Categoriearchief: 2008

Columns uit 2008 door Willem Razenberg op het weblog spiritualiteit ‘zoeken vinden loslaten’.

familie

Wanneer ik allochtonen vraag waarin hun cultuur zich onderscheidt van de Nederlandse dan noemen ze meestal respect voor ouderen en een hechte familieband. Deze familieband is voor velen echter een emotionele gevangenis. De claim die familieleden op elkaar leggen is soms gigantisch. Er wordt misbruik gemaakt van de inspanningen van de werkende leden van de familie. Mannen en vrouwen worden emotioneel gedwongen om als gastarbeider te werken. Politici worden onder druk gezet om familieleden te bevoordelen. Dit overwegende ben ik trots op de Nederlandse cultuur. Wij zijn er met onze sociale voorzieningen in geslaagd om een groot deel van deze emotionele chantage uit te bannen.

Zie ook:
familiebanden
familieleed

 

huisjesmelkers

Ik kom er nu pas achter hoe slecht ik het bankwezen ken. Het volgende begrijp ik: Ik leen mijn geld uit aan een bank. Deze betaalt mij rente. Mijn geld wordt vervolgens door de bank uitgeleend aan mensen die bijvoorbeeld een huis willen kopen. Ik heb altijd het idee gehad dat dit een degelijke constructie was. Het was echter naïef van mij om te denken dat de banken mijn geld veilig beheren. Het blijkt dat zij hun goede kredietwaardige hypotheken tijdelijk doorverkochten in pakketten met slechte hypotheken. Een werkwijze die we intussen ook kennen van de Chinese melkproducenten die hun melk vermengden met melamine. De vergiftigde pakketten werden, om de risico’s te spreiden, wereldwijd tijdelijk aan beleggers verkocht. Op deze manier hoefden de banken ze niet op hun balans mee te nemen. Achteraf blijkt dat Fortis ten tijde van de overname van ABN AMRO veel van deze besmette pakketten had uitstaan. Toen beleggers ontdekten dat hun bezit besmet was, deden ze deze massaal van de hand. De pakketten keerden terug naar de banken die contractueel verplicht waren om ze terug te nemen. De banken bleken vervolgens geen vermogensbuffers te hebben om de risico’s van deze pakketten te dekken. Ze moesten miljarden euro’s afschrijven. De financiële markt stortte in. Met de handel in hypotheken werden in de afgelopen jaren extreme persoonlijke winsten geboekt. Zo incasseerde de Amerikaanse minister van financiën Paulson in 2005, toen hij de zakenbank Goldman Sachs leidde, naast zijn salaris meer dan 38 miljoen dollar aan bonussen en premies. Toen hij vertrok had hij op deze manier een persoonlijk vermogen van meer dan 500 miljoen dollar opgebouwd. Verblind door persoonlijk winstbejag deden de banken in de afgelopen jaren hun intrede in de wereld van de huisjesmelkers. Ze plaatsten financiële onderhuurders in de huizen die als onderpand moesten dienen voor uw en mijn spaargeld. Ik zal kritischer moeten worden over de vraag aan wie ik mijn geld uitleen. Je weet namelijk nooit, ook niet als het om bankgebouwen gaat, wie de werkelijke eigenaren zijn.

 

halve oplossingen

Er is een dramatisch tekort aan mensen die verder kunnen kijken dan hun neus lang is, die een situatie kunnen overzien. Ik heb jarenlang gedacht dat wetenschappers en politici dit konden. Het tegendeel blijkt waar. Wetenschappers kunnen de gevolgen van de opwarming van de aarde niet overzien. Politici niet de gevolgen van de globalisering. Geconfronteerd met deze problemen, blijven ze informatie verzamelen of richten zich op het oplossen van een deel van het probleem. Stel je hebt een probleem dat uit vijf onderdelen bestaat. Elk onderdeel vraagt om een oplossing die samen dé oplossing vormen. Je mag niet zelf beslissen, je hebt de toestemming van anderen nodig voor de totaaloplossing. Wanneer je daarbij te maken krijgt met iemand die de situatie kan overzien dan lukt het meestal wel om hem of haar te overtuigen van het belang van de totaaloplossing. Helaas is de groep mensen met een beperkte visie groter. Zij richten zich op een deel van het probleem. Menen dat ze je meer dan voldoende tegemoet komen wanneer ze toestemming geven voor drie van de vijf onderdelen. Op zo`n moment kun je blijven vechten of jezelf erbij neerleggen en doen zoals de derde groep beslissers: hopen dat alles zich vanzelf oplost.

 

1. spaarzaamheid

De komende dagen bespreek ik zeven belangrijke aspecten van de Nederlandse cultuur. Ze zijn niet uniek maar door de kracht waarmee we ze belijden wel kenmerkend voor ons nationale karakter.

De afwisseling van de seizoenen heeft een grote invloed gehad op onze cultuur. Gedwongen door het klimaat hebben we geleerd om reserves aan te leggen voor de winter, om spaarzaam en zuinig te zijn: het koekje bij de koffie. Wanneer we dit niet hadden gedaan dan hadden we het niet overleefd. Er zijn landen waar men zich minder druk maakt over de dag van morgen. Door dit juist wel te doen hebben we geleerd om stapsgewijs problemen aan te pakken. Dit heeft geleid tot waarden, als: doorzettingsvermogen, planmatigheid en doelgerichtheid. Voordeel van de spaarzaamheid is dat we daardoor het geloof hebben dat we zaken naar onze hand kunnen zetten. Nadeel is dat we soms te voorzichtig zijn in het nemen van beslissingen en dat we alles te veel willen regelen. Nu eens houden we te strak vast aan die regels, dan weer proberen we ze in ons eigen belang op te rekken. We missen door onze spaarzaamheid soms ook het laisser-faire en het Bourgondische van hen die in een warmer klimaat wonen.

De zeven kenmerken van de Nederlandse cultuur:

1. spaarzaamheid
2. gelijkheid
3. betrokkenheid
4. gezelligheid
5. vrouwelijkheid
6. directheid
7. eigenheid

 

2. gelijkheid

Voor ons is Nederland één groot thuis waar we onszelf willen kunnen zijn. Er zijn maar weinig landen waar medewerkers zo ongedwongen omgaan met hun directeur. We tutoyeren elkaar en spreken elkaar aan bij de voornaam. We vinden dat we elkaars gelijken zijn, dat we niet meer of minder zijn dan de ander. Dit komt in allerlei uitdrukkingen naar voren, zoals: ´doe maar normaal dan doe je al gek genoeg´. Misschien is het een gevolg van de ideologische strijd die we met elkaar hebben gevoerd en van een omgeving waar je opviel wanneer je ´je kop boven het maaiveld uitstak´. Ook de calvinistische bescheidenheid heeft ongetwijfeld een rol gespeeld in de ontwikkeling van dit aspect. Voordeel van ons streven naar gelijkheid is de bereidheid om met elkaar te overleggen. Nadeel is dat we soms te lang naar het compromis zoeken waardoor de overtuigingskracht van een besluit wordt uitgehold.

De zeven kenmerken van de Nederlandse cultuur:

1. spaarzaamheid
2. gelijkheid
3. betrokkenheid
4. gezelligheid
5. vrouwelijkheid
6. directheid
7. eigenheid

 

3. betrokkenheid

In een land waar je jezelf moet voorbereiden op de wintermaanden ontwikkelt zich een sterke onderlinge band. Om de voedselvoorziening op peil te houden moet je elkaar kunnen vertrouwen: ´afspraak is afspraak´. Aan het einde van de winter ben je bovendien verzwakt. Je zult dan zo snel mogelijk, bij voorkeur gezamenlijk, weer op krachten moeten zien te komen. Vele handen maken immers licht werk. Deze onderlinge afhankelijkheid werd ideologisch versterkt door het Christendom. Het maakt ons tot een van de meest vrijgevige landen op het gebied van ontwikkelingshulp en goede doelen. Onze sociale betrokkenheid leidt echter soms ook tot ontziemaatregelen waarmee we het persoonlijk initiatief van de zwakkeren ondermijnen. Ook laten we ons in de besluitvorming soms leiden door schuldgevoelens over het onrecht in de wereld waar we geen grip op hebben.

De zeven kenmerken van de Nederlandse cultuur:

1. spaarzaamheid
2. gelijkheid
3. betrokkenheid
4. gezelligheid
5. vrouwelijkheid
6. directheid
7. eigenheid

 

4. gezelligheid

De typisch Nederlandse gezelligheid komt tot uitdrukking in de vele verkleinwoorden die we hanteren, het vrijwilligerswerk en in sociale bijeenkomsten waar met wederzijds respect een intieme sfeer wordt gecreëerd. Dit cultuurelement lijkt sterk te zijn beïnvloed door het koude weer dat ons in elkaars armen dreef. In landen, met een warmer klimaat, heeft het samenzijn vaak een uitbundiger karakter met een wisselende deelname van passanten. De intimiteit van ons samenzijn leidt tot contacten waarin we soms heel open zijn over onszelf. Echter niet iedereen is hiertoe in staat, intimiteit wordt dan bekrompenheid. De intimiteit maakt het voor buitenlanders soms ook moeilijk om de waarde ervan in te schatten. Dit wekt het idee dat we koude kikkers zijn, geen familiemensen.

De zeven kenmerken van de Nederlandse cultuur:

1. spaarzaamheid
2. gelijkheid
3. betrokkenheid
4. gezelligheid
5. vrouwelijkheid
6. directheid
7. eigenheid