Categoriearchief: complotdenkers

Complotdenkers, eigenlijk kun je beter spreken van samenzweerders. Het Franse complot betekent samenzwering. Complotdenkers vormen met leugens en nepnieuws feiten en mogelijkheden om tot etterende zweren. Zie ook de categorieën: mogelijkheden en liegen en bedriegen.

schijnwereld

Er ontstaat op dit moment een nieuwe schijnwereld. De wereld van complotdenkers die met fictieve theorieën zekerheid zoeken in een complexe wereld. Wanneer ze hiermee worden geconfronteerd leidt dat niet tot zelfreflectie en zelfkritiek maar tot een zoektocht op internet naar bevestiging bij andere complotdenkers. Hier in de digitale schijnwereld creëren ze een netwerk van complotten die met fictie, nepnieuws en deepfake aan elkaar worden gebreid. Gevangen in hun waandenkbeelden verliezen ze vervolgens het contact met de werkelijkheid en missen daardoor het verhelderende inzicht dat oplicht tussen fictie en non-fictie, tussen feiten en mogelijkheden.

Zie ook: een nieuwe tussenwereld

complotdenkers

We zijn zekerheidszoekers. Onzekere omstandigheden en angstige gebeurtenissen roepen het verlangen op naar een alles verklarend verhaal. Of de verklaring ‘waar’ is, feitelijk verifieerbaar, doet niet ter zake. Belangrijk is dat ze de angst en onzekerheid in een kader plaatst waardoor deze beheersbaar lijken. De meest eenvoudige verhaallijn is die van dader en slachtoffer. Deze komt in de verhalen dan ook het meest voor. Waren de daders in vroeger tijden vooral demonen die in donkere bossen en zompige moerassen leefden. Nu zijn het politici en intellectuelen die volgens complotdenkers in de ‘deep state’ vrouwen en kinderen misbruiken en vermoorden.

Zie ook: een nieuwe tussenwereld

vicieuze gedachtecirkel

Veel mensen creëren een eigen rationele werkelijkheid. Binnen deze werkelijkheid geloven ze eerder de standpunten die aansluiten bij hun reeds bestaande standpunten dan standpunten die daarvan afwijken. Wanneer ze geen argumenten hebben voor een standpunt dan zoeken ze net zolang totdat ze deze hebben gevonden. Afwijkende argumenten negeren of ontkennen ze of interpreteren ze zodanig dat die hun standpunt lijken te ondersteunen. Wanneer dit allemaal niet lukt vervangen ze afwijkende argumenten door leugens die ze kneden en herhalen totdat ze er zelf in geloven.

Zie ook:
wanhoopsspiraal
bekeren
zoek het allemaal zelf maar uit

goed voorbeeld doet goed volgen

Slecht voorbeeld doet slecht volgen. Neem Trump, het slechte voorbeeld dat hij geeft als autocratisch leider van de Verenigde Staten vindt navolging onder dictators als Poetin, Erdogan, Bolsonaro, Orbán, Xi Jinping en Duterte. Wanneer we het gedrag van Trump niet ter discussie stellen moeten we het ergste vrezen voor de democratie. Wanneer we zijn gedrag goedpraten of erover zwijgen dan doen we dat indirect ook ten aanzien van deze dictators. Goedpraten doe je niet alleen door Trump te steunen maar ook door jezelf te laten misleiden door de momenten dat hij zich ‘presidentieel’ lijkt te gedragen. Kijk naar de manier waarop hij probeert zijn macht te consolideren: angst en haat onder de bevolking aanwakkeren door minderheden te demoniseren en door ‘fake news’ en complottheorieën te verspreiden. Bedenk dat zijn voorbeeld een steeds grotere impact zal krijgen wanneer we ons niet uitspreken tegen zijn gedrag. Door je uit te spreken breng je de uitdrukking tot leven ‘goed voorbeeld doet goed volgen’.

Zie ook: schaamteloos

Hoe waar is de waarheid?

De betekenis van waarheid is ‘de vaststaande, zuivere, slechts op één manier te interpreteren werkelijkheid’. Maar staat de waarheid wel vast en wat is de zuivere waarheid? Is de waarheid niet slechts een illusie die we creëren om niet geconfronteerd te hoeven worden met onzekerheid en is het niet zo dat we iets voor waar aannemen omdat nepnieuws, complottheorieën en emotionele opwinding minder moeite kosten dan nadenken over wat waar is? Wat maakt het nadenken over wat wel of niet waar is de moeite waard? Zul je door het vinden van de waarheid meer controle krijgen op het leven of zul je ontdekken dat de waarheid meerdere gezichten heeft en is dat de enige waarheid, de zuiverende waarheid?

Zie ook:
waarheid
vooronderstelling
rationeel of emotioneel
mindfucker
godsbeeld

verdeel en heers

Zet als politicus je aanhangers op tegen je tegenstanders en je verkleint het risico dat ze hun krachten bundelen en zich tegen je keren. Je hitst ze op door in te spelen op hun angst en wantrouwen. Gevoelens die ontstaan door economische onzekerheid, onveiligheid en een bureaucratische overheid. Door te suggereren dat je tegenstanders samenzweerders zijn die vanuit de ‘deep state’ (een geheime laag binnen de overheid) ‘fake news’ verspreiden om je zwart te maken gaat je aanhang zich als een sekte gedragen die de argumenten van de tegenstanders als duivels en onwaar bestempelt en jouw verhaal als de enige waarheid.

rationeel of emotioneel

Wanneer het rationeel te lastig wordt om een keuze te maken, kiezen we voor iets wat een goed gevoel geeft. Een verkoper weet dit en zal daarom op zoek gaan naar wat zijn klant emotioneel raakt. Niet alleen verkopers doen dat. We doen het allemaal. Wanneer een keuze te moeilijk wordt schuiven we rationele argumenten terzijde en richten ons op emotionele argumenten. Politici schuiven rationele argumenten als nepnieuws terzijde en richten zich op de onzekerheid en angst van de kiezer.

Zie ook:
backfire effect
Hoe waar is de waarheid?