Het woord macht komt van het begrip mogen. Er zijn mensen die denken meer te mogen dan anderen omdat ze lid zijn van een grote organisatie, een bepaalde positie hebben of omdat de wet het niet verbiedt. De buurman die een kast van een huis bouwt en zegt: 'Ik sta in mijn recht, jammer voor jullie.' Ik heb lang gedacht dat de Verlichting ons had bevrijd van dit soort irrationaliteiten. Niets is minder waar. Een deel blijkt in onze genen te zijn ingebakken zoals het oeroude kuddeprincipe: ‘Als jij het mag dan mag ik het ook.

Een ander aspect van macht vind je in de Engelse vertaling: power. Dit komt van het Latijnse begrip posse: kunnen. Door mogen en kunnen samen te voegen wordt macht voor sommigen: 'Ik kan het dus ik mag het.' Het is de macht van het peloton waar alles en iedereen voor moet wijken. Van de effectenhandelaar die bonussen bij elkaar graait omdat het kan en meent dat hij het daarom ook mag. Een mening die wordt gesterkt door irrationaliteiten als optimisme en zelfoverschatting: 'Het is de eerste keer gelukt, waarom nu niet?'

Al deze mensen beseffen niet dat hun opvattingen slechts een eerste stap zijn in een bewustwordingsproces. Een proces dat je voert langs het fileermes van de logica waarmee Griekse wijsgeren de basis legden voor de spreiding van de macht: de democratie. Helaas heeft de logica geen einde gemaakt aan de macht zelf. Daarvoor is deze te sterk verbonden met dierlijke en irrationele sentimenten. Wanneer je de macht wilt stoppen dan zul je haar ter discussie moeten stellen, je er tegen verweren of je terugtrekken in een wereld waar je zelf de macht hebt: je eigen ik. Een wereld waar wijsgeren hun inzichten vinden.

Er is nog niet gereageerd op deze column. Schrijf zelf de eerste!