Categoriearchief: vragen

Ik stel mezelf voortdurend vragen. In deze subcategorie vind je columns waar ik dieper inga op het vragen stellen. In de aan deze categorie gekoppelde subcategorie staan enkele columns met voorbeelden van (door-)vragen.

culturele erfenis

Het gedachtegoed van onze voorouders en hun vrijheidsstrijd zijn belangrijk voor onze ontwikkeling als individu en voor het ontstaan en voortbestaan van onze democratie. Dit verleden is geen garantie voor de toekomst. Het kan verdampen in heropvoedingskampen zoals in China en in fundamentalistische scholen zoals in Islamitische landen. Om de kracht van het verleden te kunnen blijven benutten zullen we daarom met meer overtuiging dan ooit aan onze kinderen de kernwaarde van de cultuur moeten overdragen: ‘Het ontwikkelen van een vrije wil door middel van zelfreflectie en zelfkritiek.’

Zie ook:
China en Europa
Afghanistan
als ik god was
Socrates
zelfreflectie
zelfkritiek

China en Europa

Zowel China als Europa maakten rond 450 voor Chr. een belangrijke culturele omwenteling mee. In China ontstond het keizerrijk met Confucius als belangrijke filosoof en in Europa de Atheense democratie met de filosoof Socrates. Socrates heeft met zijn kritische vraagstijl de basis gelegd voor de groei van de westerse democratie en van het westers individualisme. De Europese cultuur wordt nog altijd gekleurd door het voorbeeld dat hij voor veel van zijn tijdgenoten was, zoals het belang dat wij hechten aan zelfreflectie en vrije meningsuiting. Confucius heeft met zijn filosofie van harmonie en sociale deugden de basis gelegd voor de orde in het keizerrijk en in het communisme. Ook de hedendaagse Chinese cultuur wordt nog altijd door zijn gedachtegoed gekleurd, zoals de individuele inzet voor het collectieve belang.

Zie ook:
Confucianisme
culturele erfenis

bijzonder

Het leven bestaat uit mogelijkheden, niets ligt vast. Alles wat op dit moment zeker lijkt zal verdwijnen in de tijd. Ook een leven na de dood is niet meer dan een mogelijkheid die zal verdwijnen. De vraag die je jezelf zou moeten stellen is: Wanneer alles eindig is, wat maakt het leven dan bijzonder? De oorspronkelijke betekenis van ‘zonder’ in ‘bijzonder’ is ‘afgezonderd’. Het bijzondere van het leven is dat je jezelf fysiek en geestelijk kunt afzonderen om je eigen leven en het leven zelf in stilte te beschouwen. Wanneer je dit doet besef je dat het bijzondere schuilt in het tegenovergestelde van afzondering, in je verbondenheid met het leven.

Zie ook:
verbonden in liefde
altijd
stel dat ..
stel dat dit alles is
allemaal gewoon mensen

Wat boeit me in al die verhalen?

Wat boeit me toch in al die levensverhalen van mensen die ik direct en indirect ontmoet? Zijn het de gebeurtenissen in hun leven of zijn het hun karakters? Zijn het de momenten van liefde en verraad, succes en falen of zijn het persoonlijke eigenschappen als oprecht en onoprecht? Of probeer ik grip te krijgen op mijn eigen verhaal? Functioneren hun verhalen als een spiegel waarin ik mijn verhaal probeer te lezen? Zoek ik via hen naar de verwondering in mijn eigen verhaal?

dansen op een ijsschots

Ik begeef me regelmatig op het hellend vlak tussen feiten en mogelijkheden. Feiten die onafhankelijk te toetsen en reproduceerbaar zijn en mogelijkheden die nog onderzocht moeten worden op hun feitelijkheid. Een voorbeeld van een mogelijkheid is dat we zoals Plato zei in een droomwereld leven. Dat we slechts enkele dimensies zien van een werkelijkheid die uit meerdere dimensies bestaat. Volgens sommige wiskundigen bestaan er zelfs elf dimensies. Zij zouden dit kunnen onderbouwen. Ik kan hun theorieën niet toetsen of reproduceren. De mogelijkheid van elf dimensies boeit me echter wel. Terwijl ik me hierop concentreer krijg ik plotseling het gevoel alsof ik op een ijsschots dans, op het gladde oppervlak tussen feiten en mogelijkheden. Ik glimlach, voel de grond onder mijn voeten wegglijden en besef dat er geen ijsschots is maar een oceaan van mogelijkheden waar ik zo vrij ben als een vis.

Zie ook:
schijnwereld
eudaimonia

smeltkroes

Bang voor onzekerheid hechten we ons aan alles wat een gevoel van zekerheid geeft, zoals cultuur, godsdienst en tradities. Zekerheden die ons opsluiten in een bubbel van eigenwaan en die ertoe leiden dat we onszelf moreel superieur voelen. Het is dit superioriteitsgevoel waartegen ik me sinds mijn jeugd verzet. Niet door me tegen personen te keren maar door me te verdiepen in hun zekerheden. In de smeltroes van zekerheden ontdekte ik vervolgens de rijkdom van de onzekerheid, van mogelijkheden in plaats van feiten, van ideeën in plaats van standpunten, van vragen in plaats van antwoorden, van verbinding in plaats van tegenstelling.

Zie ook: mogelijkheden

standpunten

Volgens hersenwetenschappers kun je van tevoren in de hersenen zien wat iemands standpunt zal zijn. Onbewuste emoties verraden de verstandelijke beslissing die je later gaat nemen. Onderzoek daarom ook je emoties wanneer je wilt weten wat achter een standpunt verborgen ligt. Bijvoorbeeld: Je hebt het standpunt dat de sterken in de maatschappij voor de zwakken moeten zorgen. Zelfreflecterend zou je jezelf de volgende vragen kunnen stellen: Wordt mijn standpunt bepaald doordat ik mezelf gevoelsmatig tot de zwakken of tot de sterken reken? Ben ik bang dat de zwakken in opstand zullen komen wanneer de sterken niet voor hen zorgen? Conformeer ik me gemakshalve aan de christelijke cultuur waarin de sterken voor de zwakken zorgen?

Zie ook:
vicieuze gedachtecirkel
verborgen achter ..