Artikel

Inleiding

Op deze pagina vind je enkele door mij geschreven artikelen:

Que Sera, Sera .. Dit artikel over het opstellen van een Persoonlijk Leeftijdsplan is verschenen in het blad Van Twaalf tot Achttien. Klik hier om naar de speciale website Persoonlijk Leeftijdsplan te gaan waar je meerdere artikelen over Leeftijdsbewust Personeelsbeleid vindt.

Complementair Afstemmen. In dit artikel ga ik dieper in op de relatie tussen de visie zoals beschreven in het boek: "Ik wil iets anders, iets nieuws." en marketing/reclame. Dit artikel is verschenen in Mec Marketeer.

Complementaire Intelligentie. Dit artikel is verschenen op de website Mens Centraal.

Welke coach past bij mij? Dit artikel is verschenen in het blad Leren in Ontwikkeling en in het blad Management Rendement.

Tot slot een interview met Willem Razenberg: 'fitnessondernemers kunnen leren van oude Grieken' Dit interview is verschenen in het blad Body Biz.

Que Sera, Sera ..

Door: Willem Razenberg
Gepubliceerd: april 2009, in van twaalf tot achttien

Vanaf je vijfendertigste ga je anders aankijken tegen je loopbaan. Na de vaak hectische ontwikkeling als kind, puber, adolescent en jong volwassene ga je twijfelen aan jezelf: Is dit alles? Is dit wat ik wil? Het is tijd voor een Persoonlijk Leeftijdsplan.

Que sera, sera; whatever will be, will be; the future's not ours, to see; que sera, sera; what will be, will be. Doris Day (1956)

Al jaren heb ik het lied ‘Que Sera, Sera’ in mijn hoofd. In mijn jeugd wekte de lieflijke stem van Doris Day romantische gevoelens bij me op, het verlangen naar de toekomst. Pas veel later begreep ik de echte betekenis: “wat komen moet, dat komt”. Mijn jeugdige romantiek botste met de relativering van de volwassene. Het kunnen omgaan met dit soort tegenstrijdigheden is als kyudo, de kunst van het boogschieten. De beoefenaars van kyudo brengen de tegenstellingen in hun leven tot elkaar door middel van verfijnde bewegingen waarmee ze pijl en boog hanteren. In de overgave en discipline waarmee ze dit doen vindt de pijl zijn weg naar zijn doel. Als 35 plusser sta je voor eenzelfde uitdaging. De pijl van je loopbaan oppakken en op je doel richten, zonder te blijven hangen in romantiek of in het jezelf passief neerleggen bij wat er op je pad komt. Het Persoonlijk Leeftijdsplan is een instrument waarmee je de tegenstrijdigheden tussen je werk en je leeftijd op elkaar afstemt.

persoonlijke kwaliteiten

Bij de beoordeling van je werk wordt er behalve naar resultaten meestal ook gekeken naar je kennis, vaardigheden en competenties. Dit zijn kwaliteiten die zich vooral in het eerste deel van je leven ontwikkelen. Op grond hiervan wordt er met ervaren medewerkers vaak alleen nog maar over de resultaten gesproken. Het functioneringsgesprek verengt zich in dat geval tot een beoordelingsgesprek. Het is alsof ouderdom alleen met gebreken komt, alsof het niets oplevert. Met het ouder worden ontwikkel je echter soms heel bijzondere kwaliteiten, zoals: een brede kennis en ervaring, stabiliteit, loyaliteit, relativeringsvermogen, een rijp en weloverwogen oordeel, helikopterview, mensenkennis enz. De kwaliteiten die met ouderdom gepaard gaan worden niet alleen door eigen inspanning verkregen. Soms zijn ze het gevolg van de levensfase waarin je zit of van de generatie waarin je bent geboren. Zo worden dertigers vaak serieuzer en veertigers milder. Voor de generatie, geboren tussen 1930 en 1945, zijn trouw, discipline en respect belangrijk. Voor de generatie Y, geboren na 1975, is vooral een authentieke worklifestyle belangrijk. Al dit soort waarden worden vaak niet gezien door het negatieve beeld dat we van het ouder worden hebben. Wie durft zonder schroom te zeggen hoe oud hij is? Pas wanneer we 80 zijn durven we vol trots te zeggen: “Ik ben al tachtig.” Onze negatieve visie op het ouder worden gaat gepaard met allerlei vooroordelen over ouderen. Niet alle opvattingen over ouderen zijn overigens vooroordelen, soms zijn het feiten. Zo kunnen professionele gamers zich rond hun 25 al niet meer handhaven in de wereldtop. Velen hebben op hun vijfendertigste al hun eerste tanden en kiezen verloren of hebben een bril nodig. Ook nemen in de loop van de jaren het gehoor en het geheugen af. Naast deze feiten zijn er helaas ook vele vooroordelen. Een van de meest voorkomende vooroordelen is dat ouderen niet openstaan voor vernieuwing. Het klopt dat ouderen soms niet bereid zijn om ‘blind’ nieuwe opvattingen te accepteren. Ze willen deze kunnen koppelen aan hun bestaande kennis en ervaring. Wanneer ze voldoende tijd en ondersteuning krijgen dan lukt hen dit echter meestal uitstekend. Een ander idee is dat ouderen trager zijn. Het trager werken van ouderen komt doordat ze meestal eerst nadenken voordat ze reageren. Hierdoor gaan ze efficiënter en effectiever om met hun energie.

soort werk

Voor een goed leeftijdsplan heb je niet alleen inzicht nodig in je kwaliteiten en de vooroordelen over je eigen leeftijd. Je dient ook je mogelijkheden op de arbeidsmarkt te onderzoeken. Stel vast wat voor werk je het liefst doet. Wil je bijvoorbeeld vooral helpend en ondersteunend bezig zijn of juist leidend en overtuigend? Vind je het leuk om dingen te regelen en te organiseren of ben je liever beleidsmatig bezig? Stel ook vast in wat voor branche je het liefst werkt. Bijvoorbeeld: wetenschap, verkoop, cultuur, recreatie, horeca, maatschappelijke of zakelijke dienstverlening. Stel daarnaast vast binnen welke randvoorwaarden je het liefst werkt, zoals: ruimte voor creativiteit en improvisatie, de mogelijkheid om manager te kunnen zijn, je eigen werk te kunnen indelen, gezelligheid onder collega’s, samenwerken met specialisten binnen een bepaald vakgebied, in een landelijke omgeving kunnen werken of juist in een grote stad enz.

passend werk

Wanneer er binnen het werk over alternatieven voor de ervaren, oudere medewerker wordt nagedacht dan wordt er meestal vooral gedacht aan het coachen van jongere collega’s. Door de aandacht voor het coachen vergeten we naar andere oplossingen te kijken. Voor de meeste functies geldt de 80%-20% regel. Tachtig procent van het werk bestaat uit transpiratie, werkzaamheden die wilskracht en doorzettingsvermogen vragen. Werk dat je misschien wel leuk vindt maar dat je niet inspireert om boven jezelf uit te stijgen. De resterende twintig procent van je werkzaamheden vraagt om inspiratie. Werkzaamheden waarmee je grenzen verlegt en waarvoor je een open en creatieve geest nodig hebt. Je inspiratie zakt soms weg in de loop van de tijd. Bij een bedrijf als Google mogen medewerkers daarom 20% van hun tijd besteden aan eigen projecten waarin ze hun inspiratie kwijt kunnen. Dat dit rendabel kan zijn blijkt uit het feit dat dit bij Google heeft geleid tot het product Google Earth. Vaak biedt je eigen werkgever maatwerkoplossingen om geïnspireerd bezig te kunnen blijven, zoals: specialist mogen zijn, werken aan tijdelijke projecten, een andere functie die aansluit op vernieuwingen, werkzaamheden die meer vrijheid en verantwoordelijkheid bieden enz. Los van deze oplossingen ontstaan er in het kader van leeftijdsbewust personeelsbeleid ook nieuwe mogelijkheden, zoals: cursussen die niet noodzakelijk zijn voor de functie, flexgroepen en snuffelstages bij andere instellingen. Wanneer er helemaal geen mogelijkheden zijn bij je huidige werkgever, laat dan je gedachten ook eens gaan over de mogelijkheid om minder te gaan werken, ergens anders te gaan werken of een eigen bedrijf te beginnen.

uitvoering

Er zijn veel mogelijkheden om het werk, dat je het liefst doet, te realiseren. Zo zijn er diverse wettelijke regelingen die de mogelijkheid om iets anders te gaan doen vergemakkelijken, zoals: het wettelijke recht om meer of minder uren te gaan werken of de knipbepaling waardoor opgebouwde pensioenrechten niet verloren gaan wanneer je een stap terug wilt zetten in je carrière. Ook veel werkgevers zijn bereid om met je mee te denken. Belangrijk is wel dat je jezelf goed voorbereidt. Zet een Persoonlijk Leeftijdsplan op: concretiseer je doel, bepaal je criteria en stel een tijdslimiet vast.

stoppen of doorgaan

Als het om onvrede over het werk of over een partner gaat, draaien we vaak om de hete brij heen. De angst om in onzekerheid te worden gedompeld is te groot. Onze motivatie brokkelt daardoor af. Zelfs docenten die dagelijks jongeren motiveren om iets van hun leven te maken, begrijpen niet altijd wat motiveren betekent: in beweging brengen. Ze lijken de uitdrukking te willen verbeelden: ‘Blijf zitten waar je zit en verroer je niet.’ In de beroemde documentaire ‘Fish’ zegt Justin, een van de medewerkers, die dagelijks op de vismarkt staat: ‘Ik wil niet om kwart voor zes op, maar ik moet wel. Voel je jezelf dan de hele dag beroerd, of ben je vrolijk?’ Bepaal voor jezelf of je een prettig of ellendig leven hebt. Je kent dan misschien wel niet je toekomst maar wel het hier en nu.

Complementair Afstemmen

De individualiseringstrend maakt het moeilijk om effectief in te spelen op de behoeften van de klant. Een oplossing kan worden gevonden in het analyseren van de persoonlijkheidsstijl van de klant en in het Complementair Afstemmen op de klant.

Persoonlijkheidsstijl

Ieder mens heeft een persoonlijkheidsstijl die is opgebouwd uit de aspecten denken, voelen en doen. Deze aspecten zijn dynamisch met elkaar verbonden.Zo begint "doen" binnen het abstracte onderbewustzijn en uit zich vervolgens in het concrete handelen. Voelen heeft zowel de betekenis van het jezelf verbonden voelen met anderen als van het enthousiast iets ondernemen.Denken kan zowel in een abstracte vorm als in een concrete, systematische vorm. De onderlinge afstemming leidt tot de vier persoonlijkheidsstijlen: bemiddelaar, veranderaar, regelaar en verzamelaar.

Complementair Afstemmen

Het begrip ‘complementair’ is ontleend aan de kleurenleer. Door drie lichtbundels met de kleuren: rood, groen en blauw, samen te voegen ontstaat iets anders, iets nieuws: het witte licht. Bij Complementair Afstemmen worden denken, voelen en doen zodanig op elkaar afgestemd dat nieuwe gedachten, gevoelens en handelingen ontstaan. Dit proces is te vergelijken met het bereiden van een gerecht. Een goede kok weet de verschillende ingrediënten zodanig op elkaar af te stemmen dat er een vernieuwende smaaksensatie ontstaat.

Een voorbeeld van Complementair Afstemmen in de reclame is de slogan ‘Heerlijk Helder Heineken’. De gebruikte alliteratie stemt denken, voelen en doen complementair op elkaar af. Het gevoel wordt vertaald door het begrip ‘heerlijk’, het denken door het beschrijvende begrip ‘helder’ en het doen door het concrete produkt ‘Heineken’. Het vernieuwende element van deze slogan blijkt uit haar impact op de doelgroep.

Alliteratie is niet de enige manier om complementair af te stemmen. Een heel andere methode is het creëren van contrasten en onverwachte invalshoeken. Hierdoor worden vaste opvattingen, gevoelens en handelingen doorbroken en ontstaat er een vrije wisselwerking tussen denken, voelen en doen. Deze vrije wisselwerking is een van de betere voedingsbodems voor de acceptatie van een produkt. Een voorbeeld is de tv reclame van Rolo waarin een man op latere leeftijd onverwacht een klap krijgt van de olifant die hij op jeugdige leeftijd heeft gepest.

Bij Complementair Afstemmen hoeven niet alle aspecten in gelijke mate te zijn vertegenwoordigd. De nadruk kan liggen op compositie (abstract), detail (concreet), woord (denken) of beeld (voelen). Dit gegeven leidt soms tot spanningen tussen vormgever en producent waarbij de een zich bijvoorbeeld te veel laat leiden door de totale compositie en de ander door de weergave van het concrete produkt.

De vraag waar iemand een accent legt wordt in sterke mate bepaald door diens persoonlijkheidsstijl. Het is daarom belangrijk om niet alleen de persoonlijkheidsstijl van de klant te kennen maar ook die van jezelf als vormgever of als marketeer.

Afstemmen op de persoonlijkheidsstijl van de klant

Complementair Afstemmen beperkt zich niet tot het afstemmen van denken, voelen en doen in de reclame. Het totale marketingconcept dient te worden afgestemd op de persoonlijkheidsstijl van de klant. In de nu volgende voorbeelden worden de afzonderlijke persoonlijkheidsstijlen beschreven en krijgt u aanwijzingen voor de manier waarop u kunt afstemmen op de betreffende doelgroep, maar eerst iets over de voedende kracht achter een persoonlijkheidsstijl. Zoals de essentie van een boom niet zit in de vorm van de boom maar in de levenskracht van de boom, zo wordt de essentie van een mens bepaald door de mate waarin hij of zij kiest voor de voortdurende expressiedrang binnen zichzelf. Als marketeer zult u moeten bepalen of uw doelgroep deze expressiedrang wil consolideren of juist de ruimte wil geven. In het eerste geval zult u zich vooral richten op het behouden van de goede dingen des levens, het creëren van zekerheid en het teruggaan naar de roots. In het tweede geval zult u zich vooral richten op de mogelijkheden om te ervaren, het zoeken naar vernieuwing.

Abstract

Een abstract georiënteerd persoon benadert de dingen vanuit het totaal, neemt de omgeving als een spons in zich op. Hij of zij is breed georiënteerd en intuïtief. Kies als marketeer voor het benadrukken van spiritualiteit of voor een concept waarin zaken worden samengevoegd. Bijvoorbeeld: de tv. in de keuken, een kantoorplek in de huiskamer.

Concreet

Concrete personen zijn goed te herkennen aan hun lichaamstaal. Zij geven een stevige hand, hebben soms een dwingende blik. Zij zijn besluitvaardig, praktisch en direct. De marketeer die zich op deze doelgroep richt, komt uit bij zaken als fitness, plastische chirurgie, virtuele computertechnologie. Hij of zij laat zien dat de wereld maakbaar is.

Denken

Mensen die op het denken zijn gericht, houden ervan om zaken te analyseren, te beredeneren. Ze hebben behoefte aan kennis, willen weten waar ze aan toe zijn. Vertaald naar de marketing betekent dit: rubriceer de technische informatie, zet uw informatie logisch op een rij en geef verbanden, mogelijkheden aan.

Voelen

Gevoelsgerichte personen worden gekenmerkt door betrokkenheid, sociale charme en empathie. Zij kunnen ook heel open, inspirerend, enthousiast en joviaal zijn. Speel als marketeer in op zaken die iemands gevoelens en emoties raken. Zorg voor concepten die zowel zacht als poëtisch zijn of enthousiast en bevlogen.

Bemiddelaar

De bemiddelaar probeert met zijn of haar gevoel een groter geheel te omvatten. De bemiddelaar wil er graag bijhoren, zoekt sociale harmonie, is vriendelijk, gemoedelijk en zorgzaam. Richt u als marketeer op zaken die een natuurlijke uitstraling hebben, laat echte mensen zien, speel in op de behoefte aan sociale harmonie, gezelligheid.

Veranderaar

Veranderaars willen graag in het middelpunt van de belangstelling staan. Zij willen concreet kunnen ervaren, voelen. Zij zoeken daarbij spanning, risico en avontuur. Zij zijn ondernemend, enthousiast en gedreven.Zoek als marketeer aansluiting bij zaken als: status, avontuur, durf, jovialiteit. Schuw het contrast, het extreme niet.

Regelaar

De regelaar is iemand die zich met zijn of haar denken richt op de concrete feiten, de structuur. Regelaars zijn planmatig, systematisch, nauwgezet en gaan stap voor stap verder, van hypothese tot conclusie. Zorg als marketeer voor een logische, systematische overdracht van informatie. Vermijd rommeligheid en zachtheid.

Verzamelaar

Verzamelaars zijn mensen die zich met hun denken richten op het grote geheel, op de verbanden, de mogelijkheden. Zij zijn onderzoekend en hebben behoefte aan betrouwbaarheid, degelijkheid en aan een lange termijn visie. Creëer als marketeer een veilige wereld. Zorg dat alles harmonisch, esthetisch op elkaar is afgestemd. Laat het grote geheel ervaren. Overdrijf niet.

Commerciële meerwaarde van Complementair Afstemmen

Bij marketing en reclame dient de complementaire afstemming te leiden tot meerwaarden, als een beter begrip, een beter gevoel of een hogere omzet. Ter illustratie een voorbeeld uit de persoonlijke verkoop. Stel man en vrouw zijn op zoek naar een nieuwe auto. De eerste taak van de verkoper is om complementair af te stemmen op de afzonderlijke persoonlijkheidsstijlen van man en vrouw. Vervolgens dient hij een complementaire afstemming te realiseren tussen verstand en gevoel en tussen de behoefte van de klant om zich te oriënteren (abstract) en de behoefte om een beslissing te nemen (concreet). Als hij hierin slaagt, leidt dit tot de aanschaf van de auto en tot een tevreden gevoel bij alle partijen.

Terug naar begin

Complementaire Intelligentie

Complementaire Intelligentie verbindt denken, voelen en doen creatief met elkaar.

Intelligentie

In bijna alle definities van het begrip intelligentie wordt een belangrijke plaats ingeruimd voor het denken. Deze sterke nadruk op het verstand heeft er toe geleid dat er naar andere invalshoeken is gezocht. Zo is het begrip emotionele intelligentie ontstaan. Dit is het vermogen om emoties bij jezelf en bij anderen te kunnen herkennen en te kunnen sturen (voelen). Een andere invalshoek is de motorische intelligentie. Dit is het vermogen om je bewust te worden van je omgeving en je handelen er op af te stemmen (doen). De drie elementen: denken, voelen en doen, vullen elkaar aan. Ze zijn complementair. Dit leidt tot een holistische benadering van het begrip intelligentie: Complementaire Intelligentie. Het woord complementair stamt uit de kleurenleer. Door de drie primaire kleuren van het licht samen te voegen ontstaat er iets anders, iets nieuws: het witte licht. Bij Complementaire Intelligentie worden denken, voelen en doen zodanig op elkaar afgestemd dat nieuwe gedachten, gevoelens en activiteiten ontstaan.

Denken, voelen en doen

Denken en voelen zijn twee uitersten op één lijn. Ze staan tegenover elkaar maar kunnen niet zonder elkaar. Het spanningsveld tussen denken en voelen is te verklaren vanuit de evolutionaire biologie. De primaire emoties: vechten, vluchten en verbinden, zorgen er voor dat het dier in levensbedreigende situaties kan overleven. Het nadeel van dit systeem is dat het, zodra het in werking is gesteld, zichzelf niet meer kan stoppen. Het denkvermogen is de evolutionaire oplossing voor dit probleem. Het denkvermogen vergelijkt de ene situatie met de andere. Op basis van deze vergelijking vindt er een remmende en/of sturende terugkoppeling plaats naar het emotionele centrum. Hierdoor wordt het handelen van het dier bijgestuurd en verspilt het bijvoorbeeld geen energie tijdens de vlucht.

Abstractievermogen

Stel je neemt als manager het besluit om te reorganiseren. Deze besluitvorming begint met de vraag hoe groot de noodzaak is om te reorganiseren. De nood is acuut wanneer het bedrijf geheel onverwacht in de rode cijfers is gekomen. De nood zal als minder ernstig worden ervaren wanneer er nog winst wordt gemaakt. In het eerste geval zal, vanwege het levensbedreigende karakter, de emotionele impuls om tot actie over te gaan groot zijn. In het tweede geval zal het denken een grote invloed hebben. Voortgedreven door je vechtrespons zul je in de eerste situatie misschien te snel mensen ontslaan die je eigenlijk niet kunt missen. In de tweede situatie, wanneer het bedrijf nog winst maakt, loop je het risico dat je door een te rationele benadering de medewerkers van je vervreemdt. Met het abstractievermogen kun je deze risico’s vermijden. Het tilt je uit boven de blinde impuls van de primaire emoties en de kille zakelijkheid van het denken.

Meerwaarde

Stel je bent bezig plannen uit te werken voor de reorganisatie. Indien je in dit proces wordt gestoord dan zal dit een nadelig effect hebben op de kwaliteit van je plannen. Een oplossing is dat je jezelf terugtrekt op een rustige plaats om je te kunnen concentreren. De rust en concentratie zijn nodig om te voorkomen dat denken of voelen de overhand krijgen of elkaar negatief beïnvloeden. Door de ontspanning en concentratie kan er een dynamische balans ontstaan waarin de creativiteit vrij komt. Deze creativiteit is te vergelijken met de ‘flow’ die de duursporter ervaart wanneer hij tijdens het lopen zijn denken en voelen loslaat.

Toepassing

Het proces van complementair afstemmen vraagt van je dat je je gedachten en gevoelens onder ogen ziet. Dit gaat verder dan alleen maar aangeven dat je ontslag van de medewerker verschrikkelijk vindt voor het gezin. Je zult jezelf moeten openstellen voor alle gedachten en gevoelens die bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Het was zijn eigen beslissing om drie kinderen te nemen. Ik heb ook een druk gezin, ik moet het ook zelf oplossen. Wat zal er wel niet van hen terecht komen? Misschien doen ze zichzelf wel iets aan. Maar ik hoef toch ook niet alles over mijn kant te laten gaan?

Om je gedachten en gevoelens onder ogen te zien heb je rust nodig waarin je verantwoordelijkheid neemt voor je gevoelens en waarin je kritisch doorvraagt naar je uitgangspunten en opvattingen. Je zult afstand moeten nemen van de situatie zonder je wens om tot een oplossing te komen, los te laten. Op die manier doorbreek je de lineaire spiraal waarin denken en voelen elkaar vasthouden en ontdek je nieuwe verfrissende invalshoeken en oplossingen.

Een ander voorbeeld. Stel je bent voorzitter van een vergadering. De spanningen lopen op. Wanneer je op dat moment te veel ruimte geeft aan bepaalde emoties of opvattingen loop je het risico dat de balans tussen denken en voelen wordt verstoord. Als voorzitter zul je op een dergelijk moment eerst zelf afstand moeten nemen van je gevoelens en opvattingen. Vervolgens dien je de deelnemers te laten zien waar hun gevoelens en opvattingen elkaar overlappen en aanvullen. Je stimuleert op deze manier het abstractievermogen. Wanneer de emoties te hoog oplopen kun je een pauze inlassen. In de pauze ontstaat vaak alsnog ruimte voor het abstractievermogen doordat de deelnemers letterlijk en daardoor soms ook figuurlijk afstand nemen van de gebeurtenissen.

Complementaire Intelligentie kan groeien. Je kunt hiervoor de hulp inroepen van een coach die je helpt met het herkennen en erkennen van gedachten en gevoelens en met het abstraheren van een situatie. De coach kan een partner zijn of een professional. Bij de keuze van een coach is het belangrijk dat je iemand kiest die afstand kan nemen van zijn gedachten en gevoelens en die zich complementair kan afstemmen op anderen. Kijk naar werk- en levenservaring en lees persoonlijke verhalen van hem of haar.

Terug naar begin

Welke coach past bij mij?

Of coach en gecoachte een succesvol koppel vormen, is sterk afhankelijk van ieders individuele eigenschappen. Dit maakt het inhuren van een coach zo moeilijk. Gelukkig zijn er stromingen in het coachen te onderscheiden, die een leidraad bieden bij het selecteren van een coach.

Er kunnen verschillende redenen zijn om de assistentie van een coach in te roepen. De een wil een praatpaal omdat het lonely is at the top. Een ander is uitgekeken op het trainingscircus en wil individueel maatwerk. Weer anderen zijn persoonlijk of zakelijk vastgeraakt en zoeken een nieuwe uitdaging.
Als het om coaching gaat, zijn er behalve aan de vraagzijde ook aan de aanbodzijde grote verschillen. Zo zijn er coaches die zich richten op persoonlijke ontwikkeling, anderen die zich met name richten op het vergaren van kennis of het aanleren van praktische vaardigheden. Wat is wijsheid wanneer u op zoek bent naar een coach?

Persoonlijk én praktisch

Bij het kiezen van een coach dient u een principiële keuze te maken die het best kan worden geïllustreerd aan de hand van de volgende stelling: 'Het heeft geen zin om iemand gesprekstechnieken aan te leren wanneer hij of zij niet van mensen houdt.' Wanneer je van mensen houdt, in hen geïnteresseerd bent, dan stel je automatisch vragen. In de wijze van vragen stellen kunnen ongewild fouten sluipen die geanalyseerd en verbeterd kunnen worden. Dit proces is echter gedoemd te mislukken wanneer je niet echt geïnteresseerd bent in de ander.

Ook voor een coachingstraject geldt dat datgene wat u binnen uw werk doet niet los kan worden gezien van uw persoonlijkheid: uw opvattingen, gevoelens en ervaringen. U schiet weinig op wanneer u alleen een antwoord zoekt in het uzelf persoonlijk ontwikkelen of in het ontwikkelen van vaardigheden. Zoek een coach die u op beide gebieden kan ondersteunen en controleer tijdens het coachingstraject of de verhouding tussen persoonlijk en praktisch blijft aansluiten bij uw behoeften.

Socrates

Socrates is een voorbeeld voor veel coaches. Hij wist door vragen te stellen de kern van iemands overtuiging bloot te leggen. Hij maakte daarbij veelvuldig gebruik van vergelijkingen. Coaches proberen vaak hetzelfde te doen als Socrates. Door vragen te stellen proberen ze hun cliënt eigen antwoorden te laten ontdekken. Zij pretenderen hierin neutraal te zijn. Zij hebben het idee dat ook Socrates neutraal was. Wat ze uit het oog verliezen is dat Socrates meer was dan alleen een vragensteller. Hij was een mens die gekleurd werd door zijn positie als burger, de tijdsgeest, opvoeding, levenservaring en de mensen met wie hij omging. Ook heel persoonlijke verontwaardiging was hem niet vreemd.

Individuele stijl

Iedere coach heeft net als Socrates een eigen stijl, een aantal stijlkenmerken waaraan hij is te herkennen. Dit herkennen blijkt in de praktijk lastig. Dit komt doordat coaches zichzelf, vanuit hun commerciële verantwoordelijkheid, het liefst profileren als personen die elke opdracht aankunnen. Door de hype rondom coaching zijn er ook veel nieuwe stijlen ontstaan. Dit maakt het vakgebied boeiender maar ook verwarrender.

Iemands stijl van coachen ontdekt u maar gedeeltelijk door naar referenties te kijken. U kent namelijk niet de personen die hij heeft gecoacht. Bovendien willen veel klanten niet dat hun naam wordt gebruikt. Het bedrijf waar een bepaalde klant werkt, zegt u ook weinig over de coach. Wanneer u een coach wilt leren kennen, zult u zelf informatie moeten verzamelen, bijvoorbeeld via internet. U kunt uzelf hierbij de volgende vragen stellen:

• Past de ervaring van de coach bij mijn eigen interesse en/of ervaring?
  
• Zit er een ontwikkeling in de werkervaring van de coach?
  
• Wat voor persoonlijke ontwikkeling heeft de coach doorgemaakt?
  
• Zijn er artikelen of boeken waaruit zijn manier van denken blijkt?
  
• Hoe gaat de coach om met zijn gevoelens? Zijn er verhalen of andere uitingen van hem of haar?
  
• Wat is de werkwijze van de coach?
  
• Wat is de visie van de coach op zijn vak, zijn leven?

School

Bij nadere bestudering blijken er behalve verschillen ook veel overeenkomsten te zijn tussen coaches. Ze delen bepaalde stijlkenmerken en vormen daarmee een 'school'. Niet iedere coach die de stijlkenmerken van een bepaalde school heeft, is daar ook bij aangesloten. Een school is immers niet altijd een instituut gevestigd op een bepaald adres. Er zijn zelfs heel goede coaches die absoluut niet bij een bepaalde school willen worden ingedeeld omdat ze het te benauwend vinden. Er zijn ook coaches die juist wel aansluiting zoeken bij een bepaalde school om zich daardoor commercieel sterker te kunnen profileren. Een bepaalde school is geen garantie voor kwaliteit. Ook de diverse organisatie- en adviesbureaus die zich met coaching bezighouden, zijn door hun naamsbekendheid of omvang nog geen garantie voor kwaliteit. Kwaliteit ontstaat in het unieke interactieve proces tussen deelnemer en coach.

Klik hier voor een omschrijving van diverse coachingsstijlen.

Klik hier voor voor meer informatie over Willem Razenberg.

Terug naar begin

Coach en trainer Willem Razenberg: fitnessondernemers kunnen leren van oude Grieken

Auteur: Arie Craanen

"Ik ben niet de uitvinder van communicatie", opent Willem Razenberg van het gelijknamige Bureau Razenberg het gesprek. "Mensen communiceren al sinds de prehistorie met elkaar en het zou uiterst arrogant zijn deze evolutie te verloochenen." Willem Razenberg brengt het concept Complementair Management in praktijk, de evenwichtige afstemming van denken, voelen en doen. Deze op het eerste gezicht 'softe' methode levert in de praktijk keiharde resultaten op.

Willem Razenberg is auteur van het boek 'Ik wil iets anders, iets nieuws' met als ondertitel 'Complementair afstemmen, sleutel voor persoonlijk en zakelijk succes'. "Denken, voelen en doen", dat is in het kort de persoonlijke levensloop van Willem Razenberg. Na het Gymnasium studeerde hij eerst viereneenhalf jaar Psychologie aan de Gemeente Universiteit te Amsterdam en leerde zowel te denken als na te denken over het denken. Uiteindelijk werd het hem te veel: “Ik verkrachtte mijn hersenen.” In de 70-er jaren, de flowerpower periode, kwam Razenberg in contact met nationale en internationale kunstenaars. Zijn interesse voor de kunst was gewekt en hij startte zijn studie aan de Kunstacademie in Utrecht. "Hier leerde ik als beeldend kunstenaar te 'voelen'. Het gevoel dat ik ontwikkelde was een aanvulling op de rationele psychologie. Ik leerde voelen en denken op elkaar af te stemmen. Ik studeerde af als gediplomeerd beeldend kunstenaar en vond dat het tijd was om iets te 'doen'. Kortom ik wilde de praktijk in en kwam terecht in de evenementensector. Ik organiseerde sportevenementen en toernooien, verzorgde animatie op campings en bungalowparken en organiseerde bedrijfsevenementen. Vooral veel plannen, regelen en organiseren. Ik moest mensen werven en selecteren, coachen, opleiden en begeleiden. Ik heb aan die tijd een mooie formule overgehouden met betrekking tot inzetbaarheid van personeel: R=S+T+B ofwel Rendement = Selectie + Training + Begeleiding. Simpel uitgedrukt: wat je zelf aan mensen in huis haalt, krijg je zelf ook weer voor de kiezen in je dagelijkse managementpraktijk. In deze periode leerde ik gevoel en intuïtie, rationeel denken en pragmatisch handelen op elkaar af te stemmen. Eigenlijk was ik mezelf complementair aan het managen," analyseert Willem Razenberg zichzelf.

Genoeg would-be coaches

In 1989 startte hij tenslotte zijn eigen bureau en legde zich toe op de zaken die hij altijd met plezier had gedaan: begeleiden, coachen en interactie met mensen.
Hij vervolgt: "Je zult je afvragen waarom zo'n lange inleiding bij dit interview. Welnu,
Ik wil hiermee aantonen dat complementair management midden in de praktijk ontstaat en staat. Ik vind ook dat je als personal coach zaken die je wil overdragen, aan den lijve moet hebben ervaren. Dan pas kun je als coach mensen bewust maken van de mogelijkheden die deze methode biedt. Er lopen in Nederland al genoeg would-be coaches rond die het 'van horen zeggen hebben'. Het is toch waanzin dat iemand ondernemers adviseert over een te volgen strategie, terwijl hij zelf bijvoorbeeld geen enkele commerciële ervaring heeft. Dan verkoop je volgens mij regelrechte nonsens!"
Volgens Razenberg kiezen mensen die een training zoeken in feite een trainer. Hij voert een voorbeeld aan uit de kunst: "Als 10 schilders hetzelfde paard schilderen, krijg je tien verschillende interpretaties. Dit is het gevolg van 10 verschillende vormen van denken-voelen-doen. Een kunstliefhebber zal zich het meest aangetrokken voelen tot het schilderij van één bepaalde kunstenaar. Zo is het in de trainingspraktijk ook, het onderwerp waar we het over hebben `communicatie’ is voor iedereen hetzelfde, uiteindelijk gaat het om de kleur die een bepaalde coach /trainer er aan geeft.
Ik trek deze gedachtegang door naar de fitnessbranche. De fitnesssector mist enorm veel kansen en verliest zich in de breedte in plaats van het zoeken in de diepte: het begeleiden van de klant in het ontdekken van zijn persoonlijke behoeften. Het aanbod is vaak te oppervlakkig en te veel van hetzelfde.
De bezoeker van een fitnesscentrum kent in eerste instantie 'verliefdheid', een soort bevlieging voor het nieuwe, maar die gaat al snel over. Als het goed is moet dan de 'liefde' ontstaan voor de vrijetijdsbesteding, maar op de een of andere manier wordt die niet gevoed. Het gevolg is het drop-out fenomeen, ofwel mensen haken na een bepaalde periode af en houden het voor gezien. Ondernemers in fitnesscentra zoeken het dan in een nog breder aanbod met nog meer hightech apparaten. Daar creëer je hooguit bij een nieuwe doelgroep weer die initiële verliefdheid mee, maar uiteindelijk zal ook hier geen liefde ontstaan. Ook deze nieuwe groep klanten zijn op den duur geen blijvers. De oorzaak van dit wederkerend probleem zit gewoonweg in de organisatie zelf. Er is geen goede afstemming tussen voelen, denken en doen bij de individuele medewerkers zelf en dus ook niet in de begeleiding van de klant. Je krijgt dus inflexibele mensen in een inflexibel team en tenslotte logischerwijs een inflexibel aanbod.
Pak nu het fenomeen Body & Mind. Letterlijk betekent dit dat geest en lichaam tot elkaar komen, in de praktijk is het vaak te weinig uitgediept en staat het fysieke aspect centraal. Soms is er dan hooguit nog een, vaak Oosters, geestelijk sausje over heen gegoten. Dat komt omdat ondernemers van sportscholen en fitnesscentra in eerste instantie vooral fysiek georiënteerd zijn en aan het geestelijk deel te weinig invulling geven. Ik heb veel Cios-mensen getraind en weet waarover ik praat", concludeert Willem Razenberg.

AktieSport en AGU Sport

Ook de bezoeker aan een fitnesscentrum begint vaak met een te eenzijdige motivatie aan een training. "Veel bezoekers zijn lijf-georienteerd, ze willen zich vooral fysiek profileren. Ze hebben soms gebrek aan zelfbewustzijn en willen dat fysiek compenseren. Maar fysieke kracht staat niet gelijk aan zelfbewustzijn, het is maar één aspect. Het gaat om het integrale plaatje, het moet een complementair geheel vormen."
Willem Razenberg heeft veel ervaring en verzorgde in alle soorten bedrijven onder meer commerciële trainingen en managementtrainingen, ook is hij de coach van diverse managers. Ballast Nedam, ministeries van Defensie en Justitie en Volker Wessel Stevin zijn enkele klinkende namen van zijn referentielijst.
"Ook in de sportsector heb ik diverse klanten. Bijvoorbeeld AktieSport, een keten van sportzaken met 82 filialen door geheel Nederland en AGU sport, leverancier van fitnessapparatuur, rijwielmaterialen, casual- en sportkleding. “Als ondernemer kan ik me heel gemakkelijk verplaatsen in de gedachtegang en problematiek van zelfstandige ondernemers. Dat is de reden waarom ik vaak al bij de prille start van een bedrijf als trainer en coach word ingezet en vervolgens 'meegroei' met de organisatie. Zo'n bedrijf ken je dan natuurlijk door en door", legt Razenberg uit.
De personal coach denkt ook in de fitnesssector een bijdrage te kunnen leveren aan de ontwikkeling van zowel ondernemer als organisatie. "De ondernemer zal via de methode van Complementair Management zijn eigen belemmeringen en mogelijkheden ontdekken. Dat zal zijn weerslag hebben op de organisatie en de ondernemingstrategie. Door een gerichte coaching van medewerkers en managers kun je alle vaardigheden van personen goed op elkaar afstemmen en als één krachtige organisatie naar buiten treden. Je leert ook de persoonlijkheidsstijl van de klant te analyseren en kunt dan effectiever inspelen op de behoeften van deze klant. Ik noem dat Complementair afstemmen. Zo creëer je uiteindelijk een hechtere klantenrelatie. Kortom, je organisatie verdiept en groeit en je bent beter in staat verdieping in je dienstenaanbod te brengen, afgestemd op de behoeften van de klant. Lid worden van een fitnesscentrum is dan geen vluchtige opwelling, maar de relatie houdt langer stand. Opwelling maakt dan plaats voor overtuiging!"

Gymnasion

Willem Razenberg vergelijkt de opzet van het ideale fitnesscentrum graag met het klassieke 'gymnasium' van de oude Grieken. Het 'gymnasion' was de Griekse sportschool, waar leraren in de schaduw van de zuilengalerij na de training gesprekken voerden met de jonge atleten over serieuze onderwerpen op het gebied van filosofie, politiek en retorica. In geen enkele cultuur waren sport en onderwijs zo harmonieus geïntegreerd als bij de oude Grieken. Men had bij de opvoeding van jonge mensen dit ideaal voor ogen: het hebben van een mooi lichaam en een goed ontwikkelde geest. Hier gold de beroemde Latijnse spreuk: "mens sana in corpore sano"("een gezonde geest in een gezond lichaam"). Hoezo, Body & Mind is een trend van onze tijd? Of is het eerder oude wijn in nieuwe zakken? "Een aardige vergelijking. De opzet van het klassieke 'gymnasium' was een uiterst ontwikkelde vorm van Body & Mind. Die verdieping missen helaas veel fitnesscentra en een fancy fitness toestel of een vruchtensapje maken dat niet goed", benadrukt Willem Razenberg.

Bureau Razenberg specialiseerde zich in verschillende disciplines: "Bij Personal coaching gaat letterlijk het deksel eraf. We proberen juist die aspecten van iemand te 'ontdekselen' ofwel te 'ontdekken', waar tot dan toe weinig tot geen aandacht voor was. Bij zogeheten Content coaching gaat het vaak om meer inhoudelijke zaken, je leert iemand bijvoorbeeld beter te verkopen of te communiceren. Bij Transformationele coaching tenslotte proberen we verkrampingen los te maken en innerlijke belemmeringen weg te nemen. Als een medewerker zich moeilijk kan uiten in een dienstverlenend bedrijf met veel klanten, dan hebben hij, de organisatie én de klant een gigantisch probleem. Dit soort problemen proberen we op te lossen. Ik houd mij alleen bezig met die disciplines waarvoor ik expertise bezit. Voor andere methoden zijn er weer andere trainers. In ons metier hoor je je zoveel mogelijk bij je leest te houden!"

Terug naar begin

Home | Print | Bureau | Training | Coaching | Reacties | Artikel | Boeken | Plein | Contact

© 1989-2010 Bureau Razenberg B.V. Complementair Management, Beneden Leeuwen
inschrijvingsnummer Kamer van Koophandel: 31032880, telefoon: 0487-595879