Categoriearchief: de rede

Onderzoek de samenhang in je denken met de rede. Vraag door.

ethisch reveil

Wereldwijd veranderen de opvattingen over moreel verantwoord handelen. Wetten die LHBT’ers beschermden, verdwijnen onder druk van conservatieven en populisten. Dictators verkrachten de vrije meningsuiting en vermoorden degenen die deze proberen te beschermen. Er is een ethisch reveil nodig. We zullen opnieuw vorm moeten geven aan onze morele uitgangspunten. Bijvoorbeeld: Neem de verantwoordelijkheid voor je geestelijk en sociaal welzijn ter hand door middel van zelfreflectie en zelfkritiek. Stel jezelf vragen over wat je denkt, voelt en doet. Vraag door en laat de antwoorden die je vindt los totdat je kennis is vervangen door inzicht. Inzicht in de samenhang van alle aspecten van een onderwerp. Handel op grond van dit inzicht. Zorg voor een omgeving waarin anderen dit recht ook kunnen beoefenen.

Zie ook:
een nieuw religieus bewustzijn
schaamteloos
gewetenloze maatschappij

 

betekenis vanzelfsprekend

Soms lijkt de betekenis van een woord vanzelfsprekend. Neem het woord vanzelfsprekend. De algemene betekenis is: hoeft niet te worden uitgelegd, is logisch, ligt voor de hand. Er is echter nog een andere, minder voor de hand liggende, betekenis. Deze openbaart zich tijdens het diepste weten, in inzichten die niet kunnen worden uitgelegd, niet logisch zijn te bevatten en niet kunnen worden betwist. Inzichten waar geen spreker voor nodig is omdat ze vanuit en voor zichzelf spreken.

Zie ook: vanzelfsprekend

 

doorvragen

Ik gebruik in mijn columns regelmatig de techniek van het doorvragen. Een belangrijk aspect van het doorvragen heb ik nog niet toegelicht. Zodra ik vragenderwijs de grens van mijn denken heb bereikt, word ik overvallen door onzekerheid. In eerste instantie klem ik me dan vaak vast aan bekende antwoorden. Het is een uitdaging om hier niet aan toe te geven en mezelf vragenderwijs open te blijven stellen voor het onbekende. Erop te vertrouwen dat het meest waardevolle antwoord wordt gevonden door vol te houden en mezelf niet te hechten aan wat in woorden of formules is te vatten. De echt waardevolle antwoorden vind ik niet, ze komen naar me toe in de vorm van inzichten en gevoelens zodra ik, aangekomen bij de grens van mijn denken, het denken loslaat.

Zie ook:
Socrates
de rede
de yoga van het denken

 

insha’allah

Een van de kenmerken van een spirituele ervaring is het inzicht dat alles met elkaar is verbonden, goed en kwaad, mooi en lelijk. Dit is rationeel niet te bevatten. Religies verklaren het daarom met de stelling dat alleen god het begrijpt en dat hij op grond daarvan weet wat er moet gebeuren. ‘’Zo god het wil, ‘insha’allah’. In het verlichte westerse denken hebben we deze goddelijke wilsbeschikking losgelaten en gaan we er vanuit dat de mens zelf met de rede verklaringen kan bedenken en met de vrije wil kan beslissen wat er moet gebeuren. Dit roept de volgende vraag bij me op: Wat is voor mij de relatie tussen de rede, de vrije wil en de spirituele ervaring? Om een antwoord te kunnen geven op deze vraag sta ik stil bij de wijze waarop ik de rede in mijn leven toepas bij mijn spirituele ervaringen. Dit levert het volgende inzicht op: Wanneer ik vragenderwijs en zelfreflecterend ben doorgedrongen tot de kern van een onderwerp en van de gevoelens die ermee verbonden zijn krijg ik inzichten die de reikwijdte van mijn denken overstijgen. De beslissingen die volgen blijken vervolgens geen keuzes te zijn maar vanzelfsprekendheden.

 

denken en geloven

Volgens onderzoekers van Case Western University en British Columbia wordt je vermogen om te geloven verzwakt door je analytisch denken en wordt het versterkt door je empathie. Dit geldt misschien voor de wetenschap en voor de godsdienst maar niet voor de rede en de spiritualiteit. In de wetenschap doe je aannames en toets je deze met je analytisch denken. Om te kunnen geloven dien je precies het tegenovergestelde te doen. Je dient jezelf in te kunnen leven in bepaalde aannames en jezelf er blind aan over te geven zonder ze analytisch te toetsen. Waar wetenschap en godsdienst tegenover elkaar staan, liggen rede en spiritualiteit in elkaars verlengde. Doel van de rede is om vragenderwijs door te dringen in de kern van het bestaan met vragen als: Wie ben ik? Wat ben ik? Waarom leef ik? Op het moment dat je de kern raakt neemt de spirituele ervaring het van je over. Een ervaring waar geen analytische gedachten en empathische gevoelens voor bestaan.

Zie ook:
Wat ben ik?
Wie ben ik?
religie of hedonisme
de drie d’s

 

compleet en vanzelfsprekend

Ieder mens volgt een eigen spirituele weg. Mijn weg is die van het vragen stellen. Door zelfkritisch vragen te stellen bevrijd ik me van persoonlijke ballast en voel ik me innig verbonden met het leven. Op de momenten dat ik deze verbondenheid ervaar herken ik soms ook de weg die anderen volgen. Nu eens is deze geplaveid met warme familieverbanden, plezier en creativiteit, dan weer met  lichamelijke ellende, emotionele worstelingen en materiële en geestelijke zorgen. Nu eens loopt iemand lichtvoetig over de weg, dan weer zwoegend en ploeterend. Nu eens is de rode draad die hij volgt een rationele dan weer een emotionele. Hoe een weg er ook uitziet en hoe iemand er ook overheen loopt, op de momenten dat ik me verbonden voel met het leven weet ik dat de weg die iemand volgt compleet en vanzelfsprekend is.

 

normaal

Een ander kan wel zeggen ‘Doe eens normaal!’ maar wat is normaal? In normaal zit het woord norm. Een norm is een maatstaf bij het meten. Langs welke meetlat dien je je gedrag te leggen wanneer iemand zegt: Doe eens normaal. Bovendien, aan de basis van normen liggen waarden. Wat is de waarde waaraan je jezelf dient aan te passen? Nu ik het toch over waarden heb, bestaan er ook normen voor de diepere waarde van het leven? Dien je al je normen niet juist los te laten om deze diepere waarde te kunnen ervaren? Of kun je jezelf aanpassen aan een norm en je tegelijkertijd met de diepere waarde van het leven verbonden voelen?