We willen graag het leven begrijpen, er grip op hebben. Wanneer dit niet lukt gaan we op zoek naar een hogere macht, kerk of overheid, die alles wel begrijpt. Tijdens de verlichting ontdekten we dat we deze hogere macht niet langer nodig hadden. Dat we met ons verstand zelf een antwoord konden geven op onze vragen. Deze individualisering van de kennis heeft ons blind gemaakt voor de invloed van de omgeving. Voor de Nederlandse cultuur die de Franse onderwijsfilosoof Victor Cousin begin 1800 zo treffend omschreef als: Je moet er op je hoede zijn voor behoudzucht en voor een soort onverschilligheid die voortvloeit uit het nationale flegma. Door dit flegma hebben we niet in de gaten dat de ratio niet door iedereen even belangrijk wordt gevonden. Er zijn nog steeds grote groepen mensen die op zoek zijn naar machten die alles kunnen verklaren. Van goddelijke machten tot antwoorden doorgegeven via de traditie. Krampachtig verdedigen zij deze tegen de invloed van de rationaliteit. Gedragen zich als de Franse koningen die ten onder gingen in de door de verlichting ontketende revolutie in 1789.


De drie columns in dit drieluik:
1. verlichting
2. romantiek
3. postmodernisme