Categoriearchief: 2009

Columns uit 2009 door Willem Razenberg op het weblog spiritualiteit ‘zoeken vinden loslaten’.

recht

Ik besef nu pas echt wat ik bedoel wanneer ik zeg dat ik niet tegen onrechtvaardigheid kan. Dit besef kwam op gang door een onderzoek van de bioloog Frans de Waal. Hij had een ruilsysteem opgezet met kapucijnapen. Wanneer ze een steentje bij hem inleverden kregen ze als beloning een schijfje komkommer of een druif. De druif vonden ze het lekkerst. Wanneer hij de ene aap een schijfje komkommer gaf en de andere een druif dan werd de aap die een schijfje komkommer had gekregen kwaad en smeet zijn beloning weg. Blijkbaar was zijn gevoel van rechtvaardigheid gekwetst. Mensen hebben net als apen een aangeboren gevoel voor rechtvaardigheid, een meetlat om te bepalen of iets ‘recht’ is. Dit komt tot uitdrukking in gezegdes als: gelijke monniken gelijke kappen, voor wat hoort wat en afspraak is afspraak.

Mijn gevoel van rechtvaardigheid, van wat recht of krom is, heeft het afgelopen jaar onder druk gestaan. Klimaatonderzoekers bleken de waarheid omtrent de temperatuurstijging op aarde te hebben verdraaid. Het openbaar ministerie bleek de waarheid in een aantal rechtszaken te hebben verdoezeld. Dit alles riep de vraag bij me op: Waarom houd ik vast aan mijn innerlijke meetlat? Doe ik er niet beter aan om als een grashalm mee te buigen met de wind en me weer op te richten wanneer de wind gaat liggen? Toen ik deze vraag tot me door liet dringen besefte ik dat ik het onrecht moet blijven bestrijden en dat ik tegelijkertijd moet beseffen dat wat recht is wordt gebogen langs de kromme van de menselijke geest. Het is de natuurkundige wet die zegt dat zelfs het licht zich niet in een rechte lijn voortplant, dat het wordt afgebogen door de massa die het passeert.

 

relatietest

Hoe meer 100% positieve antwoorden, hoe gelukkiger.

  1. Hebben jij en je partner gemeenschappelijke doelen, gevoelens en opvattingen?
  2. Hebben jij en je partner persoonlijke doelen, gevoelens en opvattingen?
  3. Vullen de persoonlijke doelen, gevoelens en opvattingen elkaar aan?
  4. Beloon je het gedrag van je partner dat je waardeert?
  5. Kun je het gedrag van je partner dat je niet bevalt negeren?
  6. Pakken jij en je partner problemen aan?
  7. Zijn jij en je partner het er over eens dat je het soms oneens bent en conflicten vermijdt?
  8. Zijn jij en je partner verzoenend naar elkaar?
  9. Genieten jij en je partner van seks?
  10. Zijn jij en je partner teder voor elkaar?
  11. Vertrouwen jij en je partner elkaar?
  12. Kunnen jij en je partner open met elkaar over deze vragen praten?

 

macht

Het woord macht komt van het begrip mogen. Er zijn mensen die denken meer te mogen dan anderen omdat ze lid zijn van een grote organisatie, een bepaalde positie hebben of omdat de wet het niet verbiedt. De buurman die een kast van een huis bouwt en zegt: ‘Ik sta in mijn recht, jammer voor jullie.’ Ik heb lang gedacht dat de Verlichting ons had bevrijd van dit soort irrationaliteiten. Niets is minder waar. Een deel blijkt in onze genen te zijn ingebakken zoals het oeroude kuddeprincipe: ‘Als jij het mag dan mag ik het ook.

Een ander aspect van macht vind je in de Engelse vertaling: power. Dit komt van het Latijnse begrip posse: kunnen. Door mogen en kunnen samen te voegen wordt macht: ‘Ik kan het dus ik mag het.’ Het is de macht van het peloton waar alles en iedereen voor moet wijken. Van de effectenhandelaar die bonussen bij elkaar graait omdat hij het kan en meent dat het daarom ook mag. Een mening die wordt gesterkt door irrationaliteiten als optimisme en zelfoverschatting: ‘Het is de eerste keer gelukt, waarom nu niet?’

 

kip of ei?

Sommige onderwerpen blijven aan je kleven. Zo las ik in de afgelopen maanden allerlei wetenschappelijke artikelen over de liefde. Het laatste dat ik las was het boek Ware Liefde van de wetenschapsjournaliste José van der Sman. Als een liefdevolle dokter diagnosticeert zij de harde feiten achter onze diepste emotie. Het boek confronteerde mij met de vraag: Wordt mijn liefde veroorzaakt door de neurochemische processen in mijn hersenen of door de keuzes die ik maak? Op hetzelfde moment dat ik deze vraag stelde besefte ik dat er geen zwart-wit antwoord bestaat. Het is de aloude filosofische vraag naar wat er het eerste was, de kip of het ei? Het antwoord op deze vraag ligt in een wereld die de liefde overstijgt.

Zie ook: kip of ei? (2)