Categoriearchief: complotdenkers

Complotdenkers, eigenlijk kun je beter spreken van samenzweerders. Het Franse complot betekent samenzwering. Complotdenkers vormen met leugens en nepnieuws feiten en mogelijkheden om tot etterende zweren. Zie ook de categorieën: mogelijkheden en liegen en bedriegen.

halve en hele onwaarheden

Het lijkt wel een internationale sport onder overheden en burgers om onwelgevallige informatie te bestrijden met ontkenning, leugens en bedrog. Ben je het ergens niet mee eens? Ontken het glashard en laat er een stortvloed van halve en hele onwaarheden op los. Verspreid er zoveel mogelijk zodat ze niet allemaal ontkracht kunnen worden en er een spoor van twijfel blijft bestaan. Anderen zullen dit spoor oppakken en de onwaarheden samenvoegen in een complottheorie.

Zie ook: een nieuw gezegde

de kans dat je radicaliseert

Iemand die radicaliseert gaat tot het uiterste in zijn streven naar verandering. Door het extreme gedrag van geradicaliseerde personen denken de meeste mensen dat het hen niet zal overkomen. Persoonlijke en maatschappelijke onzekerheid vergroten echter de kans dat je radicaliseert. Dit kan op allerlei momenten gebeuren, zoals in je pubertijd en ten tijde van armoede, ziekte, werkloosheid en maatschappelijke onrust. Op die momenten verlies je jezelf soms ook in vicieuze gedachtecirkels en complottheorieën. Dit maakt de kans dat je radicaliseert nog groter.

Zie ook:
radicalisering
politiek radicalisme
vicieuze gedachtecirkel
radicaalislamitische jongeren

dansen op een ijsschots

Ik begeef me regelmatig op het hellend vlak tussen feiten en mogelijkheden. Feiten die onafhankelijk te toetsen en reproduceerbaar zijn en mogelijkheden die nog onderzocht moeten worden op hun feitelijkheid. Een voorbeeld van een mogelijkheid is dat we zoals Plato zei in een droomwereld leven. Dat we slechts enkele dimensies zien van een werkelijkheid die uit meerdere dimensies bestaat. Volgens sommige wiskundigen bestaan er zelfs elf dimensies. Zij zouden dit kunnen onderbouwen. Ik kan hun theorieën niet toetsen of reproduceren. De mogelijkheid van elf dimensies boeit me echter wel. Terwijl ik me hierop concentreer krijg ik plotseling het gevoel alsof ik op een ijsschots dans, op het gladde oppervlak tussen feiten en mogelijkheden. Ik glimlach, voel de grond onder mijn voeten wegglijden en besef dat er geen ijsschots is maar een oceaan van mogelijkheden waar ik zo vrij ben als een vis.

Zie ook:
schijnwereld
eudaimonia

schijnwereld

Er ontstaat op dit moment een nieuwe schijnwereld. De wereld van complotdenkers die met fictieve theorieën zekerheid zoeken in een complexe wereld. Wanneer ze hiermee worden geconfronteerd leidt dat niet tot zelfreflectie en zelfkritiek maar tot een zoektocht op internet naar bevestiging bij andere complotdenkers. Hier in de digitale schijnwereld creëren ze een netwerk van complotten die met fictie, nepnieuws en deepfake aan elkaar worden gebreid. Gevangen in hun waandenkbeelden verliezen ze vervolgens het contact met de werkelijkheid en missen daardoor het verhelderende inzicht dat oplicht tussen fictie en non-fictie, tussen feiten en mogelijkheden.

Zie ook:
dansen op een ijsschots
een nieuwe tussenwereld

complotdenkers

We zijn zekerheidszoekers. Onzekere omstandigheden en angstige gebeurtenissen roepen het verlangen op naar een alles verklarend verhaal. Of de verklaring ‘waar’ is, feitelijk verifieerbaar, doet niet ter zake. Belangrijk is dat ze de angst en onzekerheid in een kader plaatst waardoor deze beheersbaar lijken. De meest eenvoudige verhaallijn is die van dader en slachtoffer. Deze komt in de verhalen dan ook het meest voor. Waren de daders in vroeger tijden vooral demonen die in donkere bossen en zompige moerassen leefden. Nu zijn het politici en intellectuelen die volgens complotdenkers in de ‘deep state’ vrouwen en kinderen misbruiken en vermoorden.

Zie ook: een nieuwe tussenwereld

vicieuze gedachtecirkel

Veel mensen creëren een eigen rationele werkelijkheid. Binnen deze werkelijkheid geloven ze eerder de standpunten die aansluiten bij hun reeds bestaande standpunten dan standpunten die daarvan afwijken. Wanneer ze geen argumenten hebben voor een standpunt dan zoeken ze net zolang totdat ze deze hebben gevonden. Afwijkende argumenten negeren of ontkennen ze of interpreteren ze zodanig dat die hun standpunt lijken te ondersteunen. Wanneer dit allemaal niet lukt vervangen ze afwijkende argumenten door leugens die ze kneden en herhalen totdat ze er zelf in geloven.

Zie ook:
de kans dat je radicaliseert
wanhoopsspiraal
bekeren
zoek het allemaal zelf maar uit
standpunten

goed voorbeeld doet goed volgen

Slecht voorbeeld doet slecht volgen. Neem Trump, het slechte voorbeeld dat hij geeft als autocratisch leider van de Verenigde Staten vindt navolging onder dictators als Poetin, Erdogan, Bolsonaro, Orbán, Xi Jinping en Duterte. Wanneer we het gedrag van Trump niet ter discussie stellen moeten we het ergste vrezen voor de democratie. Wanneer we zijn gedrag goedpraten of erover zwijgen dan doen we dat indirect ook ten aanzien van deze dictators. Goedpraten doe je niet alleen door Trump te steunen maar ook door jezelf te laten misleiden door de momenten dat hij zich ‘presidentieel’ lijkt te gedragen. Kijk naar de manier waarop hij probeert zijn macht te consolideren: angst en haat onder de bevolking aanwakkeren door minderheden te demoniseren en door ‘fake news’ en complottheorieën te verspreiden. Bedenk dat zijn voorbeeld een steeds grotere impact zal krijgen wanneer we ons niet uitspreken tegen zijn gedrag. Door je uit te spreken breng je de uitdrukking tot leven ‘goed voorbeeld doet goed volgen’.

Zie ook: schaamteloos