Categorie archief: neurobiologie

Wat is wetenschap toch mooi, vooral wanneer het over de hersenen gaat, de woonplaats van onze geest.

insha’allah

Een van de kenmerken van een spirituele ervaring is het inzicht dat alles met elkaar is verbonden, goed en kwaad, mooi en lelijk. Dit is rationeel niet te bevatten. Religies verklaren het daarom met de stelling dat alleen god het begrijpt en dat hij op grond daarvan weet wat er moet gebeuren. ‘’Zo god het wil, ‘insha’allah’. In het verlichte westerse denken hebben we deze goddelijke wilsbeschikking losgelaten en gaan we er vanuit dat de mens zelf met de rede verklaringen kan bedenken en met de vrije wil kan beslissen wat er moet gebeuren. Dit roept de volgende vraag bij me op: Wat is voor mij de relatie tussen de rede, de vrije wil en de spirituele ervaring? Om een antwoord te kunnen geven op deze vraag sta ik stil bij de wijze waarop ik de rede in mijn leven toepas en bij mijn spirituele ervaringen. Dit levert het volgende inzicht op: Wanneer ik vragenderwijs en zelfreflecterend ben doorgedrongen tot de kern van een onderwerp en van de gevoelens die ermee verbonden zijn krijg ik inzichten die de reikwijdte van mijn denken overstijgen. De beslissingen die volgen blijken vervolgens geen keuzes te zijn maar vanzelfsprekendheden.

 

De vrije wil bestaat!

Volgens neurowetenschappers leiden onbewuste processen in de hersenen tot beslissingen die pas later tot je bewustzijn doordringen. Zij gaan er van uit dat je geen invloed kunt uitoefenen op dit onbewuste proces en dat er dan ook geen vrije wil bestaat. Niets is minder waar. De hersenen zijn meer dan een orgaan met voorgeprogrammeerde mogelijkheden en beperkingen. Het besluitvormingsproces in je hersenen wordt ook gestuurd door je bewuste gedachten. Niet de oppervlakkige gedachten waarvan je in het dagelijks leven gebruik maakt om onbewust genomen beslissingen achteraf te onderbouwen. Je beïnvloedt de besluitvorming in je hersenen door de gedachten en gevoelens die aan de basis liggen van een beslissing te analyseren en te observeren. De kwaliteiten die je daarvoor dient in te zetten zijn: discipline, doorzettingsvermogen en daadkracht. Dit alles tezamen vormt de vrije wil.

 

dopamine oppeppers

De neurotransmitter dopamine is niet alleen belangrijk voor je motoriek, ze helpt je ook om gedreven en doelgericht bezig te zijn. Bovendien wekt ze positieve gevoelens op waarmee overlevingsgedrag als eten en seks worden beloond. Afhankelijk van de hoeveelheid dopamine waarover je beschikt kun je jezelf ook een dopamine kick geven. Bijvoorbeeld door je te ‘verlekkeren’ aan eten dat op tafel staat of door seksuele afbeeldingen te bekijken. Dopamine is verweven met je hele denken, voelen en doen. Hierdoor beschik je over een breed scala aan oppeppers. Bijvoorbeeld: Je bent gedreven en doelgericht aan het werk en je stopt omdat je moe bent. Om de dopamine kick vast te houden ga je in plaats van te rusten iets lekkers eten of drinken. Een ander voorbeeld waarin je door te bewegen, doelen te stellen en te visualiseren jezelf een dopamine oppepper geeft: Voordat je een presentatie moet houden loop je te ijsberen. Je visualiseert het doel dat je wilt bereiken. Vlak voordat je het podium opgaat maak je je geest leeg en zeg je tegen jezelf: ‘Oké, aan de slag!’ Om tijdens de presentatie de dopamine kick in stand te houden kijk je naar de mensen in het publiek die je vriendelijk gezind zijn. Wanneer je deze voorgaande stappen vaak genoeg hebt gezet dan komt er een moment dat je zonder noemenswaardige voorbereiding de dopamineknop zelfs in één keer kunt omzetten.

Zie ook: dopamine verslaving

 

psychische gevolgen parkinson

De meeste mensen kennen alleen de fysieke gevolgen van parkinson zoals trillen, stijfheid, vermoeidheid, slaapproblemen, taal- en spraakstoornissen. Minder bekend zijn de psychische gevolgen. Zo heeft een groot aantal patiënten last van stressverschijnselen en heeft 40% depressieve symptomen zoals angst. Angst wordt normaal gesproken veroorzaakt door gevaarlijke situaties, zorgen of trauma’s. Na diepgaand zelfonderzoek besef ik dat de gevolgen van angst, de automatische freeze-flight-fight reacties, niet exclusief gekoppeld zijn aan angst. Zoals mijn kaak ongecontroleerd trilt bij een tekort aan dopamine zo raken ook de angst reacties bij mij geactiveerd zelfs wanneer ik niet bang ben maar uitgeput door een dopaminetekort. Een ander psychisch gevolg is dat ik minder lang achter elkaar gepassioneerd bezig kan zijn. Je zou dopamine een motivatiedrug kunnen noemen. Het helpt je om gedreven en doelgericht te werken. Ik zal moeten leren om mijn passie beter te doseren. Ik zal ook moeten leren om tevreden te zijn met een leven waarin de mogelijkheid om gepassioneerd bezig te zijn afneemt. Een gedachte die me daarbij kan helpen is: Ik krijg cadeau waar een ander intensief voor moet mediteren.

Zie ook: psychische gevolgen

 

denken en geloven

Volgens onderzoekers van Case Western University en British Columbia wordt je vermogen om te geloven verzwakt door je analytisch denken en wordt het versterkt door je empathie. Dit geldt misschien voor de wetenschap en voor de godsdienst maar niet voor de rede en de spiritualiteit. In de wetenschap doe je aannames en toets je deze met je analytisch denken. Om te kunnen geloven dien je precies het tegenovergestelde te doen. Je dient jezelf in te kunnen leven in bepaalde aannames en jezelf er blind aan over te geven zonder ze analytisch te toetsen. Waar wetenschap en godsdienst tegenover elkaar staan, liggen rede en spiritualiteit in elkaars verlengde. Doel van de rede is om vragenderwijs door te dringen in de kern van het bestaan met vragen als: Wie ben ik? Wat ben ik? Waarom leef ik? Op het moment dat je de kern raakt neemt de spirituele ervaring het van je over. Een ervaring waar geen analytische gedachten en empathische gevoelens voor bestaan.

Zie ook:
Wat ben ik?
Wie ben ik?
religie of hedonisme
de drie d’s

 

dopamine verslaving

We zijn allemaal in meer of mindere mate verslaafd aan dopamine. Het stofje in de hersenen dat ervoor zorgt dat we een prettig gevoel ervaren. Het evolutionaire doel van dopamine is het stimuleren van eetgedrag en voortplantingsgedrag. De dopamine zet je ertoe aan om tot actie over te gaan. Wanneer je na de activiteit moe bent daalt het dopamineniveau. Vermoeidheid is een alarmsignaal van je lichaam om de activiteit te stoppen. Juist in deze fase ontstaan veel verslavingsproblemen. We negeren het fysieke signaal en gaan op zoek naar een nieuwe beloning. Na hard en prettig te hebben gewerkt steek je bijvoorbeeld een sigaret op. Je kunt op zo’n moment ook anders reageren. De vermoeidheid accepteren en je openstellen voor wat er met je gebeurt wanneer je niet wordt voortgedreven door het verlangen naar dopamine.

Zie ook: dopamine oppeppers

 

kip of ei? (2)

Volgens de wetenschap spelen zes hormonen een rol in de liefde. Bij verliefdheid zijn dat onder andere endorfines en bij een langdurige relatie oxytocine. De vraag is: Is liefde de optelsom van de effecten van al deze hormonen of is liefde een tijdloos iets dat altijd latent aanwezig is en zich manifesteert in de hormonale fabriek?

Zie ook: kip of ei?