Categoriearchief: zeker en onzeker

We balanceren in ons leven voortdurend tussen behouden en veranderen, conservatief en progressief, vertrouwdheid en vervreemding, zekerheid en onzekerheid. In deze subcategorie vind je niet alleen columns over zeker en onzeker maar ook over de daarmee samenhangende twijfel. Wat wil ik dit of dat?’

complotdenkers

We zijn zekerheidszoekers. Onzekere omstandigheden en angstige gebeurtenissen roepen het verlangen op naar een alles verklarend verhaal. Of de verklaring ‘waar’ is, feitelijk verifieerbaar, doet niet ter zake. Belangrijk is dat ze de angst en onzekerheid in een kader plaatst waardoor deze beheersbaar lijken. De meest eenvoudige verhaallijn is die van dader en slachtoffer. Deze komt in de verhalen dan ook het meest voor. Waren de daders in vroeger tijden vooral demonen die in donkere bossen en zompige moerassen leefden. Nu zijn het politici en intellectuelen die volgens complotdenkers in de ‘deep state’ vrouwen en kinderen misbruiken en vermoorden.

Zie ook: een nieuwe tussenwereld

waar ik me zorgen over maak

Weet je waar ik me zorgen over maak? Over de escalatie van geweld. De meeste mensen hebben grip op hun leven doordat ze zich laten leiden door sociale normen en waarden. Wanneer deze door maatschappelijke onzekerheid verdwijnen groeit de kans dat ze grip proberen te krijgen via geweld. In eerste instantie zullen ze zich verbaal verzetten tegen alles wat zeker lijkt voor anderen maar hen niet meer overtuigt. De kracht die ze daarbij ervaren wekt het verlangen op naar meer. Door zich samen met geestverwanten te verzetten en het verzet te voorzien van een verklaring, groeit de gemeenschappelijke kracht die maakt dat ze zich superieur gaan voelen. Verheven boven anderen menen ze vervolgens geweld te mogen gebruiken om de groep te beschermen en te versterken. Dit roept bij sommigen het verlangen op naar de kick van het geweld, de ‘thrill to kill’.

Hoe waar is de waarheid?

De betekenis van waarheid is ‘de vaststaande, zuivere, slechts op één manier te interpreteren werkelijkheid’. Maar staat de waarheid wel vast en wat is de zuivere waarheid? Is de waarheid niet slechts een illusie die we creëren om niet geconfronteerd te hoeven worden met onzekerheid en is het niet zo dat we iets voor waar aannemen omdat nepnieuws, complottheorieën en emotionele opwinding minder moeite kosten dan nadenken over wat waar is? Wat maakt het nadenken over wat wel of niet waar is de moeite waard? Zul je door het vinden van de waarheid meer controle krijgen op het leven of zul je ontdekken dat de waarheid meerdere gezichten heeft en is dat de enige waarheid, de zuiverende waarheid?

Zie ook:
waarheid
vooronderstelling
rationeel of emotioneel
mindfucker
godsbeeld

verdeel en heers

Zet als politicus je aanhangers op tegen je tegenstanders en je verkleint het risico dat ze hun krachten bundelen en zich tegen je keren. Je hitst ze op door in te spelen op hun angst en wantrouwen. Gevoelens die ontstaan door economische onzekerheid, onveiligheid en een bureaucratische overheid. Door te suggereren dat je tegenstanders samenzweerders zijn die vanuit de ‘deep state’ (een geheime laag binnen de overheid) ‘fake news’ verspreiden om je zwart te maken gaat je aanhang zich als een sekte gedragen die de argumenten van de tegenstanders als duivels en onwaar bestempelt en jouw verhaal als de enige waarheid.

Leve de ruzie!

Een ruzie met je geliefde zet je op scherp. De angst hem of haar te verliezen wekt de wil tot leven om de kloof te overbruggen. Met de moed der wanhoop waag je de sprong in het ongewisse, laat los wat je denkt te weten. Je doet daarmee precies wat iedere zoeker naar verlichting doet. Je laat los wat je denkt te weten om je over te kunnen geven aan iets dat je niet kunt begrijpen maar wel kunt voelen. Wanneer bij een ruzie beide geliefden deze sprong in het ongewisse durven te maken, kun je met recht zeggen: Leve de ruzie!

Zie ook: strijd verbroedert

polarisatie

We denken in tegenstellingen als: ja en nee, zwart en wit, goed en kwaad, wij en zij. Hoe nuttig tegenstellingen ook zijn, ze hebben de neiging te polariseren. Voortgedreven door onzekerheid overdrijven we de tegenstellingen tussen onszelf en anderen. Bouwen torens van zekerheid rondom onze standpunten en zetten ons af tegen degenen die onze tegenpool zijn. Het open gebied buiten onze torens, de wereld van nuances, is een moerasgebied dat we zoveel mogelijk vermijden omdat we bang zijn erin te verdwalen en te verdrinken. Zelfs degenen die in het moeras leven en begrip vragen voor de standpunten van onze tegenstanders bestrijden we vanuit de torens.

Zie ook:
drie-eenheid
duivels
het fort