenwoordiging, verdeeld over een groot aantal politieke partijen. Dit heeft een cultuur doen ontstaan waarin coalitie en oppositie gedwongen zijn compromissen te sluiten. Wanneer we kiezen voor meer dualisme zal dat de politieke cultuur verharden met als gevolg polarisatie en minder bereidheid compromissen te sluiten.

Zie ook:
frauderende politici
polarisatie
principieel
Het einde van de democratie?

krimpende wereld

Ik heb me altijd verantwoordelijk gevoeld voor de wereld om me heen. Ik zocht antwoorden op levensvragen en deelde de antwoorden die ik vond met anderen. Dit verantwoordelijkheidsgevoel neemt af. Ik zoek en vind nog wel antwoorden maar sluit me af voor zwart-wit discussies waarin de drang naar nuancering en verdieping ontbreekt. Het gevolg is dat mijn wereld krimpt. Het is de prijs die ik bereid ben te betalen omdat ik merk dat met het krimpen van de ene wereld zich een andere wereld voor me opent. Een wereld waarin ik de vanzelfsprekendheid van zwart-wit standpunten begrijp en waar ik geen antwoorden hoef te geven omdat ze besloten liggen in begrip en mededogen.

Zie ook:
zoek het allemaal zelf maar uit
plattegrond

insluiten

Op zoek naar geestelijke bevrijding sluiten velen zich af voor gedachten en gevoelens die de bevrijding in de weg staan. Sekteleden sluiten zich zelfs af voor familie en vrienden. Door je af te sluiten voor gedachten en gevoelens breng je de bevrijding niet dichterbij maar word je de gevangene van jezelf. Om dit te voorkomen dien je jezelf niet af te sluiten voor gedachten en gevoelens maar ze in te sluiten door ze met begrip en mededogen te beschouwen. Dit betekent niet dat je maatschappelijk alle gedachten en emoties moet accepteren. Je kunt ze met begrip en mededogen beschouwen en ze tegelijkertijd maatschappelijk afwijzen.

Zie ook:
anti-dogmatisch
onze zachte onderbuik
inclusief denken
exclusief denken

inclusief denken

Wij zijn goed en zij zijn slecht. Wie slecht is moet worden gestraft. Het is dit denken in tegenstellingen dat uitmondt in politieke polarisatie en geweld. Het denken in tegenstellingen zit diep in onze genen verankerd. We zullen daarom met de gevolgen geconfronteerd blijven worden totdat we inclusief leren denken. Met het denken tegenstellingen leren overbruggen. Wetenschap en media spelen hierin een belangrijke rol. Helaas moeten zij op dit moment het veld ruimen voor polariserende politici. Dit vergroot de kans dat we te maken gaan krijgen met geweld.

Zie ook:
parallel denken
insluiten
exclusief denken
gyroscopie
visionairs

primaire emotie

We spreken altijd in het meervoud over primaire emoties. Toch is er eigenlijk maar één primaire emotie: angst. Angst zet ons ertoe aan om te vechten of te vluchten. We hebben een dubbel gevoel bij angst. Enerzijds proberen we angstige situaties te vermijden, anderzijds zijn we gefascineerd door de angstige opwinding bij een onverwacht, onbekend of sluipend gevaar. Zonder angst zou de wereld er anders uitzien. De media en populisten zouden zich op andere onderwerpen richten en we zouden minder zwart-wit denken, minder in termen van goed en kwaad, positief en negatief. Ook zouden we een groot deel van onze passie verliezen, de opwinding die je voelt wanneer je de risico’s in het dagelijks leven probeert te bestrijden of te vermijden. Ondanks dit verlies zouden we in een wereld zonder angst ook iets bijzonders winnen: We zouden meer ontspannen zijn en genieten van een vredelievend bestaan. Of is dit te gemakkelijk gedacht? Zonder angst zou misschien een grote groep mensen, net als seriemoordenaars en psychopaten, geen mededogen en berouw hebben.

Zie ook:
primaire angsten
kijkersfile
horror vacui